۲۵ اسفند ۱۳۸۶،‏ ۰:۰۱
کد خبر: 9409888
۰ نفر
اعلام استقلال یک جانبه کوزوو و پی آمدهای آن (2) ..................................................
تهران ، خبرگزاری جمهوری اسلامی 25/12/86 سیاسی.روابط بینالملل.استقلالطلبی *روند تحولات پس از اعلام استقلال اما پس از گذشت سه هفته از اعلام استقلال کوزوو، باز تاب های این اقدام و نیز موضع گیری های روسیه و آمریکا باعث افزایش نگرانی ها درباره تداوم ثبات در منطقه بالکان شده است . حتی مقام های کوزوو به ویژه هاشم تاچی ، نخست وزیر آن ، اذعان دارند که اعلام استقلال کوزوو به معنای پایان پرونده استقلال کوزوو نیست بلکه آغاز راه محسوب می شود. وی تصریح کرد که : ما با تهدیدهای زیادی روبه روهستیم که باید جهت رویا رویی با آن تلاش کنیم .
بااین حال مقام های کوزوو در اظهارات خود سعی دارند چشم انداز مثبتی را از آینده ترسیم کرده و لذا دراین راستا هاشم تاچی اظهار داشت که معتقد است که صربستان در نهایت دیریا زود استقلال کوزوو را برسمیت می شناسد و این امر بیش از زمانی که برای برسمیت شناختن استقلال مونته نگرو بطول انجامید ، وقت و زمان می برد . هر چند صربستان و روسیه مخالفت شدید خود با استقلال طلبی کوزوو را اعلام کرده اند ، اما در مقابل مقام های آمریکایی و کشورهای بزرگ اتحادیه اروپا بلافاصله استقلال کوزو را برسمیت شناخته اند که همین موضوع نیات واقعی این کشورها را دراین باره بشدت زیر سوال می برد . برای مثال در پی اظهارات مقام های روسی ، نیکولاس برنز معاون وزیر خارجه آمریکا با مغرضانه خواندن سیاست مسکو در قبال کوزوو ، به مقامات روسیه هشدار داد مسئولیت پذیری بیشتری در اظهارات شان درباره کوزوو از خود نشان دهند . وی همچنین در قبال اعتراض شدید رئیس جمهوری صربستان درباره اعلام استقلال کوزوو یاد آور شد که واشنگتن استقلال کوزوو را برسمیت شناخته است و این بدان معناست که نقطه نظرات بلگراد دیگر تاثیری دراین مسئله نخواهد داشت . به همین جهت یکی از تحلیل گران ایتالیایی در تشریح اهداف آمریکا درباره حمایت از استقلال کوزو و معتقد است استقلال کوزوو ادامه سیاست های آمریکا در راستای فروپاشی شوروی و یوگسلاوی سابق با هدف لطمه زدن به روسیه ، جذب جمهوری های تازه در ناتو و گسترش اتحادیه اروپا به گونه ای است که این اتحادیه نتواند سیاست بین المللی واحدی را بمورد اجرا بگذارد . باید توجه داشت که موضوع اعلام استقلال یکجانبه کوزوو در داخل اتحادیه اروپا باعث ایجاد شکاف شده ولذا قرار شد تا هر کشور عضو این اتحادیه ، جداگانه درباره آن موضع گیری نماید . جدای از کشورهای موافق استقلال کوزوو ، برخی دیگر کشورها مانند رومانی ، بلغارستان ، یونان ، قبرس ، واسپانیا با آن به مخالفت برخاسته اند که بطور مشخص علت آن یا داشتن روابط نزدیک قومی ،فرهنگی و اقتصادی با صربستان و یا وجود مناطق وجنبش های جدایی طلب دراین کشورها است که با اعلام استقلال یک جانبه کوزوو ، امیدوار شده اند که آنها نیز مسیر مشابهی را طی نمایند .
به هرحال نباید فراموش کرد که صرف اعلام استقلال یکجانبه کوزوو و حتی شناسایی این امر از سوی برخی کشورها ، باعث نمی شود تا آن را اکنون کشوری مستقل قلمداد کرد . کما اینکه هنوز مدعی اصلی این موضوع یعنی صربستان سرسختانه برمخالفت با استقلال کوزوو تاکید می ورزد . درهمین راستا جرمیک وزیر خارجه صربستان در 4مارس 2008 در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو اظهار داشت : ما تمام اقدامات دیپلماتیک و سیاسی خود را دراین باره انجام می دهیم تا از استقلال استان جنوبی خود که به طور یک جانبه ، غیر قانونی و نامشروع اعلام شده جلوگیری کنیم .
وی افزود :این یک سیاست موقت نیست ، بلکه بخشی از استراتژی ملی ما است تا صربستان را به عنوان یک صربستان آزاد و کشوری کامل در اروپا حفظ کنیم .وی به شدت از کشورهایی که از اعلام استقلال یکجانبه کوزوو حمایت کرده اند انتقاد کرد .
هم چنین نماینده روسیه در اتحادیه اروپانیز تصمیم این اتحادیه مبنی براعزام گروهی به کوزوو برای حاکمیت قانون را متناقض قواعد حقوقی اعلام کرد و در واکنشی دیگر ویتالی چورکین نماینده روسیه درسازمان ملل نیز اظهار داشت که اعضای شورای امنیت با ارزیابی مسکو در مورد غیر قانونی بودن جایگزینی نیروهای اتحادیه اروپا با نیروهای سازمان ملل در کوزووموافقند و دبیرکل سازمان ملل نیز مخالفت برخی اعضای شورای امنیت با این مسئله را به اطلاع مقامات بروکسل رسانده است . اما مقام های اتحادیه اروپا پیش ازاین اعلام کرده بودند که حضور نیروهای غیر نظامی - پلیس اتحادیه اروپا در کوزوو را کاملا مطابق با قطعنامه 1244شورای امنیت و قوانین بین المللی می دانند.
به همین جهت سران اتحادیه اروپا در تاریخ 16 فوریه اعزام نیروهای این سازمان متشکل از دو هزار نفر و از جمله 1500نیروی پلیس به کوزوو را مورد تایید قرار دادند .ازسوی دیگرپیترفیت نماینده اتحادیه اروپا درکوزوو گفت : بلگراد می کوشد که مناسبات میان اکثریت آلبانی تبارها و اقلیت صرب در کوزوو راقطع کند .
به گفته وی ،این اقدام در مسیر جدایی جوامع صرب و آلبانی تبار در کوزوو به یک معنا به منزله کوشش برای تقسیم کوزوو از جانب بلگراد تلقی میشود . وی که علاوه برنمایندگی اتحادیه اروپا ،نماینده گروه بین المللی مرکب از 15 کشور را نیز برعهده دارد ، گفت: گروه بین المللی مرکب از 15 کشور در یک پیام بسیار روشن اعلام کرده است که تقسیم سرزمین کوزوو را تحمل نخواهد کرد . پیش تر در برخی محافل سیاسی جدایی بخش صرب نشین شمال کوزوو از بقیه این سرزمین به عنوان بخشی از یک راه حل برای ترسیم مرزهای کوزوو مطرح شده است . به گفته پیترفیت ، در طرح مارتی آهتیساری نماینده پیشین دبیرکل سازمان ملل برای کوزوو که مورد حمایت غرب است اما با مخالفت روسیه در شورای امنیت روبرو شد ، مناسبات خاصی میان صربهای کوزوو و صربستان پیش بینی شده است که مشابه وضعیتی است که اکنون بین صربستان و جمهوری صربسکا در بوسنی و هرزگوین مشاهده می شود . البته باید متذکر شد که تشکیل گروه نمایندگان 15 کشور در طرح مارتی آهتیساری ؟ نماینده ویژه سازمان ملل در روند مذاکرات برای تعیین سرنوشت حقوقی و سیاسی کوزووپیش بینی شده بود. گزارش ها حاکی از آن است که بان کی مون دبیرکل سازمان ملل متحد گزارشی را درباره وضعیت کوزوو تا پایان ماه مارس 2008 ارائه خواهد کرد .
از سوی دیگر بنظر می رسد که نخستین پیامدهای اعلام استقلال کوزوو با استعفای نخست وزیر صربستان ونیز انحلال پارلمان این کشور متبلور شده است.
وویسلاو کوشتونیتسا روز شنبه 8مارس2008 با بیان اختلاف نظردر دولت صربستان پیرامون پیوستن یا نپیوستن این کشور به اتحادیه اروپا در پی شناسایی استقلال کوزوو از سوی بسیاری از اعضای این اتحادیه ،استعفا داد. وی گفت: این دولت دیگر یک سیاست مشترک درباره مهم ترین مسئله مربوط به آینده کشور ندارد. نخست وزیر صربستان از بوریس تادیچ رئیس جمهور غرب گرای کشورش خواست انتخابات پارلمانی زود هنگام را برای 11مه 2008 اعلام کند.
نخست وزیر صربستان هم چنین وزیران طرفدار غرب را به حمایت نکردن از تلاشهای وی در حفظ و بقای کوزوو به عنوان بخشی از قلمرو صربستان متهم کرد.
پیامدهای منطقه ای و بین المللی اعلام استقلال کوزوو اما جدای از تحولات جاری کوزوو ، پرسش با اهمیت این است که آثار و پی آمدهای اعلام استقلال کوزوو چه خواهد بود و این امر چه پیچیدگی هایی را در جامعه جهانی موجب خواهد گشت ؟ در پاسخ می توان پیامدهای ذیل را برای اعلام استقلال یک جانبه کوزوو برشمرد : در وهله نخست این مسئله باعث پیدایش یک رویه غیر قانونی خواهد شد . زیرا نبود مصوبه شورای امنیت سازمان ملل دراین مورد باعث شده تا این فرایند خارج از حیطه قوانین بین المللی به سرانجام برسد وبا توجه به یافت نشدن راه حلی برای این مسئله، کوزوو بر خلاف قطعنامه 1244 که بر حفظ تمامیت ارضی صربستان تاکید می ورزد به طور یک جانبه اعلام استقلال نماید.
در وهله دوم بااین اقدام احتمال بروز درگیری و جنگ داخلی بین صربستان و کوزوو از یک سو و صرب ها و آلبانی تبارهای کوزوو افزایش می یابد . با توجه به مخالفت صربهای مقیم کوزوو با اعلام استقلال این منطقه و بروز درگیریهای متعدد پس از اعلام استقلال بویژه در شهرهای صرب نشین مجاور صربستان و کوزوو، می توان انتظار داشت که در صورت گسترش حوزه درگیری ، بلگراد نیز ساکت ننشیند و به نفع صربها وارد عمل شود.
هر چند یکی از راه حل های ارائه شده دراین باره پیوستن شهرهای شمالی کوزوو که صرب نشین هستند به صربستان است ، اما مقام های پریشتینا بشدت بااین موضوع مخالفند و معتقدند این طرح باعث شعله ور شدن تنش های نژادی در بالکان خواهد شد .
در وهله سوم ، مورد کوزوو می تواند تاثیر منفی برسایر نقاط مشابه جهان بخصوص در اروپا بگذارد . در حیطه قاره اروپا و نیز در مجاورت آن کشورهایی هستند که شامل اقلیت های مختلف قومی و نژادی وحتی مذهبی هستند که از جمله می توان به جنبش جدایی طلب باسک در شمال و کاتالونیا در شمال شرق اسپانیا و نیز مناطق جدایی طلب آبخازیا واوستیای جنوبی در گرجستان و جمهوری خود خوانده پریدنسترویه در مولداوی اشاره کرد . اعلام استقلال یک جانبه از سوی کوزوو و پذیرش آن از سوی برخی کشورها رویه ای است که باعث تضعیف حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای جهان خواهد شد و تنش های داخلی را در مناطق مستعد شعله ور خواهد ساخت .
در وهله چهارم باید گفت که این رخ داد ، تضعیف نهادهای معتبر بین المللی و در راس آنها سازمان ملل متحد به عنوان مرجع تصمیم گیری در مورد بحران ها و مسایل بین المللی را بدنبال خواهد داشت . زیرا در حالی که قرار بود مسئله کوزوواز طریق توافق طرف های مختلف و با تصمیم شورای امنیت حل و فصل شود اما گفت وگوها و مذاکرات دراین مورد به سرانجام نرسید و پس از کشمکش های فراوان بالاخره کوزوو به صورت یک جانبه و بدون در اختیار داشتن مجوز معتبر بین المللی اعلام استقلال کرد . بدون شک این موضوع چالش جدی برای آینده سازمان ملل خواهد بود . نباید فراموش کرد که اعلام استقلال کوزوو بدون پشتیبانی واشنگتن غیر ممکن بود .می توان گفت اینک کوزوو به خطی مبدل شده که جهان را به دو نیمه تقسیم کرده است، یعنی آنهایی که استقلال آن را به رسمیت شناخته و کشورهایی که هنوز آن را یکی از استانهای صربستان تلقی می کنند .
شدیدترین تقابل دراین زمینه بین واشنگتن و مسکو است . در واقع اعلام استقلال کوزوو حرکت واشنگتن دراین بازی قدرت بین المللی بود . اینک نوبت مسکو رسیده تا حرکت خود را انجام دهد . هر چند مسکو دچار محدودیت های زیادی است اما می توان پیش بینی کرد که با توجه به مقدورات خود حداکثر تلاش اش را برای کسب امتیاز در این بازی صورت خواهد داد.
شماره 207 ساعت 15:54 تمام

سرخط اخبار سیاست