شناسایی و جداسازی دانش‌آموزان و معلمان مشکوک به کرونا با سامانه‌ جدید

تهران- ایرنا- مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت از ایجاد سامانه پایش آنلاین خبر داد که در سیستم آموزش و پرورش نصب می‌شود و به کمک آن، موارد و افراد مشکوک به کرونا در میان دانش‌آموزان و خانواده‌شان و نیز معلمان و کادر آموزشی به سرعت شناسایی، غربال‌گری و جداسازی می شوند.

گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا در آستانه ماه مهر تلاش کرد با کنار هم نشاندن مدیران وزارت بهداشت، آموزش و پرورش و اولیای خانه و مدرسه، موضوع بازگشایی مدارس را به بحث بگذارد. در این راستا وبینار «بازگشایی مدارس در کرونا، از ضرورت‌ها تا خطرات» با حضور «رضا سلطانی» مسوول دبیرخانه پروژه مهر اداره آموزش و پرورش شهرستان‌های استان تهران، دکتر «کوثر شیخ نجدی» دبیر شیمی مدارس اهواز و مادر دو فرزند دبستانی و دبیرستانی، دکتر «فرشید رضایی» رییس دفتر آموزش و ارتقاء سلامت وزارت بهداشت و دکتر «سیدحامد برکاتی» مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت، برگزار شد و حاضران ضمن بررسی مشکلات آموزش آنلاین، به واکاوی الزامات و مقدمات بازگشایی مدارس در دوره کرونا پرداختند.

بخش نخست و دوم این وبینار پیشتر منتشر شده و اکنون بخش نهایی آن پیش روی شماست:

آخرین اخبار از واکسن کودکان

ایرنا: پیشتر گفته می‌شد که انجام واکسیناسیون برای افراد زیر ۱۸ سال کارایی لازم را ندارد، از نظر پزشکی انجام واکسیناسیون برای افراد زیر ۱۸ سال و بالای آن چه چه تفاوتی دارد؟ به نظر شما چقدر می توان روی این واکسن ها برای پیشگیری از ابتلا به بیماری کووید ۱۹ حساب کرد؟

رضایی: طبق مطالعاتی که در بهمن ماه صورت گرفت، مشخص شد واکسن سینوفارم می‌تواند در افراد بین ۳ تا ۱۷ سال نیز موثر واقع شود ولی هنوز کشوری از واکسن برای افراد زیر ۱۸ سال استفاده نکرده بود. در حال حاضر امارات متحده عربی مجوز مصرف سینوفارم را برای افراد بین ۳ تا ۱۷ سال داده است. بنابراین باید گفت در حال حاضر واکسنی برای افراد زیر ۱۸ سال در کشور ما وجود ندارد، اما احتمال دارد در آینده نزدیک نتایج علمی مشخص تری در این زمینه به دست بیاید که بتواند تصمیم گیری را برای اینکه شاید سینوفارم برای افراد زیر ۱۸ سال نیز بی خطر باشد، آسان تر کند.

برکاتی: کشورهای مختلف در حال استفاده از چند پلتفرم هستند که آخرین آنها استفاده از واکسن هایی است که در حال حاضر در ایران نیز استفاده می شود. البته  واکسن هایی که به کودکان تزریق می شود با نمونه هایی که مربوط با بزرگسالان است متفاوت خواهد بود. در حال حاضر برخی کشورها تزریق واکسن به افراد زیر ۱۸ سال را آغاز کرده اند. البته این واکسن ها نخست باید در اختیار کودکان با ریسک بالا و مبتلا به بیماری های خاص قرار گیرد تا مشکلی برای آنان ایجاد نشود. نکته بعدی اینکه نخستین جایی که شروع به واکسیناسیون شد مراکز نگهداری از سالمندان بود و باعث شد ابتلا به این بیماری در این قشر ۷۵ درصد کاهش یابد. به طور جد این کاهش چشمگیر در صورت آغاز واکسیناسیون کودکان، برای آنها نیز محسوس خواهد بود. البته این واکسن ها وارداتی هستند بنابراین امیدواریم هرچه زودتر واردات آن انجام گیرد تا بازگشایی مدارس در شرایط ایمن تری صورت گیرد.

تغییر عادت دست زدن به چشم دشوار است

ایرنا: چه نکات و الزامات دیگری را برای بازگشایی مدارس باید در نظر داشت؟

رضایی: یکی از موضوعاتی که در زمینه بازگشایی مدارس بسیار اهمیت دارد، این است که ما با مقوله ای به نام عادت در پاندمی کرونا در دنیا رو به رو هستیم. برخی مسائل قابل آموزش هستند به عنوان مثال موضوع بهداشت و شستشوی دست نمونه ای از این موارد هستند. اما در مقوله عادت با مشکلاتی روبه‌رو هستیم. طبق مطالعاتی که صورت گرفته، مشخص شد آموزش‌ها توانستند نحوه شستشوی دست و بهداشت را به مردم یاد بدهند اما مسائلی مانند دست نزدن به چشم ها و یا ماسک هنگام فعالیت های روزانه طبق مقوله عادت صورت می گرفت و آموزش های صورت گرفته چندان موفقیت آمیز نبودند. به عنوان مثال اگر از فعالیت های روزانه شما فیلم گرفته شود، متوجه خواهید شد که در عرض مدت کوتاهی چندین بار به ماسک و چشم ها دست خواهید زد، در حالی که یکی از سه راه مهم ابتلا به کرونا، تماس دست آلوده با چشم است. 

شناسایی و جداسازی دانش‌آموزان و معلمان مشکوک به کرونا با سامانه‌ جدید
دکتر «فرشید رضایی» رییس دفتر آموزش و ارتقاء سلامت وزارت بهداشت

کودکان در این موضوع بسیار بی دقت تر از بزرگسالان هستند. بنابراین ضدعفونی کردن محیط یکی از مقدمات بازگشایی مدارس است. درست است که این موضوع به اندازه ماسک زدن، فاصله گذاری اجتماعی، فاصله گذاری زمانی و استفاده از نصف ظرفیت کلاس ها اهمیت ندارد، اما موضوعی اجباری است که همیشه قبل از حضور دانش آموزان به کلاس، تمام سطوح ضدعفونی شوند. حتی پس از تمام شدن زنگ تفریح باید سرویس های بهداشتی ضد عفونی شوند چراکه هنوز عادت تماس دست تا به چشم باقی مانده است و قابل آموزش نیست.

ایرنا: به نظر شما مواردی که گفته شد، چقدر عملی می‌شود و آیا دستورالعمل ها قابل تحقق است؟

برکاتی: آموزش باید تداوم داشته باشد، اما متاسفانه به دلیل عدم حضور دانش‌آموزان طی این مدت در کلاس، آموزش ها در مورد اصول بهداشتی تداوم نداشته است. در حال حاضر تدابیری برای حضور دانش آموزان در کلاس اندیشیده شده است به عنوان مثال معلمان باید حتماً در پنج دقیقه اول کلاس در مورد رعایت اصول بهداشتی گفتگویی داشته باشند. به طور قطع نتیجه این آموزش‌ها ارزیابی خواهد شد و به مرور زمان روش ها به روز می شوند.

مهمترین بحثی که درباره این آموزش وجود دارد، استفاده از دانش آموزان به عنوان سفیران سلامت در زمانی است که به خانه باز می گردند. اگر استانداردها را به خوبی فرا بگیرند می توانند به سلامت خانه و مدرسه کمک کنند. در حال حاضر به دلیل دوری دانش آموزان از مدرسه ارزیابی دقیق و واضح درباره میزان دانش آنان درباره اصول بهداشتی وجود ندارد اما به محض اینکه در مدرسه حضور یابند نخستین کاری که انجام می شود ارزشیابی اقداماتی است که تاکنون درباره رعایت اصول بهداشتی انجام می دادند و سپس برنامه ریزی برای رسیدن از شرایط موجود آنان به استاندارد های مدنظر و اقدام در این زمینه است.

وزارت بهداشت بر شیوه‌نامه‌ها در مدارس نظارت کند

ایرنا: چطور می توان خیال مادران و پدران را از ایمن بودن محیط مدرسه راحت کرد تا با آسودگی فرزندان را به مدرسه بفرستند؟

شیخ نجدی: بزرگترین مشکلی که در حال حاضر در جامعه با آن مواجه هستیم معضل بی اعتمادی است. اگر اعلام کنیم ویروس کرونا پایان یافته و می توان به راحتی کودکان را به مدرسه فرستاد، والدین به سرعت این موضوع را نخواهد پذیرفت. به این دلیل که در برخی مواقع حقیقت پنهان شده یا کامل گفته نشده است که این اعتماد به راحتی به دست نخواهد آمد. اگر واقعاً مدارس بتوانند تمام این پروتکل‌های گفته شده را رعایت کنند، حضور در مدرسه ایمن خواهد بود.

نکته مهم این است که تمام اختیارات را به مدیر مدرسه ندهند. بلکه باید فردی از وزارت بهداشت  بررسی ها و نظارت را انجام دهد، چراکه مدیران مدرسه ممکن است دیدگاه لازم درباره ایمنی مدارس را نداشته باشند یا بحث پنهانکاری یا نگفتن تمام واقعیت ها رخ دهد. حتی ممکن است برخی از آنها در روزهای اول پروتکل ها را رعایت کرده و در ادامه آنها را رها کنند. بنابراین باید از یک ناظر حوزه بهداشت برای تایید استانداردهای لازم حضور در کلاس کمک گرفته شود.

شناسایی و جداسازی دانش‌آموزان و معلمان مشکوک به کرونا با سامانه‌ جدید
«کوثر شیخ نجدی» دبیر شیمی مدارس اهواز و مادر دو فرزند دبستانی و دبیرستانی

نکته بعدی، کلاس های ضمن خدمت است که هر ساله برای دبیران برگزار می شود. اما چندان مفید نیستند، چرا که متناسب با نیاز روز دبیران برنامه ریزی نمی شود. بنابراین کارآمدی آن بسیار پایین است. به این ترتیب هر معلم متناسب با شیوه تدریس خود کلاس ها را اداره می کند خصوصاً در حال حاضر که کلاس ها به حالت مجازی درآمده این اتفاق مشهودتر است. برخی دوربین را به سمت کتاب گرفته و شروع به توضیح دادن می‌کنند. شماری دیگر برای هر درس کلیپ مدنظر خود را می سازند. بنابراین آن قدر معلم ها درگیر ساخت کلیپ می شوند که ارتباط چهره به چهره ای که باید با دانش آموز شکل می گرفت به تدریج از بین می رود. پیشنهاد می شود حال که کلاس ها به این صورت از راه دور برگزار می شود دست‌کم یک چارچوب یا پروتکل خاص برای تدریس دروس پایه در نظر گرفته شود تا مربیان و دبیران طبق آن به دانش آموزان تدریس کنند. این ساختار کلی باعث می شود معلمان و دبیران بر اساس سلیقه خود تدریس را انجام ندهند.

نجات از چالش‌های کرونا با همدلی، همفکری و خلق فرصت های جدید

ایرنا: اگر نکته ای برای جمع بندی مطلب مدنظر هست بفرمایید؟

رضایی: من بر این باورم مانند بقیه مسائلی که در حیطه سلامت تصمیم گیری می شود در موضوع حضور ایمن دانش‌آموزان در مدرسه نیز باید تصمیم مشترکی از طرف دولت، وزارتخانه‌هایی که در این زمینه نقش دارند و مردم گرفته شود. این تصمیم نباید یک طرفه یا یک سویه گرفته شود. زمانی که تصمیم گیری مشترک باشد و والدین در این سیاست‌گذاری سهیم باشند این مورد به افزایش اعتماد اجتماعی خواهد انجامید و افراد خود در شکل گیری یک رفتار بهداشتی صحیح نقش دارند. بنابراین اعتماد اجتماعی بالاتر رفته و نتیجه بهتری حاصل خواهد شد.

بدون شک پاندمی همه دنیا را با مسائل جدید روبه رو کرده است که هیچ کس جواب همه سوالات را درباره آن نمی داند. حتی گاهی باید جواب ها را فرض کرد. بهترین جواب زمانی حاصل می شود که فکر انسان ها در کنار هم قرار می‌گیرد و بدون تعصب و سیاست زدگی همه مسئولان در حیطه های گوناگون فقط با تکیه بر مسائل علمی، مشکلات را مطرح کرده و برای حل آنها تصمیم گیری کند. این بیماری دارای ابعاد ویروس شناسی بالینی روانی-اجتماعی و اقتصادی و امنیتی است. بنابراین بهتر است که با حوصله درباره آن تصمیم گیری شود. این بیماری ممکن است حتی تا پنج سال یا بیشتر بین مردم وجود داشته باشد، پس در این فضای مه آلود و لغزنده آن چیزی که ما را برای رسیدن به مقصد نجات می‌دهد همدلی، همفکری، طمانینه، تصمیم گیری درست، استقامت و خلق فرصت های جدید است. واضح است که با تجربیات گذشته نمی توان پاسخ این مشکلات آینده را داد بلکه باید فرصت های جدید را خلق کرد و در این مسیر نقدپذیر بود.

ایرنا: گاهی مقدمات شکل می گیرند اما چندان قابلیت اجرایی ندارند، برای این موارد چه راهکارهایی را در نظر گرفته اید؟

برکاتی: تاکنون اقدامات مختلفی در آموزش و پرورش و با همکاری همکاران صورت گرفته که نتیجه آنان رضایت بخش بوده است.  در هفته گذشته نسخه ششم پروتکل بازگشایی استانداردهای بهداشتی مدارس ارائه شد؛ پروتکلی که در آن ذکر شده کلاس ها باید با ظرفیت حداکثر ۱۵ نفر و فاصله اجتماعی یک و نیم متر تشکیل شود. همچنین ارتفاع سقف کلاس ها ۲ متر و ۲۵ سانتی متر باشد و حتی اگر کلاس ها بزرگتر از حد معمول هم بود نباید ظرفیت دانش آموزان در کلاس افزایش یابد. امااگر کلاس کوچکتر بود ظرفیت ۱۵ نفری دانش‌آموزان باید کاهش یابد.

استفاده از ماسک در مدارس، بیشتر از جامعه بود

در این پروتکل همچنین موضوع تهویه مناسب کلاس ها و شرایط سرویس مدارس نیز ذکر شده است. افزون بر آن ۲ موضوع نحوه تمیز کردن مدارس و همچنین ضدعفونی کردن این محیط آموزشی نیز پیش بینی شده است. مهمترین موضوعی که در این پروتکل به آن اشاره شده بحث نظارت و ارزشیابی میزان و نحوه اجرای قوانین است. در این زمینه چک لیست های نظارتی اندیشیده شده و طبق نظارت بررسی مدارسی که قبلاً باز بودند و همچنین پروتکل هایی که پیشتر ارائه شده بود پروتکل های جدید ایجاد شدند. البته پروتکل های جدید نیز ایده آل نیستند اما بدون شک اعدادی که به آنها رسیده ایم حتی از استفاده از ماسک یا رعایت پروتکل ها توسط والدین دانش آموزان در محیط کاری نیز به مراتب بهتر بوده است. یعنی در زمانی که استفاده از ماسک در کشور حدود ۵۰ درصد رعایت می شد،  استفاده از ماسک با وجودی که برای کودکان دشوار تر است در مدارسی که باز بودند حدود ۷۵ درصد رعایت می شد.

شناسایی و جداسازی دانش‌آموزان و معلمان مشکوک به کرونا با سامانه‌ جدید
دکتر «سیدحامد برکاتی» مدیرکل دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت

طبیعتاً اجرای پروتکل ها به رعایت و حمایت بخش های مختلف نیاز دارد. در مورد حمایت باید گفت برخی از والدین امکان خرید ماسک استاندارد برای کودکان خود را ندارند. بنابراین باید برای آنان شرایط فراهم شود که بتوانند از ماسک های مناسب بهره ببرند. امیدواریم  وزارت بهداشت بتواند استانداردها را به مرحله عملیاتی برساند و سپس همه بخش ها باید تلاش کنند تا نگرانی والدین درباره امنیت مدارس کاهش یابد تا مجدداً شاهد بازگشایی مدارس باشیم. اگر نتوانیم مدارس را به صورت ایمن و سلامت باز کنیم در یک دهه آینده با جوانی که توانایی تعامل با دیگران و ایجاد ارتباط مناسب در مدرسه یا تجربه حضور در محیطی این‌چنینی را ندارد به شدت دچار چالش خواهیم شد.

با سامانه جدید، دانش آموزان و معلمان مشکوک به کرونا به سرعت شناسایی و جداسازی می‌شوند

ایرنا: و نکته پایانی؟

برکاتی: به هر حال سویه های جدید کرونا باز هم ممکن است بیاید و نباید با آنها غافلگیر شویم. برای همین ما یک نظام مراقبتی را از اردیبهشت ماه برنامه ریزی و با استفاده از اپیستمولژیست های دانشگاه ها برای شناسایی سریع کانون های بیماری ایجاد کردیم تا مانع گسترش بیماری شویم و برای مردم ایجاد اطمینان کنیم. به این شکل که موارد و افراد مشکوک هم در دانش آموزان و خانواده شان و هم در بین معلمان، کادر آموزشی و خدماتی به سرعت شناسایی، غربالگری و جداسازی می‌شوند. طبق هماهنگی انجام شده، این سیستم در  سامانه آموزش و پرورش خواهد نشست و دسترسی به مدیر مدرسه، مدیر منطقه، شهرستان و استان داده خواهدشد و هم عرض این ها همکاران ما در دانشگاه های علوم پزشکی و وزارت بهداشت دسترسی دارند تا پایش آنلاین انجام شود.

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha