روابط اقتصادی و سیاسی ایران و آلمان در دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی

تهران- ایرنا- کتاب روابط اقتصادی و سیاسی ایران و آلمان در دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران در ۱۳۹۸خورشیدی از طرف انتشارات صالحیان به چاپ رسید. مولف کتاب امیر حسام سلامت، روابط بین ایران و آلمان رادر دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران را مورد بررسی قرار داده است.

ایران و آلمان از دیرباز دارای روابط سیاسی و اقتصادی گسترده ای بوده اند. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، مخالفت آلمان با ایران از شدت کمتری نسبت به دیگر کشورهای غربی برخوردار بود، اگرچه روابط دو کشور همواره دوستانه بوده و ارتباطات در هم تنیده اقتصادی آنها از قابلیت مناسبی برای طرفین در زمینه افزایش همکاری ‌های دوجانبه حکایت کرده، با این حال، این ارتباط در سال های گذشته تحت تاثیر فشار دیگر کشورها با نشیب هایی نیز همراه بوده است.

معرفی کتاب

 کتاب روابط اقتصادی و سیاسی ایران و آلمان در دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران، از یک مقدمه و سه بخش  و سخن پایانی نویسنده  تشکیل شده است. مولف در مقدمه کتاب بیان می کند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال های جنگ تحمیلی ( ۱۳۵۹-۱۳۶۷) که از سوی عراق آغاز شد ایران با مشکلات جدید بسیاری مواجه شد، در چنین برهه دشواری، آلمان تنها میانجی دیپلماتیک غربی ایران باقی ماند. آلمان زودتر از سایر دولت ها سعی کرد از بحرانی و متشنج شدن روابط دو کشور جلوگیری به عمل آورد. (۱ )

سلامت در بخش نخست کتاب با عنوان " وابستگی متقابل: مبانی و مفاهیم" به بیان و توضیح مفاهیمی همچون لیبرالیسم، نئولیبرالیسم، وابستگی متقابل و پیوستگی متقابل ... پرداخته است. در این بخش اشاره می کند که کشورها نقش مهمی در روابط بین الملل ایفا می کنند و منافع و قدرت آنها لزوم همکاری با یکدیگر در چهارچوب وابستگی های متقابل را فراهم می آورد که در مسیر این همکاری ها نهادها و رژیم های بین المللی موثر هستند. ( ۲)

بخش دوم کتاب " تاریخچه روابط ایران و آلمان" نامگذاری شده است.  این بخش از قسمت های مختلفی تشکیل شده است. نویسنده در ابتدا نگاهی تاریخی به روابط دو کشور ایران و آلمان دارد و سپس مبانی دیپلماسی اقتصادی آلمان در قبال ایران را شرح می دهد. فراز و فرود مناسبات اقتصادی دو کشور را توضیح داده و در ادامه دیپلماسی اقتصادی ایران در دولت سازندگی و قراردادها و موافقت نامه ها  و همچنین یادداشت های تفاهم دو کشور را ذکر می کند. سلامت در این قسمت یکی از نقاط قابل توجه در روابط ایران و آلمان را که از اهمیت بالایی برخوردار است، موضوع همکاری های هسته ای دو کشور می داند  که به سال ۱۳۵۴ باز می گردد. در ۹ تیر همان سال موافقتنامه همکاری میان ۲ کشور امضا شد که زمینه ساز قرارداد ۱۳ تیر ۱۳۵۵ میان سازمان انرژی اتمی ایران و وزارت تکنولوژی و تحقیقات آلمان غربی گردید. (۳) این قرارداد که در سال ۱۳۵۶ و همزمان با برگزاری کنفرانس تکنولوژی هسته ای شیراز امضا شد به اعزام ۲۱ تن از کارشناسان ایرانی به آلمان منجر گردید.

عنوان بخش سوم کتاب " روابط سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و آلمان در دولت سازندگی" است.  در ابتدای این بخش سیاست توسعه گرایی در دوران هاشمی رفسنجانی و سیاست تنش زدایی مورد بحث قرار گرفته است. همچنین بررسی روابط اقتصادی در دهه ۹۰ میلادی بین ۲ کشور را شرح می دهد. از جمله ملاقات بازرگانان ایرانی  مقیم آلمان و توافقات مالی، مسایل دیگر این بخش است.   در ادامه به طور خاص به روابط سیاسی ایران و آلمان که تابعی از سیاست کلان خارجی جمهوری اسلامی در آن دوران بوده است، می پردازد ...(۴)

سخن پایانی کتاب

در این قسمت نویسنده تلاش کرده تا یک جمع بندی کلی از سه بخش نخستین کتاب ارایه دهد و به بررسی روابط اقتصادی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران و آلمان در دولت های پنج و ششم پرداخته است. از نظر مولف پس از انقلاب اسلامی ایران و ماهیت مستقل و آرمان های این انقلاب که در تضاد با پارادایم و نظم امپریالیستی و لیبرالیستی حاکم بر جهان است، همواره دست هایی در تلاش هستند تا از پیشرفت و تثبیت این نظام ارزشی و نوپا جلوگیری کنند. از سویی دیگر برای بقا و ارتقا جایگاه خودمان نیاز به توسعه اقتصادی و تعامل سازنده با دنیا داریم. (۵)

اهمیت کتاب

از شروع پیروزی انقلاب اسلامی، روابط جمهوری اسلامی ایران و کشورهای  اروپایی با فراز ونشیب‌های فراوانی مواجه بوده است. این فراز و نشیب ها از تنش های مزمن در روابط دوجانبه نشات گرفته است. در طول این مدت دولت های مختلف بر اساس گفتمان های واقع بینانه و آرمان گرایانه جهت گیری سیاست خارجی خود را با کشورهای اروپایی تنظیم کرده اند. دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران در ریاست جمهوری آیت الله رفسنجانی برای ایفای نقش فعال در دنیا و در روابط با کشورهای اروپایی از جمله با کشور آلمان اقدام کرد. کتاب پیش رو به گونه ای مختصر به بررسی این روابط در زمینه های سیاسی و اقتصادی پرداخته است.

نقطه مثبت

 از ویژگی های مثبت کتاب ذکر شده می توان به این مطلب اشاره کرد که نویسنده در پایان هر فصل به خوبی و به طور مختصر نتیجه گیری از مطالب هر فصل برای خواننده بیان داشته است و با گنجاندن سخن پایانی در پایان کتاب نظری اجمالی در ارتباط با موضوع مورد بحث ارایه داده و سخن خود را تکمیل کرده است. نویسنده  با ذکر  اندیشه‌ نظریه پردازان مختلف در رابطه با مفاهیم مورد بحث همچون وابستگی متقابل و زیر مجموعه های آن ذهن خواننده را برای خوانش مطالب جهت داده  و به صورت کاملاً شیوا و ساده اینگونه مفاهیم را برای خواننده شفاف سازی و تعریف نموده است. کلام و بیان نویسنده کاملا ساده و روان بوده  و برای علاقمندان به آگاهی روابط سیاسی ایران و دیگر کشورها آموزنده  است. از لحاظ موضوعی کتاب پیش رو یا آثار دیگر با موضوعیت این چنینی در این برهه تاریخی می تواند مفید و مورد استفاده قرار گیرد، البته اگر به همراه استفاده از  مستندات علمی و مفصل تر باشد.

نقاط منفی کتاب

 با توجه به اهمیت موضوع و به روز بودن آن نویسنده می بایست جهت مستندسازی و علمی تر کردن مطالب از منابع گوناگون بهره می برد. عدم به کارگیری منابع دست اول همچون اسناد، روزنامه ها، عکس ها و همچنین عدم بهره بردن از تاریخ شفاهی و مصاحبه با روسای دولت و کارگزاران در دوره زمانی مورد بحث از نقاط ضعف کتاب می تواند باشد. نویسنده هیچگونه پانویس یا ارجاعی از آثار مورد استفاده در صفحات کتاب ذکر نمی کند و تنها در پایان کتاب منابع معرفی شده اند.

منابع:

۱- روابط اقتصادی و سیاسی ایران و آلمان در دولت پنجم و ششم جمهوری اسلامی ایران، صالحیان، تهران، ۱۳۹۸، ص۱۱

۲- همان، ۵۲

۳- همان ۵۸

۴- همان۸۶

۵- همان. ۱۲۹

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha