زنگ خطر فرار از پروتکل‌های کرونا؛ چرا مردم می‌گریزند؟

تهران- ایرنا- کاهش میانگین رعایت پروتکل‌های بهداشتی کرونا به زیر ۴۰ درصد، زنگ خطر افزایش مبتلایان و فوتی‌ها را بار دیگر در کشور به صدا درآورده و روزهای تلخ‌تری پیش‌بینی شده‌است. اما چرا مردم از رعایت پروتکل‌های بهداشتی سر باز می‌زنند؟

حدود ۱۷ ماه از اعلام رسمی همه گیری کرونا در ایران می گذرد، بر اساس آمار رسمی وزارت بهداشت، تاکنون سه میلیون و ۷۶۰ هزار فرد مبتلا به کرونا در کشور شناسایی شده و از این تعداد حدود ۸۹ هزار نفر جان باخته اند. روزانه بیش از ۳۰ هزار بیمار جدید شناسایی می شوند. آمار جان‌باخته‌ها دوباره صعودی شده و به بالای ۴۰۰ نفر در روز رسیده است و همچنان رو به افزایش است.

مسئولان وزارت بهداشت و کارشناسان نظام سلامت، تعداد آمار واقعی مبتلایان و قربانیان را بیش از موارد شناسایی و رسمی می دانند. تاکنون چهار پیک (اوج) کرونا پشت سر گذاشته شده و به پیک پنجم رسیده ایم؛ مرحله جدیدی که به علت غلبه نوع جهش یافته ویروس کرونا به نام «دلتا» که از هند به جهان گسترش یافته است و قدرت سرایت و شدت بیماری بیشتری دارد، چشم انداز نگران کننده ای را پیش روی کشورها قرار داده است، به خصوص کشورهایی مانند ایران که میزان واکسیناسیون آنها کم است.

بر اساس آمار رسمی وزارت بهداشت تاکنون حدود ۱۱ میلیون دٌز واکسن کرونا در ایران تزریق شده، هشت میلیون و ۴۰۰ هزار نفر دٌز اول واکسن کرونا را دریافت کرده و حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر نیز دز دوم را تزریق کرده اند، به این ترتیب حدود سه درصد کل جمعیت ایران اکنون واکسینه شده اند؛ واکسیناسیونی که البته معلوم نیست تا چه اندازه بر ویروس های جهش یافته ای که مدام از راه می رسند، موثر باشد. بنابراین همچنان رعایت پروتکل های بهداشتی در مبارزه با همه گیری کرونا، حرف اول را می زند به خصوص که گزارش های جهانی حاکی از بازگشت کشورهای موفق در واکسیناسیون به رعایت پروتکل های بهداشتی است.

ایرج حریرچی، معاون وزیر بهداشت به تازگی اعلام کرده که میانگین میزان رعایت پروتکل های بهداشتی در ایران به زیر ۵۰ درصد و حدود ۴۸ درصد رسیده است. به گفته او، بسیاری از مردم به علل مختلف از جمله اینکه چرا واکسیناسیون کند و دیر انجام می شود، یا اینکه چرا دولت از مشاغلی که در اپیدمی کرونا متضرر شده اند، حمایت نمی کند، یا اینکه در اصل، وجود اپیدمی یا لزوم رعایت اصول بهداشتی را قبول ندارند، دستورالعمل های بهداشتی را رعایت نمی کنند، اما چرا میزان رعایت پروتکل بهداشتی در بین مردم و در مکان های عمومی کاهش پیدا کرده است. جزئیات و ابعاد آن این مساله چیست و راهکار وزارت بهداشت برای عبور از این گردنه سخت و خطر سلامت چیست؟

برای پاسخ به این پرسش ها به سراغ مهندس محسن فرهادی، معاون مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت رفتیم و با او به گفت و گو نشستیم که با هم می خوانیم:

ظاهرا میزان رعایت پروتکل های بهداشتی در کشور کاهش یافته است. میزان دقیق رعایت پروتکل های بهداشتی در کشور به چه حدی رسیده است و چه جزئیاتی دارد؟

همان طور که اشاره کردید، در یکی ۲ ماه اخیر برعکس اینکه با توجه به شیوع ویروس دلتا در کشور باید میزان رعایت اصول بهداشتی را در کشور افزایش دهیم، میزان رعایت این پروتکل ها رو به کاهش است. برای کنترل اپیدمی کرونا ۲ راه بیشتر نمی شناسیم. یکی افزایش پوشش واکسیناسیون است و دیگری افزایش رعایت پروتکل های بهداشتی. با برنامه ریزی های انجام شده، وزارت بهداشت به شدت در تلاش است که پوشش واکسیناسیون را افزایش دهد. البته افزایش پوشش واکسیناسیون به تنهایی کافی نیست زیرا کشورهایی که پوشش واکسیناسیون آنها در حد اعلا قرار دارد و پوشش واکسیناسیون خوبی دارند، باز هم به افزایش رعایت پروتکل های بهداشتی برگشته اند و دوباره به اقدامات سختگیرانه بهداشتی رو آورده اند.

 منظورتان این است که بعد از کاهش محدودیت ها دوباره سختگیری ها را افزایش داده اند؟

بله و این نشان می دهد که هر چقدر هم پوشش واکسیناسیون را افزایش دهیم، باز هم باید رعایت پروتکل های بهداشتی را افزایش دهیم. پروتکل های بهداشتی چند کار ساده است اما رعایت آنها دقت می خواهد. یکی زدن ماسک است. دیگری رعایت فاصله فیزیکی بین افراد در اجتماع ، دیگری ضدعفونی دست و سطوح و آخری ، رعایت تهویه مناسب در محیط های بسته است.اکنون با توجه به اینکه ویروس دلتا در ایران به نوع غالب ویروس کرونا تبدیل می شود، افزایش رعایت این اصول چهارگانه در حدود بالای ۹۰ درصد بسیار اهمیت دارد.

 از بین اصول بهداشتی که اشاره کردید کدام مهمتر است؟

با توجه به شیوع ویروس دلتا، وجود تهویه مناسب در فضاهای بسته از بقیه مهمتر است و در فضاهای بسته ای که تهویه مناسب وجود ندارد، امکان سرایت ویروس بسیار بالا است. با توجه به خطر انتقال ویروس کرونا در فضاهای بسته، در ستاد ملی کرونا بر این نکته تاکید شده است که حتی اگر در برخی جاها میزان رعایت پروتکل های بهداشتی کمتر است در هفت مکان برای رعایت پروتکل های بهداشتی دقت بیشتری داشته باشیم.

 این هفت مرکز کجاها هستند؟

مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی، به خصوص غذاخوری ها (رستوران ها)، کافی شاپ ها، در شهرهای قرمز این مراکز فقط باید به شکل بیرون بر فعالیت کنند. پاساژها هم هستند که باید در شرایط قرمز کاملا تعطیل باشند. تالارهای پذیرایی باید تعطیل باشند. شهربازی ها و باغ وحش ها باید تعطیل باشند. استخرهای سرپوشیده و باشگاه های ورزشی که تهویه مناسب ندارند باید بسته باشند. نمایشگاه ها، سینماها و تئاترها هم باید بسته باشند. ولی متاسفانه می بینید که با وجود مصوبه تعطیلی این مراکز در ستاد کرونا، اگر در شهرهای قرمز قدم بزنید، انگار که این شهرها در وضعیت قرمز نیستند، رستوران ها و اغذیه فروشی ها در کنار ارائه غذا به صورت بیرون بر، پذیرش مشتری هم دارند. اغلب این مراکز تهویه مناسبی هم ندارند و فضا کاملا بسته است و شرایط نامطلوبی دارند.

در این شرایط رعایت پروتکل های بهداشتی به چه میزان رسیده است؟

در هفته گذشته میزان میانگین رعایت پروتکل های بهداشتی از ۴۸ درصد، چهار درصد دیگر هم سقوط پیدا کرد و به ۴۴ درصد رسید.

میزان رعایت هر کدام از این پروتکل ها مثلا زدن ماسک چقدر است؟

در مورد رعایت ماسک زدن، آمار در استانهای مختلف از ۳۰ درصد تا ۵۰ درصد متغیر است. در واقع بیشترین میزان استفاده از ماسک در استانها ۵۰ درصد است، در حالی که ۲ ماه پیش کمترین میزان استفاده از ماسک در استانها ۷۰ درصد بود و بیشترین میزان آن حدود ۹۰ درصد بود؛ زمانی که هنوز ویروس دلتا شایع نشده بود و روند بیماری در کشور نزولی بود. ولی اکنون فاصله کمترین و بیشترین میزان استفاده از ماسک در استانها کمتر شده و به زیر ۵۰ درصد سقوط کرده است. این یک قاعده اثبات شده بین المللی است که هر جا از ماسک به خوبی استفاده نشود و پروتکل ها را رعایت نکنیم و فاصله گذاری ها رعایت نکنیم و دست ها را مرتب نشوییم مبتلا می شویم. اگر جایی که تهویه نامناسب است حاضر باشیم و مدتی را در چنین مکان هایی سپری کنیم. شرایط برای ابتلا مهیا می شود. به علت بی توجهی به همین اصول ساده اکنون در اکثر استانهای ایران نمودار کرونا صعودی است و این خطر وجود دارد که چون ابتلا بالا است و بستری زیادی داریم، تعداد فوتی ها باز هم افزایش پیدا کند.

از بین اصول پروتکل های بهداشتی کدام کمتر رعایت می شود؟

تهویه مناسب در محیط های بسته از همه کمتر رعایت می شود. بعد استفاده از ماسک است که آن هم خیلی کم رعایت می شود. میانگین رعایت این پروتکل ها در کشور اکنون ۴۴ درصد است.

تهویه مناسب در مکان های مختلف چقدر رعایت می شود؟

در برخی استانها ۳۰ درصد است و ماکزیمم و در بهترین شرایط در برخی استانها حدود ۴۰ و چند درصد است. 

با متخلفانی که این اصول را رعایت نمی کنند، چه برخوردی می شود؟

همکاران بهداشت محیط در استانها طی هفته گذشته حدود ۲۵۰ هزار واحد را بازرسی و حدود ۲۲ هزار واحد متخلف را به دستگاه قضایی معرفی کردند. حدود ۱۸۰۰ واحد را نیز پلمب کردند. البته به نظر می آید این اقدامات کافی نیست و لازم است رسانه ها فضایی ایجاد کنند که مردم پروتکل های بهداشتی را بیش از پیش رعایت کنند.

علت کاهش میزان رعایت پروتکل های بهداشتی کرونا توسط مردم چیست؟ چه عواملی در این زمینه تاثیرگذار بوده است؟

یکی از علل اصلی این است که زمان زیادی درگیر کرونا هستیم. این مساله می تواند جزو عوامل مهم باشد.

منظورتان این است که مردم خسته شده اند؟

بله، مردم می خواهند به زندگی عادی برگردند. همه جای دنیا هم همین طور است. در کشورهای اروپایی و آمریکایی هم میزان رعایت پروتکل ها کاهش پیدا کرده است. به نظر می رسد دستگاههای متولی باید نظارت را افزایش دهند. منظورم اعمال فشار بیشتر به مردم نیست. با پلمب و تعطیل کردن به نتیجه نمی رسیم. اعتقادی هم به اعمال تعطیلی ها ندارم. می توانیم اجازه فعالیت به اصناف بدهیم اما با رعایت پروتکل ها، مثلا اغذیه فروشی ها، می توانند به صورت بیرون بر فعالیت کنند. سوپری ها می توانند با تلفن اجناس را به مردم تحویل بدهند و به این ترتیب به فروش اصناف هم لطمه ای وارد نمی شود. ممکن است در روستاها و برخی شهرهای کوچک برای ارائه این خدمات از راه دور مشکلاتی باشد اما در عموم شهرهای بزرگ امکانات لازم برای ارائه این خدمات وجود دارد و مشکلی برای تحویل کالاها به صورت تلفنی و اینترنتی وجود ندارد و  در عمل شرایط لازم برای تحویل غیر مستقیم کالاها در شهرهای بزرگ فراهم شده است. مزیت این کار این است که به اشتغال لطمه نمی خورد، به کسب و کار عموم آسیب وارد نمی شود و مردم هم به طور غیر مستقیم به کالاهای مورد نظرشان می رسند.

البته برای همه مشاغل چنین امکانی فراهم نیست؟

بله، در برخی مشاغل مثل سینما و تئاتر یا کارهای دیگر این امکان وجود ندارد به خصوص اینکه در برخی اماکن مشکل تهویه وجود دارد بنابراین به ناچار باید این اماکن تعطیل باشند. مجبوریم برای یکسری مشاغل محدودیت اعمال کنیم و نتوانستیم برای برخی مشاغل شرایط مناسبی ایجاد کنیم. البته در جاهایی که شرایط آب و هوایی ایجاب می کند می توانند به صورت سینما خودرو، سینما آنلاین یا تئاتر آنلاین فعالیت کنند.

البته چنین امکاناتی در کشور کم است؟

باید ایجاد کنیم، اگر بخواهیم با کرونا زندگی کنیم باید این امکانات را افزایش دهیم.

در واقع شما علت اصلی کاهش رعایت پروتکل های اجتماعی را طولانی شدن مدت زمان درگیری با کرونا و خسته شدن مردم می دانید؟

بله و اینکه متاسفانه نتوانستیم شرایط مناسبی فراهم کنیم. متولیان امر باید تمهیداتی می دیدند که مردم بتوانند خودشان را با شرایط کرونا تطبیق دهند. اگر این شرایط فراهم شود دلیل ندارد کسب و کار و واحد صنفی خودمان را تعطیل کنیم و به راحتی می توانیم خودمان را با شرایط جدید تطبیق دهیم. چون نتوانستیم با شرایط جدید تطبیق پیدا کنیم مجبوریم تئاتر و سینما را ببندیم. در مورد تالارهای پذیرای هم چون نظارت دستگاههای متولی ضعیف بوده، مجبوریم این مراکز را تعطیل کنیم. البته معیشت این مراکز دچار مشکل می شود اما چاره ای نداریم.

تعطیل کردن این مراکز شغلی با توجه به اینکه حمایتی هم از آنها نمی شود، موجب نارضایی و اعتراض آنها می شود.

بله درست است، از بین ۱۸۰۰ مرکزی که هفته گذشته تعطیل شدند  بیشتر از همه صاحبان تالار پذیرایی و پاساژ بوده است که معترض بودند.

آیا اعمال جریمه ها و سختگیری ها برای رعایت پروتکل ها بیشتر می شود؟

این موضوعی است که در جلسات در حال بررسی آن هستیم. باید تصمیم جدیدی گرفته شود. اگر این روند بی توجهی به پروتکل ها ادامه پیدا کند، متولیان امر ناگزیرند این کار را انجام دهند. البته از رسانه ها می خواهیم تبلیغات رعایت پروتکل ها را مدام به مردم گوشزد کنند و این کار باید با روش های نوینی انجام شود که گوش مردم عادت نکند.

قرار نیست از مشاغلی که در این تعطیلی ها آسیب می بینند حمایت شود؟

به هر حال فعالیت مشاغل گروه یک و دو که مشاغل ضروری هستند حتی در شهرهای قرمز و نارنجی هم آزاد شد. بیش از ۸۵ درصد واحدهای صنفی و معیشتی در این گروه بودند. گروهی که تعطیل هستند، اندک هستند و البته آنهایی که باز هستند هم خیلی رعایت نمی کنند. در عمل این طور نیست که تعطیلی ها خیلی به معیشت مردم آسیب زده باشد.

به هر حال چون مجبورند معیشت خود را تامین کنند و از جایی حمایت نمی شوند، مجبورند باز باشند و فعالیت کنند.

بله ولی تعداد مشاغل و اصنافی که تعطیل هستند، کم است. چون ستاد ملی کرونا فعالیت گروه مشاغل یک و دو را از مدتها پیش آزاد اعلام کرد و فقط روی هفت گروه شغلی که اسم بردم حساس هستیم، بقیه مشاغل می توانند باز باشند و منعی برای فعالیت ندارند. این هفت گروه هم همان طور که گفتم، سینما، تئاتر، تالارهای پذیرایی، استخرها و باشگاههای ورزشی سرپوشیده، باغ وحش ها و شهربازی ها و پاساژها هستند، رستورانها و اغذیه فروشی ها نیز فقط به صورت بیرون بر می توانند فعالیت کنند. برخی از این اماکن به علت نداشتن تهویه مناسب بسته هستند و عملا هم رعایت نمی شود.

میران رعایت پروتکل ها و دورکاری ها در دستگاههای دولتی چطور است؟

میزان رعایت دستورالعمل های کرونا در دستگاههای دولتی چون به صورت بخشنامه و دستوری فعالیت می کنند، بالاتر است. مثلا اعلام کردیم، ورود و خروج مردم از گیت دستگاههای دولتی ممنوع است و ارائه خدمات باید به صورت اینترنتی یا میز خدمت باشد وقتی این دستورالعمل ابلاغ می شود، در عمل رعایت می شود.

میران رعایت پروتکل ها در دستگاههای دولتی چقدر است؟

معمولا بالای ۸۵درصد است. از نظر استفاده از ماسک بیشتر است.

در فصل تابستان هستیم. در این فصل مسافرت ها هم بیشتر می شود. سفرها چقدر در گسترش کرونا موثر است و میزان رعایت پروتکل های آن چقدر است؟

در تعطیلی هفته گذشته میزان مسافرت ها نسبت به هفته قبل از آن حدود ۲۱درصد کاهش پیدا کرد. در هر صورت سه تا «ت» داریم که عامل گسترش کروناست. تردد، تجمع و تهویه و این مسائل به خصوص روی گونه دلتای کرونا تاثیر زیادی دارند.

از نظر شما سفرها مسئله مهمی در گسترش کرونا نیست؟

چرا، مسئله مهمی است و به عنوان یکی از مسائل اصلی در گسترش کرونا نقش دارد. دورهمی ها و مسافرت ها همچنان مشکل آفرین است. نسبت به قبل کاهش پیدا کرده اما توصیه وزارت بهداشت اصلا نرفتن به سفر است.

علت کاهش سفرها در هفته گذشته چه بود؟

علتش اعمال یکسری محدودیت ها در جاده ها بود. در یک سری از جاده ها، راهها را بسته بودند و خودروها را برگشت می دادند و سختگیری ها بیشتر بود. هفته گذشته هم جریمه کردند هم برگشت دادند به همین علت سفرها کم شد.

البته وزیر بهداشت از اینکه جاده ها باز هستند، اعتراض داشت.

خوب توقع وزارت بهداشت این است که میزان سفرها به صفر برسد. یعنی زمانی که می گوییم سفر ممنوع، دیگر کسی سفر نکند. نیروی انتظامی تلاش خودش را کرد هم جریمه کرد و هم برگشت داد. البته در این میان یکسری هم به سفر رفتند.

ظاهرا شب ها محدودیتی نبوده و عده زیادی از مردم شبانه به سفر می رفتند.

بله درست است.

به ماه محرم نزدیک می شویم، با توجه به تجمع و مراسم این ماه، چه پروتکل های بهداشتی باید رعایت شود؟

بر اساس مصوبه ستاد ملی کرونا، در ماه محرم امسال، همان پروتکل بهداشتی پارسال اعمال می شود یعنی در شهرهای قرمز برگزاری مراسم در فضاهای بسته ممنوع است. پارسال برخی می گفتند در جاهایی سقف ها بلند است و مراسم داشتند. امسال این مسائل را نداریم و در شهرهای قرمز هر گونه مراسم ماه محرم در فضای بسته ممنوع است. در فضاهای باز هم با تامین هشت متر مربع برای هر نفر به صورتی که اجتماع افراد در فضای باز از ۷۰ نفر بیشتر نشود. دسته روی نیز کاملا ممنوع است. دسته ها نباید حرکت داشته باشند. البته عزاداری در جا و به صورت ایستاده و بدون حرکت در فضای باز با رعایت فاصله و تعداد اعلام شده منعی ندارد اما جا به جا شدن دسته ها چون تماشاچی و تجمع ایجاد می کند، ممنوع است.

گفت و گو از افشین شاعری

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha