دولت بایدن و انگیزه‌های درگیری در عراق و سوریه

تهران- ایرنا- تلاش برای بی‌ثباتی امنیتی و حملات اخیر نظامی آمریکا به گروه‌های مقاومت در عراق و سوریه از دید «علی اصغر زرگر» کارشناس مسائل بین‌الملل ناشی از نوعی اضطرار استراتژیک برای واشنگتن است.

با روی کار آمدن «جو بایدن» در آمریکا، برای بسیاری آنچه در سیاست خارجی دولت دموکرات به چشم می‌آید اجتناب از درگیری مستقیم و رو در رو  است. به گفته برخی تحلیلگران، بایدن تلاش دارد با طرق مختلف و فعال‌سازی ظرفیت‌های دیپلماتیک به نوعی میراث «دونالد ترامپ» را در جهان مدیریت و در صورت لزوم پاکسازی کند. برای همین هم طی چند ماه اخیر کمتر شاهد لفاظی‌های جنگ طلبانه از سوی بایدن و تیم سیاسی و دیپلماتیک او هستیم.

ترجیح مذاکره و گفت‌وگو بر تنش‌زایی و استفاده از اهرم‌های نرم قدرت در فرایند فشار واشنگتن بر ریاض و باز کردن مسیرهای مذاکره با انصارالله یمن به چشم می‌آید. در بخش های دیگر خاورمیانه هم آمریکا تمایلی به هزینه دادن اضافی نیست. عراق و سوریه از جمله کشورهایی محسوب می‌شوند که آمریکا تلاش دارد وضعیت امنیتی و سیاسی این کشورها به نحوی حل و مدیریت شود اما به نظر می رسد واشنگتن هنوز استراتژی دقیق و روشنی در قبال این دو کشور ندارد.

در این میان و به موازات مذاکرات وین، نحوه برخورد با ایران از اهمیتی مضاعف برای دولت بایدن برخوردار است. اخیرا آمریکا دست به حملاتی علیه مقر نیروهای مقاومت در عراق و سوریه زده است. در همین خصوص در گفت‌وگو با «علی اصغر زرگر» استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین‌الملل دلایل و اهداف آمریکا از انجام حملات هوایی علیه نیروهای کتائب حزب الله و سایر نیروهای شیعی در عراق و سوریه را در شرایط کنونی جویا شده ایم.


ایرنا: با توجه به اینکه به نظر می‌رسد آمریکای دوره بایدن تمایلی به جنگ و درگیری ندارد، چه عواملی باعث تشدید حملات آمریکایی‌ها به مقر نیروهای شیعی در عراق و سوریه شده است؟
زرگر: نمی توان با قاطعیت گفت که آمریکای دوره بایدن تمایلی به جنگ و درگیری نداشته باشد. اغلب جنگ های برون مرزی آمریکا در زمان‌ حکومت دمکرات ها شروع شده است. البته در دوره اخیر با توجه به تمرکز دولت بایدن به موضوع چین و حوزه آسیا- پاسیفیک می توان این گزاره را مطرح کرد که خاورمیانه اولویت اصلی در استراتژی سیاست خارجی آمریکا نیست. در این راستا تخلیه پایگاه بگرام در افغانستان و خروج نیروهای آمریکا و ائتلاف از افغانستان، تخلیه چند پایگاه آمریکایی در قطر و انتقال تجهیزات و نیروها به اردن و تخلیه پایگاه های حساس آمریکایی در عراق همه نشان از آن دارد که علاوه بر کاهش هزینه ها، دور نگه داشتن پایگاه ها و تجهزات از مرزهای ایران و کاهش آسیب پذیری آمریکا و نیروهایش در صورت درگیری با ایران هم در برنامه های دولت بایدن قرار دارد. لذا نباید این تحرکات نظامی آمریکا در منطقه را صرفا اقتصادی دانست و ایران باید هوشیاری خود را حفظ کند.

در خصوص عراق این نکته را هم باید در نظر داشت که عراق برای آمریکا حکم ضربه گیر را برای کنترل موقعیت منطقه ای ایران دارد. در واقع آمریکا تمایل ندارد صحنه سیاسی و نظامی عراق را از دست بدهد و در همین راستا با انجام حملات هوایی و تضعیف نیروهای شیعی به نوعی دنبال کنترل موقعیت جمهوری اسلامی ایران در صحنه ژئوپلیتیکی عراق است.

دولت بایدن و انگیزه‌های درگیری در عراق و سوریه


ایرنا: همزمانی این حملات را با جریان مذاکرات برجامی در وین چگونه می بینید؟آیا این سناریو را می توان مطرح کرد که آمریکا از طریق حملاتش در عراق و سوریه دنبال ارسال این سیگنال به تهران است که موضوعات منطقه ای هم برای آمریکا در مذاکرات برجام محل توجه و اعتنا است؟
زرگر:
انجام حملات هوایی علیه نیروهای شیعی در عراق و سوریه، تضعیف این نیروها و تحریک این نیروها به منظور عکس العمل و مداومت در حملات هوایی است تا دولت عراق و سوریه را مجبور کنند تکلیف این نیروها را روشن کنند. از طرف دیگر بطور غیرمستقیم به ایران‌ فشار آورند تا در نهایت با طرح این اتهام که حملات تلافی جویانه گروه های شیعه به تحریک تهران است، ایران را تهدید به اقدام نظامی کنند؛ یا اینکه در مذاکرات برجامی موضع وجه المصالحه قرار گیرد. توجه به این نکته ضروری است که به هر روی در بخش از بدنه سیاسی و نظامی آمریکا رویکرد ضد برجامی و مخالفت با مذاکرات بسیار قوی و فعال است. از این جهت نمی توان از نظر دور داشت که تشدید حملات نظامی به پایگاه های نیروهای شیعی در عراق و سوریه با هدف تنش آلود کردن فضای مذاکرات برجامی هم صورت گرفته باشد.

ایرنا: امکان تداوم این دست حملات را با توجه به سابقه درگیری‌های این چنینی چگونه می‌بینید؟ آیا نیروهای شیعی در عراق دست به حملات تلافی جویانه خواهند زد؟
زرگر:
با توجه به روند خروج نیروهای آمریکا از منطقه و کاهش آسیب پذیری نیروهایش، خصوصا اگر نیروهایش را از عراق هم خارج کند، حملات آمریکا علیه محور مقاومت افزایش خواهد یافت تا با اقدامات تلافی جویانه دستش برای افزایش تشنج با ایران باز باشد. تجربه گذشته هم نشان داده که حملات اینچنینی زمینه را برای اقدامات متقابل نظامی و دو طرفه فراهم ساخته است. به هر روی آمریکایی ها هم در عراق و هم در سوریه با بن بست استراتژیک مواجه شدند و با توجه به سیالیت بحران در هر دو این کشورها، استراتژی روشنی از سوی آمریکا شاهد نیستیم. از این جهت اقدامات ضربتی می تواند ناشی از همین اضطرار استراتژیک هم باشد و به نوعی پاسخ به افکار عمومی داخلی آمریکا و اینکه در این منطقه بی تحرک نیستند.

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha