۷ اردیبهشت ۱۴۰۰،‏ ۱۶:۰۵
کد خبر: 84310883
۳ نفر

برچسب‌ها

کم‌هزینه‌های آبرومند دربرابر پرهزینه‌های تهی

حامد مظفری I منتقد و روزنامه‌نگار
کم‌هزینه‌های آبرومند دربرابر پرهزینه‌های تهی

تهران- ایرنا- تقریبا می‌شود گفت هر سه سریال تلویزیونی رمضان در یک ویژگی و آن هم فراگیر نشدن در جامعه، اشتراک منافع(!) دارند. چرا اشتراک منافع؟ چون سریالی که دیده می‌شود ممکن است ریزترین گافش هم مطرح شود ولی سریال‌هایی که دیده نمی‌شوند هر قدر هم که گاف داشته باشند، با حاشیه امن به انتها می‌رسند.

نمی‌توان به قاطعیت گفت این اشتراک منافع، عاملیست بر جدی نگرفتن کیفیت تولید توسط تهیه کنندگان ولی این فرضیه را هم نمی‌شود رد کرد که برخی تهیه‌کنندگان تلویزیون کلا بیخیال کیفیت شده‌اند و پیش خود می‌گویند هرچه کار، روتین تر و کم سروصداتر و بی‌خطرتر، دردسرش کمتر. در تلویزیون به خاطر کیفیت پایین محصول و بی‌مخاطب بودن که بودجه را کم نمی‌کنند و چه سریالی، خوب باشد و چه متوسط و ضعیف، بودجه، استحصال خواهد شد و در این ساختار، چه بهتر که سریالهای مشترک‌المنافع در "فقدان مخاطب" بسازند. 

اینکه یکی از سریال‌های رمضان حتی نامش هم کپی سریالی خانگی است و سریالی دیگر، از کاراکتر تا داستان، کپی سریالی تلویزیونی است و سریال سوم، هم فصل چهارم سریالیست که در همان فصل سوم هم گرفتار دور باطل حرف‌های تکراری شده بود، جز پایین آمدن دامنه جاه طلبی تهیه‌کنندگان و لذت بردن از سوددهی بی دردسر نیست. 

اینکه تیتراژ سریال یک شبکه پر شده از فک و فامیل کارگردان، "فردوس-بازی" سریال شبکه‌ای دیگر حتی توسط بازیگر زن سریال نقد می‌شود و در سریال سوم، لوث‌ترین رفتار و گفتار کاراکترها را برای چهارفصلی کردن سریال می‌بینیم، فقط نتیجه یک چیز است و آن هم نگاه کارمندی به تلویزیون. باعث نگرانی است که بخش عمده سریال سازان ما به نورچشمی مدیران، شبیه شده‌اند به تهیه کنندگان مثلا تجربه‌گرای سینما که بی توجه به اقبال مخاطب و به لطف حمایت ارگانها یا اسپانسرهای مشکوک، مدام محصولات بی‌مخاطب یا کم‌مخاطب می‌سازند. 

در چنین اوضاعی است که بیش از سریال‌های تازه تولید رمضان، سریال‌های دو دهه قبل رضا عطاران یا سریال ده ها بار بازپخش شده شرلوک هولمز، مشتری پیدا می‌کند. حتی بدعت برخی برنامه های گفتگومحور رمضانی مانند "زندگی پس از زندگی" و "محاکات" بسیار بیشتر از سریال‌های تولیدی رمضان بوده است. 

در نظر بگیرید که در "زندگی پس از زندگی" با حداقل هزینه و صرفا یک کار پژوهشی دقیق، از طریق گپ و گفت با افرادی که تجربه نزدیک به مرگ داشته اند برای مخاطب، تعلیق ایجاد می‌شود. قدرت داستانی هر کدام از روایت‌های شبه‌مرگ این برنامه بسیار هیجان انگیزتر از چندین قسمت سریالی رمضانی است که با ادعای ماورایی بودن روی آنتن رفته است. باز دیالوگ‌های مجری-مهمان پیرامون چند و چون دنیای پس از مرگ، بسیار رئال‌تر و دلهره‌آورتر از بازی‌های باسمه‌ای بازیگران همان سریالی است که کارگردانش مدعی زورآزمایی با ژانر دلهره است. 

به کجا رسیده ایم که بازیگران یک سریال مثلا ماورایی، در برابر دوربین ضجه می‌زنند ولی از فرط ناتوانی، به جای چنگ زدن به احساس بیننده، اسباب خنده‌اش را رقم میزنند؟  یک نگاه به برنامه "محاکات" که بی سانسور، آدم‌های معمولی را جلوی چهار کارشناس و یک مجری نشانده تا حرف دل بزنند و از فراز و فرود زندگی خود بگویند، مصداقی دیگر است بر اینکه با ساختارهای کم هزینه ولی هدفمند می‌شود بسیار بیشتر از سریالهای ده میلیاردی و بیست میلیاردی، مخاطب داشت. 

منصور ضابطیان مجری "محاکات" از آدم‌ها می‌خواهد فقط ظرف بیست دقیقه داستان زندگی خود را بگویند و سپس درباره امکان دراماتیک شدن سریال‌ها با کارشناسان برنامه، گپ می‌زند. در خلال این روایت‌های معمولی گاهی چنان درام‌هایی خلق می‌شود در حد لذیذترین پاورقی‌های ارونقی کرمانی. مصداق می‌خواهید؟ مثلا زندگی علیرضا خمسه با برادری که نزدیک به چند دهه با خانواده خمسه زیسته ولی درنهایت معلوم شده، از پدر و مادری دیگر است. باز هم مصداق میخواهید؟ زندگی دشوار سرایداری افغان که از سر نیاز به مجسمه‌سازی دست میزند و دست تقدیر، نوید محمدزاده را دربرابرش قرار می‌دهد. 

سازندگان برنامه هایی مثل "محاکات" و "زندگی پس از زندگی" به جای ادا و اطوار و ژانگولربازی، به ریشه‌ها زده اند یعنی سراغ کنه زندگی رفته‌اند و در همین رجوع به ریشه‌هاست که یک ساعت محتوای سرگرم کننده فراهم کرده‌اند.  با آتراکسیون و پر کردن نماهای یک سریال با نابازیگران بی‌استعداد و شعار و موسیقی گل درشت و داد و بیداد و هرازگاهی آب چشم، شاید بشود یک تیزر یک دقیقه ای دمده ساخت ولی این مسیری غلط است برای سریال‌سازی.

سریال‌سازی نیاز دارد به قصه گویی با زبان ساده و روان. سریال‌سازی نیاز دارد به قصه‌های پرپیچ و خم. سریال‌سازی نیاز دارد به بازیگر حرفه‌ای و نه لزوما مشهور. سریال‌سازی نیاز دارد به تکنیسین کارکشته. 

باعث تاسف است که سریال‌های رمضانی هیچ یک از این ویژگی‌ها را کنار هم ندارند و باعث خوشبختی است که برنامه هایی مثل "زندگی..." و "محاکات" با همان ملزومات سریال سازی توانسته‌اند هم مخاطب جلب کنند و هم راهی تازه بگذارند دربرابر تمام تولیدکنندگان محصولات سمعی-بصری.

سرخط اخبار فرهنگ

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 11 =