برای جدی‌شدن انتخابات ۱۴۰۰، باید گزینه‌های اصلی به میدان بیایند

تهران- ایرنا- دو چهره اصولگرا و اصلاح‌طلب شرکت‌کننده در وبینار «انتخابات ۱۴۰۰، مشارکت حداقلی یا حداکثری»، ضمن بحث درباره نقش نهادهای موازی در کارآمدی دولت‌ها، معتقدند مشارکت حداکثری بر نتیجه انتخابات تاثیر دارد و احزاب باید مردم را متقاعد کنند که هیچ بدیلی برای صندوق رای نیست.

در بخش اول این وبینار که با حضور «سیدمحمد حسینی» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت دهم و دبیر کل کانون دانشگاهیان ایران اسلامی و «مرتضی مبلغ» معاون سیاسی وزارت کشور در دولت اصلاحات و عضو شورای مرکزی حزب اتحاد ملت ایران اسلامی برگزار شد، به نقش مشارکت حداکثری مردم در انتخابات جهت بازدارندگی برابر تهدیدات و کارآمدی دولت‌ها اشاره شد.

بین این دو فعال سیاسی بر سر این که مخالفت با مشارکت حداکثری مردم یک رویکرد شخصی است یا در بخشهایی از حاکمیت کشور هم ریشه دوانده، بحث جدی وجود داشت و اختلاف دیگر درباره نقش نظارت‌های شورای نگهبان در میزان مشارکت بود.

بخش دوم این وبینار، هم اکنون پیش روی شما است:

 دستگاه‌های موازی برای مسائل کشور

ایرنا: به غیر از موضوع نظارت، چه موانع دیگری را در مشارکت حداکثری سهیم می‌دانید؟ موضوع وعده‌های محقق نشده دولت‌ها چه نقشی در این زمینه دارد؟ 

مبلغ: یکی از موانع کارآمدی دولت این است که در هر مسئله در کشور، یک دستگاه موازی تشکیل شده است؛ اینها نکات اساسی برای کشور است و ربطی به اصولگرا و اصلاح‌طلب ندارد. اگر یک دولت با رای مردم بر سر کار می آید، باید اجازه داد کارش را انجام دهد. برای سیاست خارجی که یکی از مسائل اساسی امروز ما است، شما ببینید چه فاجعه ای درست کرده اند. آقای ظریف مصاحبه کرد و صریحا گفت من در بعضی جاها موفق بوده ام و در بعضی جاها هم کمترین نقش را داشته ام؛ یعنی می‌خواهد بگوید دیپلماسی کشورمان طوری است که انگار دست های دیگر هم دیپلماسی اعمال می کنند. در حالی که بالاخره قانون اساسی ما یک دولت را بیشتر تعیین نکرده است.

در سیاست داخلی و اقتصاد هم همین گونه است. موسسات اعتباری که باعث انفجار نقدینگی شدند، کجا بودند؟ آیا با دولت بودند؟ یا پشتوانه های دیگری داشتند؟ پس در کلیت نظام مسایل جدی و اساسی داریم که باعث می شود دولت ها ناکارآمد شوند. البته بخشی از ناکارآمدی دولت‌ها به خودشان برمی گردد و بخش بزرگتری به سازوکارهای ناقاعده مند و متعارضی که در مدیریت کشور درست کرده ایم و سیستم را مختل کرده است.

اگر حاکمیت چند شقه باشد و درون حاکمیت یک تعدادی یک خط مشی را دنبال کنند و عده ای دیگر درست نقطه  مقابل را دنبال کنند، اینها همدیگر را خنثی می کنند. من می گویم ریشه ناکارآمدی ها، کاهش مشارکت و سرخوردگی به بعضی از مسائل برمی گردد که ما باید سامان دهیم. من بارها گفته ام کار به اصولگرا و اصلاح طلب ندارد. این بر می گردد به این که کلیت نظام باید چاره اندیشی کند و بخش موثر و مفیدی شکل بگیرد. آن موقع همه چیز آرام می شود. کشور همه چیز دارد، سرمایه انسانی دارد و مردم پشت نظام هستند آن وقت همه چیز آرام آرام درست می شود.

نمونه دیگر برجام بود که یک امر ملی و به پشتوانه رای مردم بود و همه از جمله رهبری هم حامی آن بودند. ببینید از درون حاکمیت برای همین موضوع ملی چقدر کارشکنی و تبلیغات سوء کردند! صداوسیما چقدر نفرت‌پراکنی درباره برجام کرد؟ اینها مسایل ملی است، نه شخصی. نمی شود دستگاه‌های تبلیغی وابسته به بیت المال مثل صداوسیما خلاف جهت رای مردم کار کنند و بعد بگوییم دولت ناکارآمد است و باعث سرخوردگی مردم و فاصله گرفتن از صندوق رای می شود.

ایرنا: جمع بندی آقای مبلغ این بود که بعضی نهادهای موازی در ناکارآمدی دولت‌ها نقش دارند. نظر شما چیست؟ ضمناً  از نگاه شما مشارکت حداکثری چه ملزوماتی دارد و وظیفه هر یک از بخش های حاکمیتی و مدنی کشور برای اینکه مشارکت حداکثری محقق شود، چیست؟

حسینی: در صحبت های آقای مبلغ این نکته بود که حاکمیت باید یکپارچه و منسجم باشد؛ به تعبیری که با صراحت در همان دوران دوم خرداد هم مطرح می شد که حاکمیت دوگانه به کشور آسیب می زند، این حرف درستی است و ما هم معتقدیم که قوای سه گانه باید مکمل هم باشند. بعد هم اگر بخواهیم حاکمیت یکپارچه باشد، باید فصل الخطابی در نظام باشد، همان طور که در قانون اساسی آمده، رهبری وقتی سیاست کلی را در یک حوزه اعلام می‌کند بقیه هم باید وظیفه خود را به درستی انجام دهند. در این صورت کمتر اختلاف و نزاعی مطرح می شود.

نهادهای انقلابی و مسئولیت دولت‌ها 

در مجلس پنجم که ما نماینده بودیم، جزء منتقدین دولت بودیم. اما وقتی رئیس جمهور وقت وزرا را معرفی کرد، همه وزرا رای آوردند. یعنی این طور نبود که چون اکثریت مجلس را داشتیم، بگوییم حالا وقت این است که کارشکنی کنیم، در مقابل دولت بایستیم و نگذاریم کارشان را کنند. رئیس جمهور در همه دولت ها اختیار داشته و افراد را برگزیده و این طور نبوده که بگوییم دستش بسته بوده و کسانی را بر او تحمیل کرده اند که باعث ناکارآمدی شود. ما در ارزیابی این دو جریان سیاسی ببینیم کدام یک از اینها بیشتر به مصلحت نظام پایبند بوده اند.

سیدمحمد حسینی

یا بحث نهادهای موازی که گفته می شود یعنی کجا؟ اگر مجلس نهاد موازی است که بالاخره مجلس هم جایگاهی دارد و ممکن است وزیری را استیضاح کند. یا اگر منظورتان نهاد های انقلابی مثل ستاد اجرایی، بنیاد مستضعفان و یا بسیج است، اینها خدمت می کنند و در مواردی کم کاری دولت‌ها را جبران می کنند. بحث احراز صلاحیت را مطرح کردند، احراز باید انجام بشود. در قانون اساسی گفته شده که کاندیدا باید احراز صلاحیت شود.

من از اینها بگذرم. اما به برجام اشاره کردید. از روز اول نقدهای جدی به برجام وجود داشت، اما بالاخره نظر دولت پیش رفت. مثلا نقد کردند که ما خوش بین نیستیم، این که کارشکنی نمی شود. علاوه بر جنبه های منفی که ما باید از سر راه برداریم. همان گونه که آقای روحانی در سخنرانی روز ۲۲ بهمن از مردم عذرخواهی کردند، باید این اتفاق بیافتد و این بسیار خوب است و نباید مشکلات را توجیه کنیم. این باعث می شود مردم دلسرد شوند.

من چند نکته ایجابی را هم بگویم؛ ما باید امید در جامعه ایجاد کنیم و بگوییم این طور نیست که ما به بن بست رسیده باشیم. الان هم این جور نیست که راهها بسته شده باشد. هنوز هم امکان کار و موفقیت داریم و اگر روحیه اول انقلاب در مدیران ما باشد، کارهای بزرگی می توان کرد. اگر نظر کار شناسی و دقیق بگیریم و بعد هم جدی باشیم، کارهای بزرگی می شود انجام داد.

ایرنا: از نگاه شما وظیفه هریک از بخش‌های حاکمیتی و مدنی برای اینکه مشارکت حداکثری شکل بگیرد چیست و نکته دیگر این که آیا مشارکت حداکثری تاثیری در نتیجه انتخابات خواهد داشت؟

مبلغ: دولت ها در همین شرایط خاص و فرایندهای انتخاباتی اگر سعی کنند قوی باشند، طبعا کارآمدی بیشتر و آثار بهتری دارند. مثلا ما معتقدیم در زمان اصلاحات، دولت موفق ترین دولت بوده است، ادعا نمی کنیم، آمار  دستگاه‌های رسمی کشور که آمار همه دولت‌ها را دارند، می گوید.اما بحث ما این است که چه می‌شود مردم دلسرد می شوند؟ چه می شود مشارکت گاهی حداقلی می شود و پایین می آید؟ ریشه های اصلی جای دیگر است. اگر دولت ها کارآمدتر یا ناکارآمدتر می شوند، یک بخش هایی غیر از خودشان به همین سازوکارها بر می گردد. همین مجلس فعلی که با نظارت استصوابی و حذف اصلاح طلبان شکل گرفت، در مقابل مجلس قبل که بینابین بود، قابل مقایسه نیست. ببینید چه وضعی در کشور شده که صدای بسیاری از طرفداران خودشان هم در آمده است. این که ما بگوییم کم کاری دولت را بعضی دستگاهای موازی جبران می کنند، حرف سنگینی است. اصلا برای یک نظام چنین حرفی انحرافی و غلط است. دولت ها وطیفه دارند کارشان را انجام دهند. اگر نتوانستند، ما سازوکار داریم. اولا مردم دوباره به آنها رای نمی دهند و بعد مجلس می تواند استیضاح کند. اینکه دستگاه‌هایی موازی تشکیل شوند که هر جا خواستند با این ادعا که خلاها را جبران می‌کنند وارد شوند، ضد نظم و نظام است و به خود نظام آسیب می رساند. مثلاً چرا دستگاه‌های نظامی در اقتصاد وارد می شوند؟ حرف ما این است که اینها مسائل اصلی ما است که باید حل و فصل بشود.

 احزاب مردم را متقاعد کنند که بدیلی برای صندوق های رای نیست

اما در مورد سوال اصلی که فرمودید اگر مشارکت مردم زیاد شود در نوع انتخاب هم اثر می گذارد؟ قطعاً همین گونه است. اما مهم این است که اگر رقابت آزاد و مشارکت آزاد مردم در انتخابات شکل بگیرد، برکت این مشارکت بالا می رود و اینکه چه کسی انتخاب شود فرع می شود. بالاخره هر کسی هم رای آورد، چون رای مردم پشتش هست و مردم به او اعتماد کردند، همه باید کمک کنند که کار کند و کشور موفق شود.

دکتر مرتضی مبلغ

اما اینکه برای مشارکت حداکثری چه باید شود؟ پاسخ اصلی به نظر من همین است که ما سازوکارهایی که روند مدیریتی کشور را مختل می کند، و برخی رویکردها وسیاستهای غلط و ناکارآمد در سطح حاکمیت را اصلاح کنیم. احزاب باید با تمام قدرت در صحنه حضور پیدا کنند و مردم را متقاعد کنند که هیچ بدیل سازنده ای برای حل مشکلات آنها جز صندوق های رای نیست. ما باید به مردم بگوییم صلاح و خیر شما این است که بیایید پای صندوق ها. با همه مشکلات، کاستی ها و تورم هیچ بدیل سازنده ای جز مشارکت حداکثری و صندوق رای نیست. و متقابلا دست اندرکاران هم شرایط انتخابات عادلانه و رقابتی را فراهم کنند. دولت و سایر قوا و دستگاهها هم در عمل با کارهایی که در حال انجام آن هستند یا باید انجام دهند تلاش کنند که وضع بهتری را برای مردم رقم بزنند. همچنین توقف بعضی از امور ناصوابی که جریان دارد. سازوکارهایی که اشاره کردیم، باید اصلاح شود. مثلا ببینید صدا و سیما باید در سیاست هایش تجدید نظر اساسی کند. دستگاه های حاکمیتی و تبلیغاتی حق ندارند دیگران را تخریب کنند و اتهام بزنند و یا در خدمت یک جناح درآیند. صداوسیما یک سال است تبلیغاتچی شده برای آقای قالیباف و آقای رئیسی. اگر بخواهیم مشارکت حداکثری باشد، این رویه ها درست نیست. شورای نگهبان هم در تایید نامزدهای اصلی جناح ها باید اقدام کند.

رسانه ملی به جای مناظره‌های داغ هفته آخر، از الان با شیب ملایم به انتخابات بپردازد

ایرنا: شما بفرمایید که آیا مشارکت حداکثری تاثیری بر نتیجه انتخابات دارد؟

حسینی: قطعا همان طور که اشاره شد، مشارکت حداکثری پشتوانه یک دولت قوی خواهد بود که بتواند هم در داخل کار کند و هم در سطح کشور و می تواند زمینه کارآمدی را فراهم اورد. البته مردم ما الان کارآزموده شده اند، تجربیات دارند و می دانند که اگر انتخاب درستی انجام نشود، کشور با مشکل مواجه می شود. امیدواریم هم مشارکت بالا باشد هم انتخاب دقیقی صورت گیرد که دولت قدرتمندی روی کار بیاید. بنابراین هیچ شک و تردیدی وجود ندارد که مشارکت می تواند برکات فراوانی داشته باشد. اینکه برخی گفتند مشارکت باید پایین باشد، من اطلاعی ندارم. چون مبهم گویی فایده ای ندارد. حالا ادعا کرده اند بعضی در این زمینه نامه نوشتند به رهبری، من اطلاعی ندارم. همان طور که گفتم، موضع آنهایی که ما با آنها سروکار داریم، این است که مشارکت باید بالا باشد. از این جهت ما به رسانه ها و رسانه های ملی هم نقد داریم از این زاویه که از همین حالا ولو با شیب ملایم باید موضوع انتخابات و پاسخ به ابهامات مطرح شود. میزگرد باشد و یک عده بگویند چرا شرکت نمی کنند و دیگران پاسخ دهند. نه اینکه در هفته های آخر یک مرتبه مناظره های داغ و تندی انجام دهیم و یک عده هم ناراحت شوند و جامعه را دوپاره کنیم و جدایی ایجاد شود.

دولتها باید کارشان را بکنند و اگر کارآمد باشند، رضایتمندی مردم بیشتر می‌شود و مشارکت مردم هم بیشتر می‌شود. اما به هرحال ما نهادهایی مثل ارتش و سپاه داریم که زیرمجموعه دولت نیستند. خب حالا اگر بسیج و ارتش و سپاه در حوادث غیرمترقبه مثل سیل و زلزله به میدان آمدند و کمک کردند، به نفع کشور است. شاید یک وزارتخانه توان یا عزم کافی برای آن کار نداشته باشد و اینها با امکاناتشان در ساخت و ساز دوران صلح کمک می کنند. این که باعث افتخار است. نمی‌شود وقت کار از اینها کار بکشیم و زمان تبلیغات بگوییم دولت با تفنگ؛ اگر دوگانه ایجاد کنیم، به زیان کشور است.

انتخابات را نمی‌شود پیش‌بینی کرد، چون دست ما نیست

ایرنا: به عنوان پرسش آخر، حضور زنان به عنوان نامزد، چه تاثیری در انتخابات می‌تواند داشته باشد؟ و پیش‌بینی شما در مورد مشارکت در انتخابات ۱۴۰۰ چیست؟

مبلغ:  اشکال مربوط انجام وظیفه قانونی برخی نهادهای نظامی و بنیادها نیست. برخی موارد مثل امدادرسانی در سیل و زلزله و کمک به دولت و مواردی از این قبیل، اساسا جزو وظایف این نهادهاست. آنچه به نظر من خطرناک است، ورود برخی نیروهای نظامی و بسیج به امور سیاسی و انتخاباتی و اقتصاد است که امام هم صراحتا مخالفت خودشان را اعلام کرده‌اند و گفته اندبه آنها چه ربطی دارد که مثلاً چه کسی انتخاب می شود یا وارد مجلس می شود.

در مورد حضور زنان که فرمودید، این یک بحث حقوقی است. از نظر من هیچ منعی و مانعی نیست برای اینکه زنان هم بخواهند حضور پیدا کنند. امروز میزان زنان تحصیل کرده ما از مردان هم جلوتر است. بنابراین باید آنهایی که شایستگی لازم را دارند، بیایند و این حق را داشته باشند. ای کاش کسانی که مرجعیت کافی برای تصمیم گیری دارند، اجازه دهند که زنان هم بیایند کاندیدا شوند. در مورد انتخابات ۱۴۰۰ این که پیش بینی چیست و آیا کاندیداهای حداکثری می آیند یا نه، نمی شود واقعا پیش بینی کرد، برای اینکه دست ما نیست. این دست شورای نگهبان است که بالاخره چه صحنه ای را برای انتخابات ترسیم کند.
اصولگرایان که مشکل چندانی ندارند، اما مشکلات اصلی برای اصلاح‌طلبان است. برای اصلاح‌طلبان دو حالت متصور است؛ ممکن است شورای نگهبان دو سه نامزد را به تشخیص خودشان برای اصلاح‌طلبان تایید کنند که در این صورت نمی دانم چه اتفاقی می افتد و قانع کردن بخش مهمی از مردم برای حضور در انتخابات چه می شود. اما اگر نامزدهای اصلی اصلاح‌طلبان که کم کم مشخص می‌شود، تایید شوند،  شرایط متفاوتی بوجود می آید و طبعا مردم و اصلاح طلبان انگیزه بیشتری پیدا می کنند.

شورای نگهبان نامزدهای تاییدشده را ۶ ماه قبل انتخابات مشخص کند

حسینی: خانم ها در انتخابات نقش بسیار مهمی دارند. اینکه اینها می توانند ثبت نام کنند و کاندیدا شوند در این هم بحثی وجود ندارد. باید ببینیم فقها و دیگر اعضای شورای نگهبان در این باره چه تصمیمی می گیرند و آیا تایید می کنند یا نه؟ اینها بحث های حقوقی است که بنده نمی توانم در آن ورود پیدا کنم، ولی باید خانم ها هم این توانمندی را در خود ایجاد کنند. من فکر می کنم انتخابات ۱۴۰۰ اگر می خواهد جدی شود، باید گزینه های اصلی بیایند. مثلا در طیف نیروهای اصولگرا به نظر من شخصیتی مثل آقای رئیسی باید در میدان بیاید؛ اگر می خواهیم انتخابات پرشور شود و انگیزه ایجاد شود. و الا اگر چهره های ناشناخته و ناآشنا بیایند، به خصوص در شرایط کرونایی به صحنه آمدن مردم سخت است. در همین انتخابات قبلی مدتی بعد از انتخابات، ۱۲ درصد مردم آقای رئیسی را نمی شناختند، درحالیکه از انتخابات گذشته بود. چون مردم کوچه و بازار مثل سیاسیون همه را نمی‌شناسند. ضمنا قانون انتخابات ریاست جمهوری ایرادات متعددی دارد که باید اصلاح شود. یکی این که نباید تازه یک ماه قبل انتخابات مشخص شود چه کسانی صلاحیت دارند. این را شورای نگهبان باید ۶ ماه قبل از انتخابات مشخص کند. ما هم غیر از افرادی مثل آقای رئیسی نمی دانیم چه کسانی از جوانترهای اصولگرا تایید می شود. افراد باید برنامه بدهند، نه این که با احساسات از مردم رای بگیرند.

اخبار مرتبط

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 1 =