دغدغه‌های اهالی تئاتر در دوران سخت کرونایی

تهران- ایرنا- شیوع و همه‌گیری ویروس کرونا سبب شد تا با تعطیلی طولانی‌مدت تماشاخانه‌ها و سالن‌های تئاتر، فعالان این عرصه، شرایط سخت و دشواری را تحمل کنند در این میان با توجه به نیاز جامعه نسبت به گسترش شادی و نشاط، نگاه حمایتی در جهت احیای این هنر ضروری به نظر می‌رسد.

شیوع ویروس کرونا باعث ضربه زدن به اقتصاد بسیاری از کشورها در سراسر جهان شد و حتی بزرگترین و قوی ترین اقتصادهای دنیا نیز اسیر دست این ویروس کشنده شده اند. اثرات مخرب این ویروس تا آنجایی پیش رفت که بسیاری از مشاغل به طور کامل تعطیل شدند. ادامه این بیماری و هراس از شیوع غیرقابل کنترل آن موجب شد تا فشار مالی زیادی به دولت ها و در امتداد آن مشاغل مختلف وارد شود. همچنین کرونا جامعه را به طرف ناامیدی و افسردگی پیش برد، یکی از هنرهایی که نقش بسیاری در ترویج نشاط و امید در جامعه داشت، تئاتر و سینما بود که تاثیر منفی همه‌گیری این بیماری بر این حوزه بیش از دیگر بخش ها احساس شد.

می‌توان گفت از زمان جنگ جهانی دوم، دنیا هیچ‌گاه با چنین بحران فراگیری مواجه نشده بود که زندگی اجتماعی عموم مردم را تحت تاثیر قرار دهد و چرخ صنعت و اقتصاد را از حرکت باز دارد. بنا بر گزارش‌ها و تحلیل‌های رسانه‌ها معتبر، صنعت سینما بیشترین میزان ضرر و رکود را در ۲۰ سال گذشته تجربه کرده و حتی با تصور این که اکران فیلم‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن پس از گذشت بحران کرونا دوباره از سر گرفته شود، هم سال ۲۰۲۰ به نقطه‌ای تاریک در تاریخ صنعت نمایش تبدیل خواهد شد.

با همه اینها جامعه برای بازگشت به زندگی در دوران پساکرونا به سینما، تئاتر، موسیقی نیاز دارد؛ چرا که این هنرها این پتانسیل را دارند که شادی، هیجان و حس خوب بودن را در انسان به وجود آورند و توانسته‌اند در این چند سال در تمام لایه‌های جامعه رسوخ کنند و حال خوبی را بر زندگی مردمان حاکم سازند. بدین ترتیب در حالی که کرونا تقریبا همه ابعاد زندگی بشر را تحت شعاع خود قرار داده و نوعی یاس، ناامیدی و ترس را بر آن حاکم ساخته است، متولیان امر باید اقداماتی در جهت کاهش مشکلات هنرمندان به ویژه اهالی تئاتر و سینما انجام دهند، برای نمونه تلویزیون به عنوان رسانه‌ای که سال‌ها پیش تله‌تئاترهای مختلفی از شبکه‌های سیما پخش می‌کرد، می‌تواند در این شرایط با  پخش دوباره تئاترهای تلویزیونی، بخشی از معضل بیکاری اهالی تئاتر را برطرف سازد و از طرفی انتظار می‌رود تا نهادهای مختلف متولی فرهنگ کشور با حمایت از تئاتر و اهالی آن مشکلات معیشتی ناشی از تعطیلی تماشاخانه‌ها را تا حدی برای اهالی تئاتر برطرف کنند. در این راستا پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به گفت وگو با رضا طالب نویسنده و پژوهشگر پرداخت. وی مدرس کارگاه های مختلفی در خصوص  ادبیات سیاسی در زمینه هایی مانندخوانش روانکاوانه ادبیات سیاسی و بررسی تئاتر سیاسی و نمایشنامه های سیاسی در ادبیات معاصر جهان بوده است.

ایرنا: به نظر شما ویروس کرونا، اهالی تئاتر را با چه مشکلات و موانعی روبه رو کرد؟

طالب‌: بعضی حس ها، خاطره ها و رخداد ها هر چقدر هم که از آنها تعریف کنی، بازهم در گذر زمان بعد از یک مدت طولانی از یاد می روند اما برخی خاطرات ممکن است بعد از سال ها در قالب یک الهام یا شهود؛ مانندِ یک جور معرفت آنی و دور از دسترس دوباره‌ به سراغت بیایند.

بنده همیشه در زندگی شخصی خود به عکاسی در طبیعت و خواندنِ فلسفه علاقه داشته‌ام. رُمان، نمایشنامه و عکاسی همیشه بسیار جذاب و جالب بوده اند در عکاسی به دلیل ماهیت و جوهر ایستایی زمان در واحد قاب، کسری از ثانیه برای همیشه ثبت می شود و می ایستد. یعنی آن لحظه ای که عکس گرفته ای همان جور می ماند تا ابد! و جالب اینکه قبل و بعد از آن لحظه ای که با دوربینت ضبط کرده ای می آید و می رود و می گذرد ... در مرور خبرهای مختلف عکسی را دیدم که مرا با خودش به سال ها پیش بُرد؛ فحوای خبر این بود :«جمعی از هنرمندان تئاتر با تجمع در مقابل مجلس ایران خواستار مطالبات خود شدند...» آدم هایی که یک عمر نمایشنامه های ماکس فریش، دورنمات، استریندبرگ، یونسکو،   برتولد برشت... را بازی یا کارگردانی کرده بودند؛ حالا خودشان انگار در دل یک نمایشنامه عجیب یک نمایشِ خیابانی تراژیک، غمناک و کابوس گونه گرفتار شده بودند با چهره هایی به شدت عبوس و مغموم... آن هم آدم های شریفی که برای عرضه و فعالیت مستقل ترین کارهای هنری یک عمر زحمت و مَرارت کشیده اند...

ایرنا: به نظر شما چرا تاثیر منفی ویروس کرونا بیش از دیگر هنرها بر زندگی اهالی تئاتر سایه افکنده است؟

طالب: در این روزهای کرونایی طاعون وار که بیشتر اهالی هنر روزهای سختی را می گذرانند، من دلم بیشتر از همه برای تئاتر می سوزد چرا که در خصوص دیگر شاخه های هنری مانند سینما، نقاشی، موسیقی و  ادبیات ...مخاطب آثار هر کدام از این رشته ها می تواند اثرِ مورد علاقه اش را در آرشیو شخصی اش داشته باشد و هربار با دیدن فیلم دلخواهش یا خواندن کتاب مورد علاقه اش یا گوش دادن به قطعه موسیقی محبوبش هر وقت که دلش خواست لذت ببرد و آثار مورد پسندش را بیشتر به خاطر بسپارد؛ اما در تئاتر چنین امری برای مخاطب میسر نیست، چون وقتی تماشاگران تئاتر به سالن های مختلف می روند از نمایش های متعددی که می بینند، تجربه های ذهنی مختلفی کسب می کنند که کمی در خاطرشان مانده یا محو شده اند، چرا که بسیاری از این ارتباط های ذهنی ثابت نیستند و بسیاری از آنها با گذشت زمان جذابیت ها و دلبستگی خود را از دست می دهند... گذشت زمان برخی از نمایش هایی را که دیده ایم، بسیاری از لذت های ذهنی ظاهراً ثابت در خاطره هایمان را تغییر می دهد یا حتی به شدت کمرنگ می کند و مساله اینجاست که یک تئاتر را نمی توانیم آرشیو کنیم و هر بار از دیدنش لذت ببریم؛ چرا که خیلی از کارها یا اصلاً ضبط نمی شوند یا آنهایی هم که فیلم برداری شده اند، فیلم ضبط شده از نمایش مطلقاً حلقه ارتباطی درخوری برای یادآوری آن مغناطیس و حس و حال حاکم بر صحنه نمایش نمی تواند باشد.

به دوستان عزیزی هم که دلبسته تئاتر هستند و بابت این اوضاع نابسامان زانوی غم بغل گرفته اند به عنوان شخصی که به معنی واقعی کلمه یک عمر قلم زده و کمی از سرد و گرم روزگار را چشیده؛ فقط یک چیز می گویم آن هم از قولِ محمود دولت آبادی:

«روزگار همیشه بر یک قرار نمی ماند.

روز و شب دارد. روشنی دارد، تاریکی دارد. کم دارد، بیش دارد.

دیگر چیزی از زمستان باقی نمانده تمام می شود بهار می آید! »

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 1 =

سرخط اخبار پژوهش