ضرورت‌های احیای برجام؛ تعهداتی که باید اجرا شوند

تهران- ایرنا- نشست روز گذشته وزیران خارجه عضو برجام بعد از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا حاکی از افزایش امیدها به احیای این توافق است. با این حال احیای این توافق مستلزم پرهیز از هرگونه به میان کشیدن موضوعات غیرمرتبط و عمل به تعهداتی است که در سال‌های اخیر بر زمین مانده است.

به گزارش خبرنگار ایرنا، نشست وزرای خارجه سه دولت اروپایی عضو برجام روز ٢١ دسامبر ٢٠٢٠ (١ دی ١٣٩٩) به صورت مجازی و به ریاست جوسپ بورل نماینده عالی اتحادیه اروپا برگزار شد. پس از چهار سال دولت دونالد ترامپ که تنها به دنبال ستیزه جویی با ایران بود اکنون با انتخاب جو بایدن به عنوان رئیس جمهوری آمریکا که بر بازگشت آمریکا به برجام تاکید کرده، کشورهای عضو برجام برای اجرای مجدد این توافقنامه دور میز مجازی نشسته و گفت و گو می‌کنند.

یکی از مهمترین انتقادات دونالد ترامپ که روزهای پایانی حضور در کاخ سفید را سپری می کند، از دولت اوباما برجام بود. به زعم ترامپ برجام بدترین توافق در تاریخ آمریکا بوده و او خواهد توانست به توافقی بهتر با ایرانیها دست یابد. البته ترامپ برای نیل به این هدف نه مسیر ایجابی گفت و گو و تعامل بلکه مسیر سلبی تنش و تحریم را در پیش گرفت. ترامپ از همان ابتدای حضور در کاخ سفید غرولندهای خود را درباره برجام بیان می کرد منتهی کسانی که در دولت او حضور داشتند حاضر نبودند با خروج از برجام در اقدامی غیر منطقی و غیر عقلانی شریک شوند برای همین ترامپ بعد از چندماه که ترکیب تیم خود را پیدا کرد از توافق برجام خارج شد و کارزار فشار حداکثری علیه ملت ایران را در پیش گرفت. ترامپ در دو مرحله تمامی تحریمهایی که به واسطه برجام لغو و یا تعلیق شده بودند را اعاده کرد و از تمام ظرفیت‌های خود برای فشار بر تهران استفاده کرد تا به توافقی بهتر با ایران برسد اما در نهایت حسرت گرفتن یک عکس یادگاری با مقامات ایرانی هم بر دل ترامپ باقی ماند.

 علیرغم این تجربه در سالها و ماه‌های اخیر برخی محافل سیاسی و برخی شخصیت‌ها و شرکای برجام به زعم خود از لزوم تجدیدنظر در برجام و دستکاری در این توافق سخن گفته‌اند و با طرح موضوعاتی غیرمرتبط خواستار رفع خلاءها و ایرادات موجود در این توافق هستند راهبردی که اساسا هیچ گونه دلیل و شانسی برای موفقیت ندارد و ایران هم بارها در سالهای اخیر تاکید کرده که طرفها و شرکای برجام باید قبل از هر چیز به تعهدات خود باز گردند تا ایران هم از کاهش تعهدات برجامی خود برگردد.

   روز گذشته و بعد از نشستی که بین وزرای خارجه عضو برجام برگزارشد، برخی  حاضران در این نشست مجازی به بیان دیدگاه‌های خود البته از زاویه دید خود پرداختند. هایکو ماس وزیر خارجه آلمان که در ادعایی غیر مستند ماندگاری برجام را نتیجه و حاصل تلاش‌های اروپایی‌ها عنوان کرده و گفته است که ‌ایران باید از فرصت باقی مانده برای احیای این توافق استفاده کند با این حال محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه بعد از این نشست به صورت مختصر و البته قاطع به بیان موضع ایران در قبال این توافق پرداخت و البته روی سخن وزیر امور خارجه در این توییت‌ بیشتر شرکای اروپایی برجام بود.

 وی در رشته توییتی با تاکید بر اینکه این آخرین شانس اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی برای نجات برجام است، یادآورشد: آمار روابط تجاری ایران و اروپا در سال‌های ۲۰۱۹-۲۰۱۴ ثابت می‌کند که اتحادیه و سه کشور اروپایی عضو برجام به صورت جدی تعهدات برجامی خود را نقض کرده‌اند و سه کشور اروپایی عضو برجام، در آسیب جدی که به ایرانیان وارد شده، شریک ایالات متحده هستند.

رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان با تاکید بر اینکه زمان‌بندی‌های مندرج در برجام از خود توافق جدا ناپذیر هستند. مذاکره مجدد به هیچ وجه شدنی نیست، تصریح کرد: سلاح‌ها و بحران‌های منطقه ما، عمدتا از ایالات متحده و سه کشور اروپایی عضو برجام وارد شده‌اند. در عین حال، ما به صورت دست جمعی تصمیم گرفتیم که این موضوعات را از برجام مستثنی کنیم.

 طی هفته های اخیر مجلس شورای اسلامی مصوبه ای تحت عنوان اقدام راهبردی مجلس برای مقابله با تحریمها تصویب کرد که این مصوبه با تایید شورای نگهبان به قانون تبدیل شده و برای اجرا هم ابلاغ شده است ظاهرا این قانون دستمایه  ابراز نگرانی از سوی مقامات اروپایی شده است. ظریف در پاسخ به این ابزار نگرانی‌ها تاکید کرد: "دموکراسی‌ها" نمی‌توانند از ایران درخواست کنند تا مصوبه پارلمان را نقض کند.

وزیر امور خارجه در فراز پایانی توییت خود با تاکید بر اینکه همه باید به اجرای موثر برجام برگردند، گفت: هرگاه آمریکا و سه کشور اروپایی وظایف خود [ذیل برجام] را انجام دهند، ایران بلافاصله اقدامات ترمیمی خود که در پاسخ به خروج غیرقانونی ایالات متحده و نقض‌های آشکار سه کشور اروپایی انجام شده بود را بازخواهد گردانید. مردم ایران باید اثرات رفع تحریم‌ها را احساس کنند.

 این جملات ظریف را می‌توان خلاصه‌ای از چندین ساعت مذاکرات روز گذشته وزرای خارجه عضو برجام تلقی کرد.

از این جهت هرگونه تعلل و استفاده از اهرم زمان برای گرفتن امتیازهای بیشتر از ایران می‌تواند بازگشت به برجام را با مشکلات جدی مواجه کند. اگر برجام واقعا آنقدر برای کشورهای اروپایی مهم است که چندین سال برای حفظ آن تلاش کرده‌اند قاعدتا انتظار می‌رود با طرح موضوعات غیرمرتبط در مسیر احیای این توافق سنگ اندازی نکنند. چندماه دیگر در ایران انتخابات ریاست جمهوری برگزار می‌شود و معلوم نیست اروپایی‌ها بتوانند با دولت ‌آینده به توافق برسند. بنابراین به نظر می رسد همانطور که وزیر امور خارجه گفته است این اروپاست که باید از آخرین شانس خود براینجات برجام استفاده کند.

یکی از نکات مورد تاکید محمد جواد ظریف  این بوده که مذاکره مجدد درباره برجام شدنی نیست. بر این اساس درخواست مذاکره مجدد در واقع همان راهی است که ترامپ به دنبال آن بود. حتی اگر بایدن خواسته‌های غیرمنطقی ترامپ را دنبال نکند مذاکره مجدد به معنای اتلاف سال ها وقت و انرژی مجدد است. علاوه بر این با اقدامات تخریبی که ترامپ برای اسیب زدن به وجهه غربی‌ها در قبال تعهدات خود زده است، دلیلی وجود ندارد که تا پیش از بازگشت آمریکا به برجام و اثبات حسن نیت خود ایران وارد گفت‌ و گوهای مجدد شود.

گفت و گو در مورد برنامه موشکی و برنامه تسلیحاتی ایران با توجه به اینکه جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده که این برنامه‌ها صرفا جنبه دفاعی دارد غیرممکن است آن هم در شرایطی که کشورهای منطقه با خرید انبوه سلاح‌های مختلف از کشورهای غربی خصوصا آمریکا عملا تا دندان مسلح هستند و منطقه شرایط ناامنی دارد. به هم خوردن توازن قدرت عملا منطقه خاورمیانه را هم در مسیر تنش و درگیری پیش می برد بنابراین کشورهای غربی به جای درخواستهای غیر منطقی از تهران بهتر است به فکر این باشند که چطور با رفتارهای غیر مسئولانه خود و سرازیر کردن انواع تسلیحات به منطقه خاورمیانه را  تبدیل به انبار باروت کرده‌اند که هرآن امکان انفجار دارد.

با در نظر گرفتن چنین شرایطی و این موضوع که آمریکا ناقض برجام بوده و ایران تا به امروز به این توافقنامه پایبند بوده است منطقی‌ترین حالت ممکن این خواهد بود که آمریکا به برجام بازگردد و کشورهای اروپایی به فکر ایفای تعهدات بر زمین مانده باشند و پس از آن ایران همانطور که اعلام کرده، کاهش تعهدات برجامی خود را متوقف کند.

اخبار مرتبط

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 0 =

سرخط اخبار سیاست