فیرحی اهل تجارت با دانش خود نبود

تهران- ایرنا- درباره جایگاه علمی دانشمند بزرگوار مرحوم حجت‌الاسلام‌ والمسلمین دکتر داود فیرحی بسیار می‌توان گفت و نوشت، اما من می‌خواهم از منظری دیگر به موضوع بنگرم و اندکی درباره ویژگی‌های شخصیتی آن عزیز بگویم. 

مرحوم فیرحی فقیهی نزیه، عالمی متواضع و فروتن، محققی دقیق و نکته‌سنج و فرزند خصال خویشتن و برآمده از طبقه زحمتکش جامعه بود. فیرحی عزیز برخلاف آقازاده‌هایی که بر سر سفر رانت پدر و مادر می‌نشینند و با استفاده از انواع امتیازات مادی و معنوی خود را بر می‌کشند، طعم تلخ محرومیت را چشیده و فرزند رنج و کار و محرومیت بود. آن عزیز سفرکرده در دوران تحصیل در دبیرستان و اوایل ورود به حوزه علمیه با کارگری مخارج تحصیل خود را تامین و به خانواده خود نیز کمک می‌کرد و از همین‌رو جانی مهربان و دلی سرشار از محبت به مردم و خُلقی مردمی داشت.  آن بزرگوار کوشیده بود از محاسن حضور در حوزه و دانشگاه بهره‌مند و از کاستی‌های هر دو منزه باشد.
ایشان هیچ‌گاه آخوند بودن خود را موجب‌ امتیاز از دیگران نمی‌دانست‌ و حق‌ ویژه‌ای برای خود قائل نبود و از تفرعن‌های معمول‌ برخی اصحاب عمائم بری بود. مرحوم فیرحی همچنین با این‌که استاد برجسته دانشگاه تهران بود، هرگز همانند برخی برج عاج‌نشینان طبقه انتلکتوئل که خود را تافته جدابافته می‌دانند آلوده به منیت علمی نشد و همان‌طور که برآمده از مردم بود با مردم‌ و در کنار مردم ماند. مرحوم فیرحی در حالی که از استادان طراز اول علوم سیاسی بود و با فحول علمی کشور دست و پنجه نرم می‌کرد، هرگز اصالت خویش را فراموش نکرد.
او اصالتا از روستای تیکمه‌داش از توابع بخش قره‌پشتلوی زنجان بود. آن مرحوم مدتی پیش با مشاهده وضعیت جوانان روستای تیکمه‌داش و دیگر روستاهای آن منطقه به‌شدت متاثر شده و تصمیم گرفته بود که کاری فرهنگی برای آنان انجام دهد.
مرحوم فیرحی برای این منظور در شهریورماه ۹۹ چند بار با من صحبت‌ کرد و گفت: «من برای ارتقای جوانان روستای تیکمه‌داش درصدد ساختن یک مجموعه فرهنگی شامل خانه عالم، کتابخانه، سالن اجتماعات و ورزش در این روستا هستم و کمک مالی هم از دولت نمی‌خواهم و فقط می‌خواهم که مجوز و نقشه تیپی را برای این کار بدهند.»
من با مقامات مسوول در این زمینه صحبت کردم و پیگیری‌هایی رسمی هم در این زمینه انجام دادیم. مرحوم فیرحی هم‌چنین به زبان و ادبیات ترکی علاقه داشت و عضو هیات امنای بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان بود و در اعتلای فرهنگ، هنر و ادب ترکی و آذربایجان می‌کوشید.

مرحوم فیرحی اهل دنیا و تجارت با دانش خود نبود. امام صادق(ع)‌ به نقل از رسول خدا(ص) فرمود: «فقها تا هنگامی که وارد دنیا نشده‌اند امین پیغمبرانند. عرض شد یا رسول اللّٰه، معنی ورودشان در دنیا چیست‌؟ فرمود: پیروی سلطان (قدرت)، پس چون چنین کنند نسبت به‌دینتان از آنان بترسید و برحذر باشید.» (کافی، جلد ۱، کتاب فضل علم) مرحوم فیرحی مصداق بارزی از فقیهان عامل به این حدیث نبوی بود و با این‌که می‌توانست از راه تجارت با دانش خود به آلاف و الوف و مقام‌های بالا نایل آید هرگز خود را آلوده به دنیا و علم خود را ابزار توجیه عملکرد اصحاب قدرت و ثروت نکرد و پاک زیست و پاک مرد و نامی نیک از خود به یادگار گذاشت. متاسفانه عالمانی که اهل بصیرت در نظر و شجاعت در عمل باشند و با علم خود تجارت نکنند و شجاعانه یافته‌های علمی خود را عرضه کنند اندکند، اما مرحوم فیرحی واقعا اهل بصیرت در نظر و شجاعت در عمل بود و یافته‌های خود را با رعایت موازین علمی ابراز می‌کرد.

درگذشت مرحوم فیرحی ضربه‌ای سنگین به علوم سیاسی در کشور بود که به این سادگی قابل جبران‌ نیست. دوست عزیز ما آقای فیرحی پس از ابتلا به بیماری کرونا در بیمارستان لاله تهران بستری شد. متاسفانه ریه آن مرحوم به‌شدت آسیب دیده بود. چند روز پیش از سوی جناب دکتر محسن رهامی مطلع شدم که‌ برای آقای فیرحی نیاز به پلاسمای خون A مثبت هست. به‌سرعت به جست‌وجو برآمدم و چند مورد پیدا کردم و به اطلاع رساندم، اما مشیت الهی بر این قرار گرفته بود که آن مرحوم در تاریخ ۲۱ آبان‌ماه‌ ۱۳۹۹ جان به جان‌آفرین تسلیم و ما را سوگوار مفارقت دوستی گران‌قدر کند.

یَقُولونَ اِنّ المَوتَ صَعبٌ عَلی الفَتَی‌
مُفارَقةُ الاَحبابِ وَاللّهِ اَصْعَبُ‌
همی‌گویند مرگ برای جوان سخت است
ولی به‌خدا قسم مفارقت دوستان سخت‌تر است

خدایش بیامرزاد و با اولیایش محشور کناد!

* مدرس حوزه، عضو  هیات علمی دانشگاه و نایب‌رییس بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 5 =