مراسم آیینی زار گونه‌ای از موسیقی درمانی است

تهران- ایرنا- عضو هیأت علمی گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی، موسیقی زار را نوعی موسیقی‎درمانی که در حاشیه جنوب کشور به شکل فعالی دنبال می شود، عنوان کرد و گفت: در برخی نقاط جهان موسیقی‎درمانی به‎عنوان یک روش مؤثر برای درمان بیماری‎های روحی مطرح است.

«موسیقی و مراسم آیینی زار » در مقام گونه‎ای از موسیقی درمانی است، این مراسم زار را باید به‎عنوان یک مراسم سنتی باستانی و یک نوع روش تخلیه فشارها و بیماری‎های روحی شمارده شود؛ هرچند شاید از منظری این مراسم کهن افیون مردم ضعیف و ساده‎اندیش نیز معرفی ‌شود.

طلایه رویایی عضو هیأت علمی گروه پژوهشی هنر های سنتی پژوهشگاه و مجری طرح بررسی موسیقی و مراسم آیینی زار ، با اعلام این خبر گفت: حاشیۀ خلیج فارس دارای تنوع موسیقایی بسیار گسترده‏ای بوده که در بیشتر موارد در ارتباطی تنگاتنگ با مراسم آیینی آن شکل گرفته و رواج پیدا کرده است.
او افزود: این پژوهش با در نظر داشتن نقش آیین و موسیقی آیینی بر زندگی و باورهای مردم سواحل جنوب، به مراسم زار می‏ پردازد که موسیقی و آیین‎های ویژه‏اش به آن خصلتی جادویی می ‏بخشد، به طوری که انتظار درمان‏گری و شفابخشی ازآْن می‏رود و در حقیقت به گونه ه‏ای موسیقی درمانی تبدیل می‎شود.
این پژوهشگر تصریح کرد: با توجه به دورشدن علوم انسانی از باورها و سنت‎ها به بهانۀ خرافی و غیر عقلانی بودن، خطر از بین رفتن آیین‏ هایی از این دست با تمامی جنبه‏ های مثبت و منفی‏اش وجود دارد، به همین دلیل یکی از اهداف گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهش پیرامون این گونه سنن و آیین‏ها در جهت معرفی دقیق‏تر و مطالعۀ عمیق‏ترآن‏ها است.


رویایی اظهار داشت: در فرض این پژوهش مراسم زار، آیینی با هدف خارج کردن بادها و هواهایی که در حقیقت روان پریشی‏ هایی اند که بر اثر زندگی سخت و پرمرارت، اهالی جنوب و وابستگی این زندگی به طبیعت عجیب متلون دریا، دچارش می‏ شوند است. مراسم زار جدا از جزییات آیینی مبتنی بر انواع موسیقی کوبه‏‌ای و نوعی حرکات موزون متناسب با آن است که می‌‏تواند آن را به مثابه گونه‏‌ های موسیقی درمانی در نظر گرفت.


عضو هیأت علمی گروه هنر های سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری اظهار داشت: از نظر مردم بومی جنوب بادها قدرت‏ هایی اند، که دنیای درون خاک و برون خاک همه در اختیار آنها است و تمام موجودات خیالی و همۀ آن‎هایی که به چشم نمی‎آیند، پری‏‌ها دیوها ،ارواح نیک و بد، همه باد یا خیال یا هوا هستند و آدم‌‏ها اسیر و شکار بادهایی اند که خوب یا بادهایی که بد هستند.
وی خاطرنشان کرد: سواحل و جزیره‏ ها مسکن این بادهاست بیشترشان از آفریقا و هند و عده ‏ای دیگر از عربستان و جزایر می ‏آیند و هر کسی دچار این بادها شود باد او را مرکب خود ساخته است.


او با بیان اینکه اغلب سیاهان و جاشوان و فقرا گرفتار زار می‎شوند ابتلا به یکی از زارها با علائم به‎خصوصی شروع می‎شود تصریح کرد: مثلاً باد «متوری» با حمله‎ قلبی، «دینگ مارو» با سر درد و چشم‎ درد، «بو مریم» با کمر درد و «دای کتو» با بی‎حرکتی و در خود فرورفتگی (اُتیسم) طبیب قادر به معالجۀ این ناراحتی‎ها نیست و تنها بابا یا مامای زار که همیشه سیاه هستند می‎توانند مبتلایان را علاج کنند.


شخص مبتلا را "مرکب" یا "فرس" می‎گویند و بابا یا ماما کسی است که ابتدا خودش مرکب چندین زار و چندین باد مختلف بوده و در اثر مرور زمان و ممارست و قدرتی که به دست آورده، توانسته بر باد مسلط و سوار شود.
او موسیقی زار را  موسیقی‌ای با تم آفریقایی دانست و افزود: سازهای مراسم زار هم‌زمان با ورود سیاهپوستان آفریقایی، به جزیرۀ خارک آورده و  برای هر زار مجلسی به‎خصوص و دهل‎های خاصی لازم است.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه جنوب و سواحل دریاهای جنوب، شکارگاه مساعدی برای جنون ، پریشانی‎ها و آشفتگی‎های روانی است ،گفت: در افتادن با دریا و ترس از گرسنگی و بی‎آبی و آن همه بیماری و مرگ و میر، خستگی کار و زندگی یک‌نواخت ساحل‎نشینان را دچار آن‌چنان خمودگی کرده که همه با هم و دور از هم، با خویشتن مشغول‎اند و برای رهایی از این وضع، جمع شدن دور هم و پناه بردن به جمع و محبت دیدن را تنها راه‎ چاره دیده‎اند و چنین بوده که آداب و مراسم زار و«اهل هوا»، آن‌چنان سریع بین مردم آن حواشی نفوذ کرده است.
این پژوهشگر اظهار داشت: مراسم زار را باید به‎عنوان یک مراسم سنتی باستانی و در نهایت به‎عنوان یک نوع روش تخلیۀ فشارها و بیماری‎های روحی پاس داشت، هرچند شاید از منظری این مراسم کهن افیون مردم ضعیف و ساده‎اندیش باشد که به‌جای ریشه‎یابی مشکلات‌شان دست به دامان خرافات شده ‏اند.
او خاطرنشان کرد: اما نگاه این پژوهش به این مراسم نه از چنین منظری بلکه بررسی آیینی است که علیرغم درست یا غلط بودن، کارکردی شبیه به موسیقی درمانی دارد

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 7 =