۲۱ آبان ۱۳۹۹،‏ ۱۲:۱۴
کد خبرنگار: 3054
کد خبر: 84106192
۱ نفر

برچسب‌ها

نیما ؛ پاسخ زمانه به ضرورت تاریخی

ساری- ایرنا - محمدعلی سجادی هنرمند مطرح و نوگرای عرصه سینما، شعر و نقاشی معتقد است که بنیان نگاه نیما یوشیج به عنوان شاعری اندیشمند و نوجو فقط محدود به حوزه شعر نیست، بلکه در همه‌ حوزه‌های هنری و فرهنگی کاربرد داشته و دارد.

 به گزارش ایرنا، اشعار و اندیشه نیما را برخی از هنرمندان دستمایه تولید آثار هنری خود قرار داده‌اند. محمدعلی سجادی سینماگر، نقاش، شاعر و نویسنده شناخته شده کشور یکی از همین هنرمندان است که هم نیما را خوب می‌شناسد و هم از نگرش نیمایی و آثار او برای فعالیت‌های خود بهره گرفته است. این هنرمند برجسته اهل آمل، سال‌ها قبل نیز فیلمنامه‌ای را بر اساس منظومه «افسانه» نیما نوشته بود تا در صورت حمایت آن را مقابل دوربین ببرد. از ویژگی‌های جهان هنرمندانه سجادی این است که نگاه نیمایی‌ را در آثار سینمایی، اشعار و نقاشی‌های خود به کار گرفته و اعتقاد دارد این نگاه را می‌توان گسترده‌تر کرد.

چهار سال پیش برگزاری مراسم هفتمین شب نشان نیما در نوشهر با حضور مفاخر فرهنگ و هنر کشور، فرصتی دست داد تا در گفت‌وگو با این هنرمند نوگرا و نیماشناس، نگرش او به نیما و تاثیر بینش نیمایی بر عرصه فرهنگ و هنر معاصر را بیشتر مورد کنکاش قرار دهم. اکنون نیز ۲۱ آبان و زادروز نیما، بهانه مناسبی شد تا این دیدگاه‌ها را بار دیگر با سینماگر مطرح مازندرانی مرور کنم. سجادی در این گفت‌وگو از پیامدهای جریان نیمایی در فضای هنری و اجتماعی ایران معاصر و دریافت‌های خود از اندیشه و بینش نیما در آثارش سخن گفته است:

آقای سجادی، به نظر شما نیما به عنوان یک جریان‌ساز در شعر چقدر بر سایر جریان‌های هنری مانند سینمای ما اثرگذار بود؟

تا جایی که می‌دانم ، آنقدر که صادق هدایت با سینما محشور بود -به شهادت آثارش مثل بوف کور و تاثیر مستقیم سینمای اکسپرسیونیسم آلمان- نیما به آن توجه نداشت. دست‌کم در یادداشت‌ها یا نامه‌های او، تا آن جا که من می‌دانم، این گرایش را ندیدم. اما این اصلاً مهم نیست. به اعتقاد من تاثیر او بر فضای فرهنگی معاصر، که سینما بخش مهمی از آن را در بر می‌گیرد مشهود است. به عبارتی او هم به عنوان یک نواندیش در ساخت‌وساز موج نو در سینما و پس از آن نقش مؤثری داشت، حتی بی آن‌که گرته‌برداری مستقیم از اشعار او شده باشد. سینما دستاورد مدرنیته است و از دستاوردهای ادبی و فرهنگی نواندیشانی همچون او بی‌گمان بهره برد.

به نظرم اگر بخواهیم به یکی از چهره‌های اثرگذار در تحولات اجتماعی پس از دوران مشروطه اشاره کنیم، باید نام نیما را بیاوریم. او آغاز کننده یک نظم نو و نگره نو در حوزه ادبیات و به ویژه شعر بود و سعی کرد شعر را به زبان امروز و با شرایط زیستی زمان خودش نزدیک کند. با سختی و پشتکاری که داشت موفق هم شد. طبیعتاً نسل بعدی که از دل همین نوع نگره برآمدند این راه را ادامه دادند.

سجادی: نیما به عنوان یک نواندیش در ساخت‌وساز موج نو در سینما و پس از آن نقش مؤثری داشت، حتی بی آن‌که گرته‌برداری مستقیم از اشعار او شده باشد.

ساحت فرهنگی که نیما ساخت و با آن جلو آمد را کسانی که در عرصه فرهنگ و هنر دست به تولید اثر می‌زنند به‌طور مستقیم و غیرمستقیم سرلوحه قرار می‌دهند. همیشه این عبارت از نیما که «من بر آن عاشقم که رونده است» را مد نظر دارم. سرلوحه‌ کار و حتی زندگی‌ام است. اعتراض او به حافظ که چرا تا به ابد نالی از معشوق کلی و ... هنوز شنیده می‌شود. چرا که ما همچنان گرفتار مطلق‌انگاری و مطلق‌نگری هستیم و بر رونده بودن زیست و حرکت حیات و ممات باور نداریم، مگر روی کاغذ یا بر زبان! این نگرش نیمایی برای آن‌هایی که در حوزه فرهنگ فعال هستند بسیار مؤثر است و قطعاً تاثیرات آن را امروز می‌بینیم.

این تأثیرات باعث شدند پس از نیما جریان‌های مختلفی ایجاد شوند. فکر می‌کنید این جریان‌ها در امتداد نگرش نیما پیش آمدند یا مسیر دیگری را برگزیدند؟

به هر صورت نیما یک آغازگر است که به شکستن نگرشی ایستا و به بن‌بست رسیده‌ شعر و ادبیات پرداخت. انقلاب او در حوزه دستیابی به زبان و نگاه تازه و شکستن قواعد عروضی کلاسیک، تجلی آرزوی مولانای رومی است که می‌خواست از دست قافیه خلاص شود.

خیلی از مواقع اشخاص صرفاً می‌آیند که کار دیگری کنند. اما نیما ن