اثری که به درک هویت ملی کمک می‌کند؛ «جغرافیای جامع ایران»
عکس‌ها: امیرحسین مهری

تهران- ایرنا- مجموعه پنج‌جلدی «جغرافیای جامع ایران» به همت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و توسط شماری از معتبرترین متخصصان ایرانی تالیف و رونمایی شد؛ اثری که به اعتقاد کارشناسان و مولفان می‌تواند به درک ما از هویت ملی‌مان کمک ‌کند.

 آیین رونمایی مجموعه پنج‌جلدی جغرافیای جامع ایران به صورت مجازی امروز (دوشنبه، چهاردهم مهر) در مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. کاظم موسوی بجنوردی، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی در این مراسم گفت: جغرافیای جامع ایران، یک سند ملی است که می‌توانیم مفتخر باشیم و به آن استناد کنیم؛ چون یک کار علمی و آکادمیک است و تمام آنچه نوشته شده مبتنی بر منابع معتبر است و تعدادی زیادی از متخصصان سهیم هستند. مطمئناً ویرایش‌های بعدی این کار مهم خواهد بود. این اثر اگر نقایصی داشته باشد، این مرکز حتما تجدیدنظر و ویرایش می‌کند چون ما نقدها را می‌گیریم و صاحبنظران بررسی می‌کنند. امیدوارم در آینده در هر خانه ایرانی یک دوره جغرافیای جامع باشد؛ چون اثر بسیار واجبی برای همه ایرانی‌هاست تا از ماهیت سرزمین خودشان آگاهی پیدا کنند و این به درک ما از هویت ملی‌مان کمک می‌کند.

 این اثر در جغرافیای نوین، سنگ زیربنایی است که جنبه استراتژیک (راهبردی) هم دارد و برای منافع ملی ما هم مهم است؛ چون مبتنی بر منابع بسیار معتبر، اساتید معتبر، اثری معتبر، به ملت ایران هدیه کرده‌اند.

کاظم موسوی بجنوردی

عباس سعیدی، مدیر بخش جغرافیای مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی و سرویراستار جغرافیای جامع ایران بیان کرد: جغرافیا از مهم‌ترین علوم بشری، علمی جامع است و از جغرافیای طبیعی که ساختار سرزمین ما را تشریح می‌کند تا جغرافیای جمعیتی، اقتصادی و سیاسی را در پوشش خود دارد و از این جهت، سیاستمداران حتما باید جغرافیا بدانند. امروز از اصطلاح جغرافیای نوین صحبت می‌کنیم که افراد مختلف یک جامعه بشری را دربرمی‌گیرد و همه ابعاد زندگی را شامل می‌شود.

او اضافه کرد:‌ این کار در دهه هشتاد مطرح شد و در ابتدا قرار بود یک جلد از تاریخ جامع ایران باشد که بعد پیشنهاد دادم، تقلیل دادن جغرافیا به یک جلد کافی نخواهد بود. طرح جغرافیای جامع ایران آماده شد و بعد، جست‌وجوی افرادی که شایسته نوشتن بخش‌های مختلف داشته باشند، آغاز شد. تفاوت تاریخ و جغرافیا در این است که در تاریخ نه سال و نه تعداد تغییرپذیر هستند، چون به گذشته مربوط است اما جغرافیا علم زنده‌ای است و ما باید کتاب را به‌روز می‌کردیم؛ درنتیجه پس از سرشماری سال ۱۳۹۵ به‌روز شد. در اینجا باید از بعضی درگذشتگان؛ مانند محمدحسن گنجی، اسکندر فیروز، محمدحسین جزیره‌ای، کامبیز بهرام سلطانی، مصطفی مؤمنی، مهدی طالب و علی‌اصغر نظری یاد کنیم.

احمد آرین‌نیا

این جغرافی‌دان همچنین تاکید کرد: بعضی‌ها این مجموعه را دانشنامه نامیده‌اند درصورتی‌که این کتاب دانشنامه نیست. درست است که در مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی تدوین شده؛ همه آن فصول مرتبط دارد و اگر فشرده شود یک کتاب است. پس این مجموعه را باید یک‌جا دید و یک‌جا در نظرگرفت چون همه ابعاد و جوانب سرزمین‌مان را شامل می‌شود و اهمیتش هم در همین یکپارچگی است.

این افتخار ماست که در این کار علمی، روی پای خودمان ایستادیم. زیرا باید بدانیم صرفا حضور پژوهشگران خارجی اعتبارآور نیست و من ترجیح می‌دهم خودمان، با همه کاستی‌ها دست به قلم ببریم و کاستی‌ها را رفع کنیم و سرزمینِ خودمان را خودمان به خودمان بشناسانیم. تلاش همه این پژوهشگران و استادانی که در این کتاب نوشتند این بود که به نیاز جامعه علمی پاسخ گفته شود و آنها هستند که باید قضاوت کنند این اثر چقدر مؤفق بوده است.

عباس سعیدی

سپس فرهاد عزیزپور، استادیار دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی و یکی از مؤلفان مجموعه جغرافیای جامع ایران اظهار کرد: جغرافیای جامع ایران، کاری جامع و علمی و منطقی است. نگاه جامع به علم جغرافیا مهم است و در میان جغرافی‌دانان حال ایران، یکی از جامع‌نگران، دکتر عباس سعیدی است.

نکته کلیدی رسیدن به توسعه، به شناخت دقیق از سرزمین برمی‌گردد. ویژگی اصلی این اثر این است که به شناخت ما از سرزمین کمک می‌کند. همچنین به درک ما از قانون‌مندی در سرزمین در ابعاد مختلف و متعاقبا برنامه‌ریزی کمک کند. چون ما همواره در این بخش ضعف داشتیم و عدم شناخت از سرزمین، باعث شده راهبردهای بعضا نادرست را مورد توجه قرار دهیم. این کتاب می‌تواند منبع و مرجعی برای تدوین قانون‌مندی‌ها باشد و در برنامه‌های توسعه به‌ویژه در سطح کلان مورد توجه قرار گیرد.

این استاد جغرافیا ادامه داد: جغرافیا تاکید بر وجه محیط طبیعی و انسانی دارد و بالتبع ایدئولوژی و روش‌شناسی خاص خودش را دنبال می‌کند. در این میان، جغرافی‌دانان آلمانی جغرافیا را علم فضا می‌دانند که دو مؤلفه عوامل محیطی و عوامل اجتماعی که قلمداد می‌کنیم بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. در جغرافیای نوین به نظام مکان‌فضایی توجه می‌شود و روش‌شناسی کمّی و کیفی به شکل ترکیبی و درهم‌آمیخته مورد توجه قرار می‌گیرد. در جغرافیای جدید، نکته کلیدی، برنامه‌ریزی و آمایش سرزمین است که با شناخت و تحلیل دقیق می‌تواند به برنامه توسعه سرزمین یاری رساند.

فرهاد عزیزپور

سرخط اخبار فرهنگ

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha