سبک‌شناسی نگاره‌های «ورقه» و «گلشاه»

تهران- ایرنا- پژوهش «سبک‌شناسی نگاره‌های ورقه و گلشاه» با هدف بررسی و واکاوی نسخه مورد نظر بر اساس ساختار نگاره‎ها در گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری انجام شد.

به گزارش روز شنبه گروه فرهنگی ایرنا از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه و مجری این طرح گفت: سنت مصورسازی نسخ و شرافت بخشیدن به صفحات حامل نفحات اندیشه که از ذهن وقّاد ادبا و حکما برخاسته و توسط خامه توانای کاتب و قلم اعجاز نگارگر، ساحت قرطاس را ملک طلق خود ساخته، همواره منادی فرهنگ و هنری است که عینیت یافتگی فاخر خود را به رخ هنر دیگر بلاد کره خاکی کشیده و آنان را در بحر اعجاب غوطه­‌ور ساخته است.

سید عبدالمجید شریف زاده افزود: به همین نحو، سرایش اشعار و پردازش منظومه­‌هایی غرا که عذوبتشان ماء معین را یادآور است، پیوندی وثیق با هنر کتاب­ آرایی و نگارگری یافته و این دو چون دو بال، هنر را رهسپار اعتلا ساخته‌­اند.

وی در ادامه یکی از نفیس ­ترین نسخه­‌های مصور ایرانی را منظومۀ دلکش ورقه و گلشاه دانست که از طبع شعر عیّوقی تراویده و همانند داستان، زنده­‌کننده است و خاطرنشان کرد: اگر در آن داستان عشاق از حرمان جَستند، در این داستان، مکتبی مغفول در نگارگری به واسطۀ کشف نسخۀ مورد بحث، از نسیان رست؛ نسخه­‌ای مصور که وجود مکتب نگارگری سلجوقی را به ثبوت رسانده و امکان پژوهش در نگاره­‌های آن را ممکن و میسر ساخته است.

رییس گروه پژوهشی هنر های سنتی پژوهشگاه اظهار داشت: حال که چنین امکان ذی­قیمتی مهیا گشته، بر جمیع محققان است که با بستن کمر همت گام در وادی کسب معرفت در این خصوص نهاده و از آن مهمتر، با آراستن و نظم و نسق بخشیدن به یافته‌­ها و کشفیات، آن­ها را معرفی کنند. بر همین اساس پژوهش حاضر شکل گرفته و امید دارد بر گسترۀ دایره دانش هنر نگارگری ایرانی، هرچقدر نیز اندک، بیفزاید.

 وی با بیان اینکه نسخه پژوهی بر اساس ویژگی‎های زبانی همواره یکی از راه‏‌های مهم جهت پیشبرد مباحث این عرصه بوده تأکید کرد : لیکن کمتر دیده شده چنین عنایتی به ویژگی‎های تصویری نگاره‎های مندرج در نسخ مبذول شود، بنابراین مبنای اصلی تئوری در این پژوهش، بررسی و واکاوی نسخه مورد نظر بر اساس ساختار نگاره‎های آن بوده که توجه به مکاتب هم‎عصر و آثار آن‎ها را همواره مطمح نظر داشته است.

شریف زاده موارد اصلی مد نظر در سبک شناسی این نسخه را  ترکیب بندی، فضاسازی،  ساخت و سازو چهره گشایی (چهره‎سازی) عنوان کرد و افزود: سبک‌‏شناسی عبارتست از روش خاص ادراک و بیان افکار به وسیلۀ ایده پردازی، طراحی، نوع ترکیب‎بندی، رنگ‎آمیزی و طرز تعبیرـ سبک از یک اثر هنری که وجهۀ خاص خود را از لحاظ صورت و معنی القا می‎کند. سبک نیز به نوبۀ خویش وابسته به طرز تفکر نگارنده و نوع برداشت او از روایت و شامل دو موضوع فکر یا معنی، صورت یا شکل است .

شریف زاده تصریح کرد :توجه بـه جهـان زیسته به شکل‎گیری اثر هنری ارتباط مستقیم دارد؛ هر موضوع و فکری، شکل و قالبی برای تعبیر لازم دارد. بینندگان یک اثر هنری، از روی مشاهده و آشنایی با شکل اثـر، معنایی را که منظور نگارنده است در می‎یابند. فکر جداگانه بیان نمی‎شود بلکه در خود اثر مستتر است.

رییس گروه پژوهشی هنرهای سنتی پژوهشگاه خاطرنشان ساخت: از سوی دیگر فکر اصلی یک اثر هنری شکل آن را تعیین می‎کند و همین یگانگی فکر و شکل یا معنی و صورت است که بنیاد سبک را تشکیل می‎دهد. سبک شناسی اثر هنری را در سه زمینه باید بررسی کرد؛ نخست، فن، دو تخیل و سه ایده که جمع این سه منجرب به خلق اثر هنری می‎شود. سبک‌شناسی باعث درک عمیق‌تر آثار هنری و جوانب آن و پی بردن به روحیه و شخصیت صاحب اثر و جامعه زیسته نویسنده و نگارنده می‌گردد.

شریف زاده اظهار داشت: با بررسی نسخۀ ورقه و گلشاه با نگاه توصیفی و ساختاری که یکی از شیوه‎های سبک شناسی است، می‌‏توان گفت با توجه به دگرگونی‏‌هایی که در فن کتاب سازی و کتاب‎آرایی پدید آمد در این نسخه ترسیم نگاره‎ها به سادگی صورت گرفته و متناسب با آن آرایه‏‌ها و تزئینات نسخ نیز تغییر کرد و خط نسخ که در مقایسه با خط کوفی ساده و غیرترسیمی است رواج یافت و آغاز به کارگیری آرایه‎هایی چون اسلیمی و ختایی و همچنین تأثیر مضامین شعری در چهره نگاری این دوره دیده شد.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 3 =