رشد۴۳۰درصدی در استحصال منابع مشترک نفتی با همسایگان

تهران- ایرنا- با آغاز به کار دولت روحانی یعنی از سال ۱۳۹۲ تاکنون، تعداد زیادی از طرح‌های زیربنایی و عمرانی کشور کلید خورده یا به بهره‌برداری رسیده است. این اقدامات به ویژه در زمینه توسعه صنعت نفت و مناطق نفت‌خیز با لحاظ کردن ملاحظات زیست‌محیطی و بومی از برجستگی خاصی برخوردار است.

توسعه زیرساخت‌های نفتی و افزایش بهره‌وری این صنعت در ایران، به عنوان سومین دارنده منابع نفتی غنی در دنیا، یکی از اقداماتی است که با روی کار آمدن دولت یازدهم شتاب یافت. این شتاب که در سایه ثمرات سیاست خارجی تعاملی و قدرت دیپلماسی کشور به وجود آمد، نتایج قابل ملاحظه‌ای را در سال‌های پایانی دولت اول روحانی به همراه داشت.

توسعه و افزایش ظرفیت تولید نفت و صنایع وابسته به آن از این حیث قابل تامل است که می‌تواند ایران را به عنوان یکی از بازیگران اصلی بازار انرژی در دنیا مطرح کند. دولت تدبیر و امید در زمینه صنعت نفت و صنایع وابسته به آن به ویژه پتروشیمی کارنامه قابل قبولی دارد. بخشی از اقدامات دولت در این حوزه را می‌توان به صورت اختصاری چنین عنوان کرد.  

افزایش ظرفیت تولید نفت خام

بیش از ۸۰ درصد از نفت ایران در استان خوزستان تولید می‌شود. هرچند اکتشاف منابع نفتی و بهره‌برداری از آن‌ها در سایر نقاط کشور هم مد نظر است و در مناطقی مانند کرمانشاه و ایلام نیز بهره‌برداری از میادین نفتی صورت می‌گیرد، اما استان خوزستان از این نظر که به دریای آزاد راه داشته و حمل و نقل به صرفه‌تر و جذابتری برای متقاضیان آن دارد، همواره قابل توجه دولت‌ها بوده است.

از سوی دیگر و از آن‌جایی که میادین نفتی ایران در نواحی غرب و جنوب‌غرب، غالباً با کشور عراق مشترک است، لذا عدم بهره‌برداری از این میادین از سوی ایران، به معنای فرصت‌سوزی و کاهش منابع ارزی کشور است.

با این دیدگاه، تلاش شده تا در سال‌های اخیر برداشت نفت و توسعه میادین نفتی مشترک «غرب کارون» با ضریب بالای بازیافت از این میدان‌ها افزایش پیدا کند.

در همین راستا، میزان تولید نفت خام از میادین مشترک غرب کارون از ۶۸ هزار و ۴۰۰ بشکه در روز در سال ۱۳۹۲ به متوسط ۳۷۰ هزار بشکه در سال جاری افزایش یافته است. این میزان از تولید، نشان دهنده افزایش ۴۳۰ درصدی برداشت نفت از این میدان مشترک توسط ایران است.

میدان مشترک غرب کارون دارای ۵ فاز اصلی است. جدول ذیل مقدار برداشت نفت از این میادین در سه سال نخست دولت دوازدهم  را نشان می‌دهد.

تولید میادین مشترک غرب کارون- هزار بشکه در روز

ردیف فاز ۱۳۹۶ ۱۳۹۷ ۱۳۹۸
۱ یادآوران(فاز۱) ۱۱۰ ۱۰۶.۳۸ ۱۱۶.۹
۲ آزادگان شمالی(فاز۱) ۷۵.۶ ۷۵.۴۰ ۷۵.۴
۳ آزادگان جنوبی(فاز۱) ۱۰۰ ۸۰.۸۵ ۸۱.۴
۴ یاران شمالی ۲۰ ۱۶ ۱۳.۸
۵ یاران جنوبی ۱۰ ۹.۳۷ ۹.۲

میدان‌های نفتی در منطقه غرب کارون، مخازن بکر و توسعه نیافته‌ای (Green Field) هستند و تفاوت اصلی آن‌ها با دیگر مناطق نفت‌خیز ایران این است که در این میدان‌های در حال توسعه، با اجرای طرح‌های توسعه‌ای برنامه‌های افزایش تولید نفت «شرکت ملی نفت ایران» محقق می‌شود.

میدان‌های  واقع شده در منطقه غرب کارون، از نزدیکی شهر اهواز آغاز می‌شوند و تا منتهی‌الیه نوار مرزی امتداد می‌یابد؛ در واقع عرض و طول این مستطیل نفتی از ساحل غربی کارون در نزدیکی منطقه «جفیر» تا مرز مشترک ایران و عراق و از جنوب «چزابه» تا غرب منطقه «دارخوین» است که همان منطقه نفتی غرب کارون را تشکیل می‌دهد.

به گفته «سید نورالدین شهنازی‌زاده»، مدیرعامل شرکت مهندسی و توسعه نفت در این گستره نفت‌خیز، ۲ میدان فوق عظیم و اصلی «آزادگان» و «یادآوران»، در دو دهه اخیر کشف شده‌اند که از جمله بزرگ‌ترین میدان‌های نفتی جهان محسوب می‌شوند. حجم ذخایر این میادین در حدود ۶۷ میلیارد بشکه نفت درجا برآورد می‌شود.

تکمیل و بهره‌برداری از مجتمع‌های پتروشیمی

صنعت پتروشیمی به عنوان یک صنعت ارزش‌آفرین در زنجیره تولید نفت و گاز به شمار می‌آید که نقش مهمی در توسعه اقتصادی ایفا می‌نماید. دسترسی پایدار و مطمئن به خوراک، ایران را به یکی از مناطق دارای اولویت در توسعه صنایع پتروشیمی در منطقه و جهان بدل کرده است. دولت یازدهم و در ادامه آن دولت دوازدهم، برنامه‌های مشخصی را در این حوزه مطرح و به سرانجام رساند که معیار و شاخصی در این حوزه محسوب می‌شود.

در دولت دوازدهم، ظرفیت اسمی تولید صنعت پتروشیمی به ۶۸ میلیون تن در سال ۱۳۹۸ افزایش یافته که نتیجه آن هم تولید ۵۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تن محصول پتروشیمی در دوره مزبور است. در همین مدت میزان خوراک مصرفی در بخش پتروشیمی کشور به‌طور متوسط ۶۱ میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز، ۳ هزار و ۵۳۲ تن اتان و ۵ هزار و ۶۷۱ تن میعانات گازی بوده است.

کل فروش داخلی مجتمع­های پتروشیمی طی سال ۱۳۹۸ برابر با ۱۸ میلیون و ۶۴۰ هزار تن به ارزش یک میلیون میلیارد و ۴۷ هزار و ۸۳۵ ریال بوده است. از این میزان ۱۰ میلیون و ۶۴۰ هزار تن آن به ارزش ۵۱۲ میلیارد و ۸۱۹ میلیون ریال به صورت فروش بین مجتمعی بوده است.

فروش بین مجتمعی از نظر وزنی ۵۷ درصد و از نظر ارزشی ۴۹ درصد فروش داخلی را تشکیل می­دهد. فروش خالص داخلی مجتمع­های پتروشیمی هم در سال ۱۳۹۸ برابر با ۸ میلیون تن بوده است. صادرات محصولات پتروشیمی نیز در سال ۱۳۹۸ معادل ۲۲.۳ میلیون تن به ارزش ۹.۵ میلیارد دلار بوده که با توجه به کاهش قیمت‌های جهانی محصولات نسبت به ارقام سال ۱۳۹۷ کاهش یافته است.

در سال ۱۳۹۸ ، سه طرح تولیدی پتروشیمی در قالب پروژه اقتصاد مقاومتی مورد توجه قرار گرفت که در پایان سال، طرح‌های پتروشیمی «متانول کاوه» و فاز نخست «پتروشیمی بوشهر» راه‌اندازی شد.

حمایت از بخش خصوصی در تولید و توسعه زیرساخت‌های نفتی

حمایت از بخش خصوصی در راستای چابک‌سازی دولت و افزایش بهره‌وری، یکی از اهدافی است که دولت تدبیر و امید همواره بر آن تاکید داشته است. این موضوع در صنعت نفت با دقت بیشتری پیگیری شد که نتایج خوبی به ویژه در زمینه رونق تولید و خودکفایی را هم به همراه داشت.

در این حوزه و با توان نیروهای داخلی در بخش خصوصی، ۱۰ گروه از کالاهای مهم و مورد نیاز صنعت نفت در راستای رونق تولید داخلی، ایجاد اشتغال، کاهش وابستگی به خارج و ارتقاء توان فنی و ساخت و طراحی سازندگان و تولیدکنندگان داخلی، هدف‌گذاری شد.

طبق آخرین گزارش دریافتی، ۵۰ قرارداد به ارزش ۵۹۴ میلیون و ۴۰۵هزار یورو، برای ۵ گروه از تجهیزات و کالاها شامل «تجهیزات سرچاهی و رشته­های تکمیلی درون چاهی»، «پمپ­های سرچاهی و درون چاهی»، «مته‌های حفاری»، «لوله‌های CRA و حفاری» و «ابزارهای اندازه‌گیری در حفاری» منعقد شده است.

۱۰۰ درصد کالا و تجهیزات ۲۵ قرارداد به‌طور کامل به بهره‌برداران تحویل شده که اهداف فناورانه مطابق نقشه راه توانمندی ساخت نیز محقق شده است. زمان تحویل ۱۱ فقره قرارداد پایان سال ۱۳۹۹ می‌باشد که تاکنون بیش از ۸۰ درصد اقلام این قراردادها به بهره‌بردار تحویل شده است.

همچنین ۸۲ درصد اقلام تجهیزات سرچاهی شامل ۳۰۷ قلم کالا، ۸۲.۵ درصد اقلام رشته‌های تکمیلی درون چاهی شامل۱۷۹ قلم، ۱۳ درصد اقلام پمپ سرچاهی (۲ قلم)، نیم درصد اقلام مته حفاری(۶ قلم) و ۳۴ درصد اقلام لوله CRA به میزان ۲۰۷ کیلومتر، تولید و به بهره‌برداران تحویل داده شده است.

لازم به ذکر است که این اقدامات برای توسعه میدان‌های نفتی و صنعت نفت و پتروشیمی، همزمان با دریافت مجوزهای زیست محیطی، تحصیل اراضی و پاک‌سازی منطقه از مین‌ها و مهمات عمل نکرده باقی‌مانده از هشت سال جنگ تحمیلی، ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز توسعه همچون جاده‌های دسترسی، خطوله لوله انتقال آب و برق، پوشش مخابراتی و شبکه ارتباطی و... بوده که با انجام برخی اقدامات زیرساختی و ایجاد امکانات و رفاه نسبی، زندگی مردم محلی و بومی در این مناطق هم مد نظر قرار داشته است.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 1 =