شهردار بافق: سه اثر ناملموس شهرستان در فهرست آثار ملی ثبت شد

یزد - ایرنا - سه اثر ناملموس شهرستان بافق از جمله پخت « کله گیپا»، « پلوتوکی »و « فن منال‌بافی» با پیشنهاد و پیگیری شهرداری بافق در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

شهردار بافق روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه ثبت آثار ناملموس ضرورتی برای ماندگاری فرهنگ و هویت پیشینیان است، اظهار کرد: ثبت این آثار نشانگر فرهنگ، آداب و رسوم و از دستاوردهای معنوی و میراث فرهنگی مردمان این شهرستان است.
 سیدعلی نوروززاده ، شهرداری را نهادی اجتماعی دانست که باید توسعه شهر را در حوزه‌های مختلف از جمله اجتماعی و فرهنگی پیگیری کند، افزود: در این راستا با جلب همکاری یکی از استادان بومی حوزه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، ۶ اثر ناملموس مستندسازی شد که در مرحله نخست سه اثر ثبت و در زمره آثار ملی قرار گرفت.
وی با بیان اینکه میراث فرهنگی آثار برجای مانده از گذشتگان و دارای ارزش فرهنگی، تاریخی و هویتی است بیان کرد:  این آثار شامل آثار ملموس از جمله بناها، محوطه‌ها و اشیای باستانی و نیز آثار ناملموس شامل آداب، عادات، فرهنگ ،رسوم، سبک زندگی و نوع غذا و نحوه پخت آن در هر منطقه است.
این مدیر شهری ادامه داد: بررسی ها نشان می دهد که بیش از ۲۰۰ اثر تاریخی، طبیعی و فرهنگی در شهرستان بافق شناسایی شده است که با ثبت سه اثر یادشده مجموع آثار ثبت شده این شهرستان در فهرست آثار ملی  به ۷۳ مورد رسید که برای مردم این دیار مایه افتخار و مباهات است.
به گفته شهردار بافق،  عناصر فرهنگی، آیین و رسومی هستند که  از عمق فرهنگ و سنت‌های یک قوم و ملیت خبر می دهد و آشنایی با آنها می تواند شناخت بسیار خوب و مطلوبی به افراد به ویژه نسل جوان و نوجوان بدهد.
وی همچنین از شهر بافق به عنوان شهر بافته‌های حصیری یاد کرد و افزود: با توجه به سابقه کهن این شهر در استفاده از تمامی اجزای درخت خرما در تولید صنایع متنوع دستی ، امید است به زودی این صنعت مهم در جایگاه واقعی خود در سطح استان یزد و کشور شناخته و معرفی شود.
نوروززاده با قدردانی از زحمات و پیگیری‌های  مجموعه مدیریت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان یزد، از همکاری و توجه اعضای شورای اسلامی شهر بافق در این رابطه تشکر کرد.

محصولات حصیری بافق شامل زیرانداز، کلاه، سبد، بادبزن، پادری، کاور تزیینی ظروف و همچنین ساخت ریسمان از مهمترین صنایع دستی است که مواد اولیه آن از نخلستان های شهرستان تامین می‌شود.

اطلاعاتی در مورد سه اثر ناملموس 

«توکی» ارزن پوست کنده است که در روزگاران پیشین و تا قبل از گستردگی ابزار و وسایل جدید پس از برداشت ارزن برای پوست کردن ، آن را به آسیابی ویژه می بردند که به آن « هِن خانه» می گفتند پس از پوست کردن این محصول، آن را ابتدا می پختند و همانند عدس پلو  با برنج دم می کردند و چون ارزن مزاج و خواص گرم دارد با برنج خاصیتی متعادل پیدا می‌کرد.

توکی با نرمه برنج، گوشت گوسفند، روغن قلم گاو و ادویه هایی نظیر زیره و دارچین نه تنها طعم لذیذی به غذا می دهد که از پروتئین بالایی برخوردار است، ارزن در طب سنتی برای درمان نفخ، تصفیه خون،نرم کننده اخلاط سینه، فشارخون، دیابت ، زایمان سخت،چربی خون و دل درد استفاده می‌شود.

«کله گیپا» یا دلمه سیرابی ، از این قرار است که ابتدا سیرابی را به قطعه های هم اندازه برش می دهند و سپس داخل آن را از برنج و حبوباتی مانند عدس، لپه، پیاز ، دارچین، زیره، فلفل، روغن و نمک پر می‌کنند و بعد دور تا دور آن را با نخ و سوزن می دوزند در قابلمه، می پزند.

کله گیپا به دلیل تنوع مواد موجود در آن حاوی پروتئین بسیار بالایی است و عمدتا در فصول سرد از طرفداران بیشتری برخوردار است و علاوه بر طعم لذیذ نماد بارزی از هنر ریشه دار آشپزی ایرانیان است که هم اینک نیز در این منطقه رواج دارد.

«منال بافی» همان ریسمان تابیده شده از الیاف تنه درحت خرما است که طنابی محکم برای رفتن به درون چاه بالا رفتن از درخت خرما جهت چیدن محصول و هرس نخل به کار می رود و اکنون نیز برای محکم کردن چوبه های داربست درخت انگور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 حصول آن یکی از این دست ساخته ها ریسمان یا منال است که از پیچیدن و تابیدن سیس ها( الیاف) نخل  به طور هنرمندانه ای فراوری می شود و در روزگار گذشته که طناب های نخی و پلاستیکی چندان معمول نبود از این نوع ریسمان برای کارهای مختلفی بهره می بردند.

مرکز شهرستان ۵۰ هزار نفری بافق در فاصله ۱۱۰ کیلومتری جنوب شرق شهر یزد قرار دارد.

همچنین  ۹ تیرماه شهردار یزد گفته بود: ۱۳ اثر ناملموس این شهر با پیگیری‌های سازمان فرهنگی ورزشی اجتماعی شهرداری به ثبت ملی رسیده است.

جمال‌الدین عزیزی در آیین رونمایی از آتار یاد شده افزود: این آثار شامل پوشش زنان زرتشتی، بافت پارچه زری اطلسی، تهیه شیرینی حاجی‌بادام، تیزاب کاری سنتی، تهیه و تولید مُشتک، تهیه سفیدآب، تهیه نبات یزدی و شیوه قالگری سنتی یزد است. 

وی شیوه تهیه و تولید ماقوت، ساخت انگشتر گالو، تولید مدال سه لیره، مراسم سدره پوشی زرتشتیان یزد و شیوه ساخت گوشواره کشکی را از دیگر آثار ثبت شده نام برد. 

عزیزی  افزود: کیک یزدی، شولی یزدی، دیوار چینه ای، خشت اٌمال، سوروک و جوم یزدی در سال ۹۸ به ثبت ملی رسیده است.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 10 =