فناوری در خدمت حفاظت از یوزپلنگ‌ها

تهران - ایرنا - سازمان حفاظت محیط‌زیست در راستای حفاظت از یوزپلنگ‌ آسیایی با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکاتبه کرد تا زیستگاه این گونه‌های ارزشمند تحت پوشش آنتن‌دهی قرار گیرد که مورد موافقت قرار گرفت و با اجرای آن امکان پایش و رصد آنلاین یوزها توسط دوربین‌ها فراهم می‌شود.

روزهای ابتدایی امسال بود که زمزمه انتقال «کوشکی»، «دلبر» و «ایران» سه یوزپلنگ پارک پردیسان به سمنان به گوش رسید و در میان تمام بی خبری ها ۱۷ فروردین ماه کار انتقال انجام شد اما در آن روز فقط یوزپلنگ جوان ماده یعنی «ایران» زنده گیری و به زادگاهش یعنی منطقه حفاظت شده توران در سمنان برگشت و حدود ۱۰ روز بعد دو یوزپلنگ باقیمانده نیز به ایران ملحق شدند، این کار در میان تنش ها و جنجال های رسانه ای زیادی انجام شد که البته از نگرانی دوستداران محیط زیست نشات می گرفت که در این میان سازمان حفاظت محیط زیست معتقد بود که شانس زادآوری یوزها در زیستگاه خودشان بالاتر است. 

منطقه حفاظت شده توران ۷۵۰ هکتار زمین فنس کشی شده دارد و هزار و ۶۰۰ هکتار دیگر به آن اضافه شد که اینها از طریق کریدور به هم متصل می شوند تا یوزها به راحتی بتوانند در آن تردد کنند، گزارش ها نشان می دهد که شرایط این سه قلاه یوز خوب است و حتی از استان سمنان گزارش شده که در ۱۷ فروردین ماه که «ایران» به توران منتقل شد در ۲۴ فروردین ماه دو قلاده یوز محلی در پشت فنس این ماده یوز مشاهده شد که این نشان می دهد تصمیم برای انتقال آنها اشتباه نبوده است.

یوزپلنگ گربه‌سانی ارزشمند است و در فهرست سرخ اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (آی یو سی ان - IUCN) به عنوان گونه‌ای در خطر انقراض قرار دارد و همه تلاش سازمان حفاظت محیط‌زیست این است که یوز ایرانی به سرنوشت شیر ایرانی گرفتار نشود و از خطر انقراض نجات یابد، البته اولویت سازمان حفظ گونه در زیستگاه است اما زمانی که یک گونه در خطر جدی انقراض قرار گیرد راهی جز مدیریت مداخله ای وجود ندارد و باید بخش پشتیبان ایجاد شود اینجاست که بحث تکثیر در اسارت و نیمه اسارت مطرح می شود و چون یوزپلنگ ایرانی اکنون در وضعیتی قرار دارد که در حال خارج شدن از چرخه حیات است بنابراین باید برای نجات آن برنامه داشت.

بر این اساس ۶ سال پیش دو قلاده یوزپلنگ نر و ماده (کوشکی و دلبر) با هدف تکثیر به پردیسان منتقل شدند و در این مدت اقدامات زیادی برای رسیدن به این هدف بر روی آنها انجام شد اما کارشناسان و متخصصان بعد از این مدت به این نتیجه رسیدند که هوای آلوده و انواع استرس ها در اطراف پارک پردیسان این کارها را بی نتیجه کرد و فقط ۶ سال این فرصت از این حیوانات گرفته شد برای همین تصمیم گرفته شد که به زادگاهشان برگردانده شوند تا همان کورسوی امید نیز شاید از بین نرود.

کوشکی و دلبر دو یوزپلنگ نر و ماده ای هستند که به ترتیب ۱۰ آذر سال ١٣٩٣ از پناهگاه حیات وحش میاندشت و ۱۱ آذر سال ١٣٩٣ از ذخیره گاه زیست کره توران به پارک پردیسان تهران منتقل شدند، ایران توله یوزپلنگ سه ساله‌ نیز در سال ۹۶ از زادگاهش در پارک ملی توران خارج و در پارک پردیسان منتقل شد بنابراین این یوزها گنجینه گرانبهایی برای کشور هستند، حدود دو هزار سال پیش یوزها در بیشتر نقاط آسیا حضور داشتند اما اکنون منحصر به نواحی بیابانی ایران شده ‌اند، در واقع ایران از دهه 70 میلادی به عنوان تنها زیستگاه یوزپلنگ‌ آسیایی شناخته شده، از این رو به آنها یوزپلنگ ایرانی نیز می گویند. 

منطقه توران یا «خارتوران» یکی از سه منطقه حفاظت شده ایران با مساحت یک میلیون و ۴۷۰ هزار هکتار، زیستگاه یوزپلنگ ایرانی به شمار می‌رود که در شرق استان سمنان قرار دارد. 

کیومرث کلانتری معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در نشستی که در خصوص انتقال این قلاده یوز با خبرنگاران داشت، گفت: یوزپلنگ ایرانی در فهرست سرخ IUCN قرار دارد و گونه ای در خطر انقراض است، تا ۶۰ سال پیش تعداد ۳۰۰ یوز در زیستگاه های ایران وجود داشت اما امروز به کمتر از ۳۰ قلاده رسیده که باید علت این کاهش چشمگیر جمعیت بررسی شود.

وی افزود: ۶ میلیون هکتار از زیستگاه یوزپلنگ در هفت استان در داخل مناطق چهارگانه تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد، بنابراین کمتر از ۴۰ درصد زیستگاه این حیوان در این مناطق و ۶۰ درصد در مناطق آزاد قرار دارد، ۱۰ زیستگاه در هفت استان از جمله سمنان، یزد و خراسان شمالی واقع شده است، در سال های ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۵ تعداد ۱۳ یوزپلنگ بر اثر تصادفات جاده ای تلف شدند، عواملی مانند تکه تکه شدن زیستگاه ها، جاده کشی، لوله گذاری، تصادفات جاده ای، رعایت نکردن استاندارد عبور و مرور، شکار بی رویه طعمه یوز پلنگ ها، وجود گله های دام اهلی و سگ های گله از جمله عوامل تهدید این گونه ارزشمند است که رفع آنها مورد توجه سازمان حفاظت محیط زیست است.

در کنار همه اینها اما استفاده از فناوری های نوین برای حفاظت از این گونه های ارزشمند نیز مورد توجه سازمان حفاظت محیط زیست است که بر این اساس سازمان به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات پیشنهاد داد تا زیستگاه یوزها را تحت پوشش آنتن دهی قرار دهد که مورد موافقت قرار گرفت و چندی پیش سید یاسر حسن پور مدیر کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان سمنان اعلام کرد که با دستور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در زیستکره توران استان سمنان با سرمایه‌گذاری ۳۰ تا ۴۰ میلیارد ریالی این وزارتخانه تحت پوشش آنتن‌دهی تلفن همراه و اینترنت باند پهن قرار می گیرد.

کلانتری گفت: ایجاد زیرساخت های ارتباطی و امکان پوشش آنتن دهی تلفن همراه و خدمات دسترسی اینترنت باند پهن سیار در زیستکره توران موجب نظارت، رصد و تحلیل دقیق تر رفتارهای یوزهای آسیایی می شود، در واقع این طرح می تواند دسترسی آسان را به جدیدترین خدمات دیجیتال و تمام خدمات شبکه ملی اطلاعات از جمله آموزش الکترونیکی، دولت الکترونیکی، تلویزیون اینترنتی، بهداشت و سلامت الکترونیکی و خدمات بانکی برای ساکنان مناطق فراهم کند.

همچنین شهاب الدین منتظمی مدیر کل دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست درباره پوشش ماهواره ای بخشی از زیستگاه یوزپلنگ ها به خبرنگار محیط زیست ایرنا گفت: در محل نگهداری یوزپلنگ ها و به طور کلی مناطق اصلی که جمعیت یوزها در آنها مشاهده می شود امکان هیچ گونه ارتباط و آنتن دهی شبکه مخابراتی وجود ندارد که در راستای حفاظت معضلاتی را ایجاد کرده است ، در واقع هم امکان برقراری ارتباط وجود ندارد و هم اینکه پایش با نصب دوربین و رصد آنلاین نیز میسر نیست.

وی افزود: بر این اساس سازمان حفاظت محیط زیست به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات پیشنهاد داد که آن منطقه تحت پوشش آنتن دهی ماهواره ای قرار گیرد که مورد موافقت وزیر ارتباطات قرار گرفت و بلافاصله گروهی از وزارت ارتباطات به منطقه اعزام شدند و آن مناطق را مورد بررسی و پایش قرار دادند و محل نصب دکل های آنتن ها را ارزیابی و مشخص کردند که با اجرای آن مناطق زیستگاهی یوزها تحت پوشش آنتن دهی قرار خواهند گرفت.

منتظمی درباره مزایای اصلی این کار توضیح داد: با تحت پوشش قرار گرفتن مناطق زیستگاهی یوزپلنگ ها امکان پایش آنلاین و نصب دوربین های دیجیتال در این منطقه فراهم می شود که کمک بزرگی به این گونه ارزشمند خواهد شد که با توجه به اهمیت موضوع و تاکید وزیر ارتباطات، امیدواریم این کار هر چه سریعتر انجام شود چون اتفاق خوشایندی در راستای حفاظت از محیط زیست و گونه های ارزشمندی همچون یوزپلنگ ایرانی است که با استفاده از فناوری های روز انجام می شود تا بتواند نتایج خوبی به همراه داشته باشد بنابراین خوشبین هستیم هر چه زودتر انجام شود.

وی درباره وضعیت سه قلاده یوزپلنگ (کوشکی، دلبر و ایران) در توران گفت: وضعیت یوزها بسیار رضایت بخش است و در شرایط خوبی قرار دارند، مراقبت ها و نظارت ها کاملا انجام می شود و داده ها به طور مرتب بررسی می شود و استان سمنان برنامه مدونی که در بحث حفاظت و بهبود شرایط مناطق زیستگاهی دارد را پیش می برد در واقع کارهای اجرایی آن بر عهده اداره کل محیط زیست استان سمنان است اما تمام این کارها با نظارت دقیق سازما حفاظت محیط  زیست انجام می شود. 

مدیر کل دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست در پاسخ به اینکه آیا در این مدت یوز جدیدی در اطراف محل نگهداری این یوزها مشاهده شده است اظهار داشت: به جز همان یوزی که در روزهای ابتدایی حضور ایران در منطقه مشاهده شد دیگر مورد جدیدی گزارش نشده است.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 3 =