تاکید اقتصاددانان بزرگ بر اقتصاد مقاومتی در دوران کرونا

تهران- ایرنا- سال هاست که در ایران در قالب شعار سال و در گفتمان مسوولان به ویژه رهبر معظم انقلاب و ریاست جمهوری تاکید شده که جامعه باید به سمت اقتصاد مقاومتی حرکت کند؛ موضوعی که در شرایط اپیدمی کرونا، برای نخستین بار وارد ادبیات گفتاری اقتصاددانان بزرگ دنیا شد و بارها از زبان آنها شنیدیم.

حسنعلی قنبری ممان عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی روز شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار گروه دانشگاه و آموزش ایرنا در این خصوص توضیح داد: ما به واسطه تحریم جایگاه چندانی در اقتصاد بین المللی، جهانی سازی، مشارکت در اقتصادهای دنیا نداشتیم و صرفا هم اگر جایگاهی داشتیم در بخش معادن و نفت و غیره بود، اما پس از کرونا مبحث اقتصاد مقاومتی بیشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت و به سمت خودکفایی و صنایع داخلی رفتیم تا بتوانیم نیازهای جامعه خود را عمدتا در داخل فراهم کنیم.

استاد دانشگاه شهید بهشتی اظهار داشت: کرونا باعث شد کشورهای اروپایی که داعیه دار جهانی سازی شدن هستند، احساس کردند آمریکایی ها اجازه نمی دهند ماسک و دستکش های اروپایی ها به دستشان برسد، یا مسیر این محموله ها را تغییر داده و به کشور خود می برند؛ بنابراین در کشور خود باید امکان تولید در حداقل نیازهای خود را فراهم کنند که اگر چنین اتفاقی در آینده افتاد، بتوانند نیازهای خود را برطرف کنند.

قنبری اضافه کرد: اقتصاد کشور ما نیز متفاوت از سایر نقاط دنیا نیست، نیازهای بشری ایجاب می کند که به واسطه ترس از تکرار چنین بحرانی دورن گراتر از قبل شویم و به صنایع و توانمندی های داخلی بیشتر اهتمام ورزیم.

جهانی‌سازی به همراه خودکفایی

این استاد دانشگاه با بیان اینکه دیگران نیز همچون ما فکر می کنند، گفت: اقتصادهای بزرگ که متنوع و قادر به تولید هر محصولی هستند، به توانمندی های خود نگاه دیگری خواهند داشت. به عبارتی از این پس باید یک تعامل بهتری بین جهانی سازی و خودکفایی به وجود آید؛ یعنی همزمان که دنیا به سمت جهانی شدن می رفت، باید پایه های خودکفایی خود را هم فراموش نکند.

قنبری گفت: سوال این است که همچون سایر کشورها نظیر اسپانیا، آمریکا و ایتالیا که تمام فروشگاه‌ها و مراکز تجاری یکباره خالی و غارت شدند، چرا در کشور ما چنین اتفاقی نیفتاد. پاسخ روشن است زیرا اقتصاد ما سال‌هاست به دلیل مسایل تحریم دچار مقاومت شده است. کشور ما مدت‌ها در حالت جنگ اقتصادی است، مردم ما به این شرایط عادت دارند و می‌توانند مقاومت کنند و مشاهده کردید که هیچ اتفاق ویژه‌ای در روزهای کرونایی در کشور رخ نداد تا اقلامی نایاب شود. در حالی که در کشورهای دیگر مردم گرفتار دستمال کاغذی شدند.

اتفاقات خوب روزهای کرونایی

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی اضافه کرد: ما شاهد اتفاقات خوب در روزهای کرونایی نیز بودیم به طوری که بخش های مختلف سعی کردند با یکدیگر تعامل کرده و گذشت داشته باشند. اجاره بها را اخذ نکنند یا با تاخیر دریافت کنند، بانک ها نیز تعدادی از چک های برگشتی را با تعامل و اقساط و با تاخیر دریافت کنند، تمام این اتفاقات حاکی از آن است که شرایط به خوبی مدیریت شد.

رییس جمهوری که هر روز در پخش زنده تلویزیونی گزارشی از شرایط فعلی کشور در خصوص شیوع ویروس کرونا ارائه می دهد، در یکی از سخنرانی های خود گفت: از اول انقلاب گفتند نه شرقی، نه غربی، امروز می‌بینیم که در روز گرفتاری؛ نه شرق به داد ملت ایران می‌رسد، نه غرب. به ما گفتند اقتصاد مقاومتی، می‌بینیم امروز اقتصاد مقاومتی به درد کشور می‌خورد. گفتند طوری روی پای خود بایستید که تکانه‌ها شما را مضطرب نکند و امروز می‌بینیم که این شوک‌ها و تکانه‌ها کشور را مضطرب نکرده است. پس این کرونا از یک دیدگاه نشان می‌دهد راه صحیح و درستی را از اول انتخاب کردیم، به خودمان اعتماد کردیم، روی کشور خودمان ایستادیم، روی تولید داخلی خودمان تکیه کردیم و امروز آثار آن را به خوبی می‌بینیم و مشاهده می‌کنیم.

قنبری گفت: در اقتصاد ملی ما تغییراتی به وجود آمد. تمام صنایع خدماتی و بخش‌هایی که خدمات رو در رو به مشتری‌های خود ارایه می دهند، متاثر شدند و تمام پروازها به یکباره متوقف، سفرها کنسل و تورهای مسافرتی لغو شد. اگر این آسیب در درازمدت ادامه یابد، این مشاغل حذف می‌شوند و عواملی که درگیر ارایه این محصولات و خدمات هستند، مطمئنا جذب سایر بخش های اقتصادی خواهند شد. 

استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی در مورد تغییرات اقتصادی همه‌گیری کرونا در سطح استان تهران اظهار داشت: استان تهران استانی نیست که تمام تولیدات و محصولات خود را تولید و مصرف کند؛ کشور ما به مرکزیت تهران است و تمامی بخش های اقتصاد درهم تنیده شده است و محصولات و خدمات از نقاط دیگر توزیع می شود. در سطح استان شاهد همان تغییراتی بودیم که در سطح ملی رخ داد. در اینجا نیز مشاغل، صنوف و بخش های اقتصادی که کالا و خدمات را به صورت رودررو ارایه می کردند، همچون بانک ها دچار چالش شدند. تعداد بسیاری از کارمندان بانک ها به کرونا مبتلا شدند و در روزهای نخست شمار فوت‌شدگان بانک‌ها حدود ۳۰-۴۰ نفر گزارش می شد. به همین دلیل محدودیت ایجاد کردند، فاصله حضور و ساعات کاری خود را کاهش دادند، برای مدتی تعداد بسیاری از شعبه های خود را تعطیل کردند که این موضوع روی کار آنها اثر گذاشت.

وی افزود: شیوع ویروس کرونا فعالیت رستوران داران و حوزه هواپیمایی و بخش های دیگر را نیز تحت الشعاع قرار داد؛ زیرا این مشاغل در سطح استان تهران به مراتب جایگاه بیشتری نسبت به سایر استان ها دارد، قطعا اپیدمی کرونا به این بخش از خدمات آسیب جدی وارد کرد.

آموزش تحول بزرگی را شاهد خواهد بود

وی در مورد پایداری تحولات کرونایی توضیح داد: در بخش آموزش که به اعتقاد من، بخش قابل توجهی از اقتصاد است، در جامعه ما، آموزش رو در رو و معلم شاگردی رایج بوده و تا امروز که مراکز آموزشی همچنان تعطیل است، این بخش تحول بزرگی را شاهد خواهد بود؛ چرا که شاید رو در رویی ها به حداقل ممکن برسد و کلاس ها به واسطه تجربه ای که کسب شد و معلمان و اساتید آموزش از راه دور را تجربه کردند و شیوه های نوین آموختند، به طور حتم از سال های آتی، اگر تمام آموزش های ما غیرحضوری و آنلاین نشود بخش قابل توجهی از آن به این سمت سوق خواهد یافت.

استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: آموزش بخش مهمی از اقتصاد است اگر اقتصاد ایران را به چهار بخش خدمات، صنعت، کشاورزی و نفت تقسیم کنیم، آموزش بخشی از خدمات اقتصاد است. ما در اقتصاد کشورمان حدود ۲ میلیون شاغل در بخش های آموزشی داریم، با محاسبه آموزش و پرورش و دانشگاه ها، حجم این اشتغال در بخش آموزش بسیار قابل توجه است.  

کرونا اقتصاد جهان را به بحران تبدیل کرد

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه کرونا کل اقتصاد جهان را از حالت تعادل خارج و به یک بحران تبدیل کرده است، گفت: اولین بحران این بود که تمام کشورها مرزهایشان را بستند، حرکت هواپیما، قطار و تمامی رفت و آمدها را متوقف کردند. ویروس به سرعت در کشورها منتشر شد و هر کشوری به بهانه مصون نگه داشتن افراد جامعه خود، تمامی تعاملات حتی اقتصادی را به حداقل رساندند. کرونا یک بحران اقتصادی است.

قنبری با طرح این سوال که بحران چگونه رخ می دهد، اضافه کرد: در واقع تمام کشورها، واحدها و سازمان هایی که با هم در حال مبادله، مراوده و تعاملات اقتصادی بودند، به یکباره در نقطه توقف کردند و همه در مرزهای خود متوقف شدند. جوامع باید داخل مرزها به امور خود می رسیدند. کشوری به بزرگی هندوستان ماه هاست که فرودگاه های خود را تعطیل کرده و پروازهای خارجی رفت و آمد نمی کند. این یک بحران است. از زمان بحران اقتصادی و رکود کبیر آمریکا که در دهه ۱۹۳۰ بود، تاکنون نزدیک به ۹۰ سال چنین بحرانی رخ نداده بود.

به گفته وی، همه در حال تحقیق روی تبعات و اثرات شیوع ویروس کرونا هستند که این اثرات تاکنون مشخص شده و در آینده نیز اثرات دیگری به بار خواهد آورد.

مردم زندگی در کرونا را آموخته‌اند

این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: امروز مردم در شرایط کرونایی آموخته اند که بهداشت و فواصل اجتماعی را باید رعایت کنند، این موضوع باعث شده مشاغل جدید در حوزه های مختلف ایجاد شود تا بتواند حضور افراد را به حداقل برساند. حضور افراد پیش از کرونا چگونه بود؛ اجتماعاتی همچون مجامع، سمینار، گردهمایی ها، افراد را گردهم می‌آورد اما اکنون بخش بسیاری از این گردهمایی ها به صورت نرم افزاری و خدمات از راه دور طراحی و ارایه می شود که شرایط زیست محیطی بهتری را برای ما فراهم می کند، نیاز به حمل و نقل به حداقل می رسد که کاهش مصرف سوخت و آلودگی را به دنبال دارد و اقتصاد نیز نفسی خواهد کشید.

قنبری یادآور شد: در روزهای نخست قرنطینه، میزان مصرف بنزین در کشور ما به کمتر از ۵۰ درصد مصرف سال قبل رسید و این باعث شد تا ارزش های ما کمتر سوخت و دود شود و فضای اجتماعی نیز برای محیط زیستمان آماده تر شود.

وی با اشاره به اینکه در حوزه اقتصادی مشاغل جدید بسیاری ایجاد خواهد شد، تصریح کرد: اکنون نیاز است نسبت به پیش از کرونا بهداشت بیشتری رعایت شود. به همین دلیل صنایع لوازم بهداشتی، شوینده، ضدعفونی کننده و تعاملات نیز به سمتی خواهد رفت تا بهداشت بیشتر را برای زیست آسوده تر ارایه کند و این حوزه ها بسیار فعال تر خواهد شد.
به گفته قنبری، زمانی ممکن است مرزها بسته شود، نمی توان مردم را بدون امکانات و کالاهای اساسی و بهداشتی نگاه داشت. حتی اگر توان داخلی در زمینه برخی اقلام تولید نداشته باشد، باید توان چرخش داشته و انعطاف پذیر باشد تا در زمان نیاز، قادر به رفع نیازهای جامعه باشد.

استاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: ایران پس از کرونا، به سمتی می رود که بین کشورهایی که شرایطی مشابه دارند، تعامل ویژه ایجاد کند، وابستگی خود را به سازوکارهای جهانی که قبلا تعریف شده بود و بر محوریت آمریکا استوار بود، می شکند، همین تعامل با ونزوئلا که نزدیک یک و نیم میلیون بشکه بنزین را ارسال کردیم، تحولی بس شگفت انگیز بود که ایران توانست هزاران کیلومتر مسافت را طی کند و بیخ گوش آمریکا به جایی که تحریم شده، بنزین خود را تحویل دهد و هیچ احدی هم نتواند مانعش شود. کرونا به تدریج این شرایط را برای ما فراهم می کند که بتوانیم اقتصاد خود را در سراسر جهان که با نگاه منفی و بازدارنده مواجه است، کنار بزنیم و چنین فرصت هایی را برای خود ایجاد کنیم.

تلاش برای تبدیل شدن به قدرت اقتصادی

قنبری گفت: نه تنها در زمینه نفت، بلکه در آینده شاهد تعاملات بیشتر اینچنینی خواهیم بود و این باعث می‌شود بتوانیم به عنوان یک قدرت اقتصادی در کنار قدرت سیاسی مطرح شویم. هر چند که کرونا آسیب های بسیاری نیز به کشور ما وارد کرد اما این موضوع از برکات کرونا برای ایران بود.  

عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی اظهار داشت: با همه این اوصاف این تحولات باعث می شود جوامع دگرگون شوند و نگاه دوباره ای به شرایط، امکانات و فرصت های خود بیندازند. آینده را روشن‌تر می بینیم و کرونا مهار، واکسن و داروی آن ساخته خواهد شد و اقتصاد بهتری را با شرایط بهتر در آینده تجربه خواهیم کرد. 

سرخط اخبار دانشگاه و آموزش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha