۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹،‏ ۱۳:۰۹
کد خبرنگار: 1120
کد خبر: 83793997
۰ نفر

برچسب‌ها

کرونا و ظهور دخمه‌های انعکاس صدا

تهران- ایرنا- «هادی خانیکی» رئیس کرسی ارتباطات علم و فناوری یونسکو می‌گوید در شرایط کنونی به موازات فرصت‌هایی که همراه با ارتباطات به وجود آمده‌، ظهور تهدیدها و پدیده‌هایی مانند دخمه‌های انعکاس صدا را هم شاهدیم؛ گروه‌هایی که در شبکه‌ها شکل می‌گیرد و می‌تواند فضای مجازی را به فضای واقعی مبدل سازد.

با توجه به شیوع ویروس کرونا و تعطیلی فضاهای آموزشی خصوصا دانشگاه‌ها، فضای اینستاگرام بیش از پیش به مکانی برای برگزاری همایش‌ و گفت‌وگوهای علمی تبدیل‌شده‌است.

در این ارتباط، معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی سلسله نشست‌هایی با عنوان «گفتگوهای آزاد علامه، فضایی برای پرسشگری» تدارک دیده که قرار است هر سه‌شنبه ساعت ۹ و ۳۰ دقیقه به سراغ یکی از استادان برجسته رفته و گفت‌وگویی بصورت زنده برگزار کند.

نخستین برنامه این سلسله نشست‌ها، با حضور هادی خانیکی، استاد ارتباطات، رئیس کرسی ارتباطات علم و فناوری یونسکو و مسئول خوشه مشورتی ارتباطات و رسانه در دانشگاه‌های کشور با محوریت «روایت ویروس و وب» شامگاه دیروز به انجام رسید. آنچه در ذیل می خوانید مشروحی از این گفت‌وگوی مجازی است؛

همسانی ویروس و وب

خانیکی در ابتدا در خصوص هدفش از روایت ویروس و وب گفت: به نظر من کرونا به عنوان یک پدیده نیاز به روایت دارد. کرونا نیاز به توضیح و فهم عمومی دارد. اینکه کرونا وقتی آمد چه بلایی سر ما آورد مسلما با روایت جهانی دیگر با ویژگی‌های دیگر متفاوت است. اما با این حال هر دو یعنی هم ویروس کرونا و هم وب مشابهت هایی هم دارند. هر دو از مشابهت‌هایی در خلق مسایل اجتماعی برخوردارند. در هردو نشانه‌های نوپدید و جهان‌گستر دیده می‌شود. در جامعه ما در طول یک هفته بسیاری از افراد با حداکثر امکانات خود به فضای وب آمدند. از طریق همین فضای وب مشخص شد که چقدر از وقت و زمان ما برای برخی از کارها تلف می‌شود در حالی‌که می‌توان از آنها به نحو موثرتری استفاده کرد.

البته نابرابری‌هایی هم در دستیابی به فضای وب بین گروه‌های مختلف جامعه وجود داشت و دهک‌های پایین نمی‌توانستند به فضای وب و گوشی‌های هوشمند دسترسی داشته باشند. در واقع فناوری‌های جدید به کمک تلفن همراه، یک جامعه ارتباطی شده و شبکه‌ای شده را شکل دادند. جمع‌های دوستانه را کوچکتر و دلتنگی‌ها را بیشتر و میل به گفت‌وگو را افزون‌تر و در عین حال انباشتی از امور روانی و اجتماعی حل نشده را به وجود آوردند. اما با این وجود همه این تاثیرات و امور را عاقلانه پذیرفتیم و از قانون پیروی کردیم.

تبعات ارتباطاتی کرونا

خانیکی در پاسخ به این سوال که کرونا چه تاثیری در بیشتر دیده‌شدن شاخ‌های مجازی به عنوان پدیده اجتماعی داشته است، گفت: من فکر می‌کنم اکنون به دلیل ایجاد شرایط جدید به دلیل ویروس کرونا زمان طرح سوال‌ها و چالش‌ها فرا رسیده است. ما وقتی مجبور شدیم با قرنطینه خانگی یا فاصله گذاری فیزیکی و هوشمند به دنیای خود برویم، به ناگزیر به خروج از این دنیا هم فکر کردیم.

در این شرایط ارتباطات مفری شد برای خارج شدن ما از تنهایی و تدابیر نوع جدیدی از روابط جمعی. در این نوع از ارتباطات هم، شکل‌های جدیدی از تشکل جمعی شکل گرفت، به گونه‌ای که شاهد افزایش میل به گفت‌وگو و روابط تعاملی در فضای مجازی شدیم. در واقع از طریق ارتباطات، تسهیلاتی برای پیوند دادن ‌ها به یکدیگر شکل گرفت و فرصت‌های بسیاری در زمینه‌های بیشماری به وجود آمد. آموزش‌ها مجازی شدند و خود آموزش‌های مجازی نیز چشم انداز های جدیدی را به وجود آوردند. موبایل که تا قبل از آن ابزاری نامناسب در دست نوجوانان و دانش آموزان تلقی می شد اکنون به عنوان مهمترین ابزار آموزشی شناخته شد.

دخمه‌های رازآلود

به گفته استاد ارتباطات علامه، در کنار این فرصت‌ها که همراه با ارتباطات شکل گرفت، شاهد ظهور تهدیدها و پدیده‌هایی مانند دخمه‌های انعکاس صدا هم شدیم؛ گروه‌هایی که در شبکه‌ها شکل می‌گیرند و فضای مجازی را به فضای واقعی تبدیل می‌کنند. در یک ساختار دخمه‌ای موضوعی داغ می‌شود و در کنارش هم اخبار جعلی و فیک هم شکل می‌گیرد. پنداشت من این است که این دخمه‌ها فضای رازآمیز و مبهمی را نیز به وجود می آورند.

وی افزود: هیچ جامعه‌ای به دور از این مسائل نیست و مساله ظهور شاخ‌های مجازی در لایوهای اینستاگرامی همه جایی است. تنها راه حل این موضوع در ترمیم و تقویت سرمایه اجتماعی، بازسازی اعتماد و ظرفیت‌های مدنی است. هر چه این جوانب مورد توجه قرار گیرد، نگرانی از رشد آنگونه سلبریتی‌ها که در دخمه های انعکاس صدا قرار می گیرند کمتر می‌شود. به قول برتولت برشت: بدبخت ملتی که نیازمند قهرمان است و بدبخت‌تر کسانیکه قهرمانشان، پهلوان پنبه باشد.

خانیکی در پاسخ به این سوال که علت افزایش خشونت در فضای مجازی چیست، گفت: خود یونسکو درباره روش های مقابله با خشونت در فضای مجازی تکست‌ها، متن‌ها و آیین نامه‌هایی را وضع کرده است و صرفا مساله خشونت در فضای مجازی مخصوص جامعه ایران نیست. خشونت در فضای مجازی هم یک پدیده همه جایی است که بخشی از این مساله به موضوع سخت افزاری آن برمی‌گردد. هر رسانه‌ای که در آن جمع‌های بسته عمودی و نه افقی صورت بگیرد به همان اندازه خشونت بیشتری به وجود می‌آید.

وی افزود: بخش دیگر خشونت در فضای مجازی به فضاهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پنهان در جامعه بر می‌گردد. آنجا که هویت افراد ناشناخته می‌شود. آنجا که افراد با تشخص خود می‌آیند و از آن زمان لایه‌های ناشناخته افراد هم ظاهر می‌شود. به همین خاطر در همه سیاست‌گذاری‌ها توصیه به شفافیت و قانونمندی می‌شود.

وی ادامه داد: به نظرم ناشناختگی و در واقع ضعف‌هایی که در فرهنگ واقعی و رسمی وجود دارد همه به اینجا سرریز می‌کنند و این امر جزو نقاط قوت جامعه نیست، بلکه برعکس جزو نقاط ضعف جامعه به شمار می رود که در فضای مجازی دیده می‌شود.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
5 + 2 =