۲۸ فروردین ۱۳۹۹،‏ ۹:۴۱
کد خبر: 83751479
۰ نفر

برچسب‌ها

کرونا و نابرابری های اجتماعی

«محمدرضا محمدی»، دبیر گروه فقر و نابرابری های اجتماعی موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران
کرونا و نابرابری های اجتماعی

تهران-ایرنا- یک کارشناس مسایل اجتماعی می‌گوید:اگر دولت‌ها سیاستگذاری بیمه‌ای و حمایتی درست و اصولی برای افراد آسیب پذیر در وضعیت کرونایی طراحی نکنند، نابرابری‌های اجتماعی تاثیر مضاعفی بر شیوع این بیماری در جامعه خواهد داشت.

هر چند کرونا در اصل یک پدیده بیولوژیک و مربوط به ساحت علوم  زیستی و پزشکی است، اما در غایت به مهمترین پدیده اجتماعی، اقتصادی وحتی سیاسی حال حاضر جهان و کشور ما هم تبدیل شده است.

این روزها اگر چه برای رهایی از کرونا باید خود را در خانه قرنطینه کرد، این سوال مطرح است که آیا همه اقشار جامعه بدون دغدغه می توانند خود را قرنطینه کنند ؟

قطعا پاسخ عقل سلیم هر خواننده‌ای منفی است.بالطبع وضعیت همه افراد جامعه در شرایط کرونایی یکسان نیست؛ هر چه جامعه‌ای نابرابرتر باشد تحمل شرایط قرنطینه و یا آن چیزی که اخیرا تحت عنوان " فاصله گذاری اجتماعی " نامگذاری شده سخت و حادتر است.

گویا کرونا آمده تا بیشتر به عریان ساختن شکاف‌ها و مرزبندی‌های اجتماعی کمک کند و آنچه از آن دریافت می‌شود اصولا در جهت تمایز اجتماعی می‌تازد.کرونا آمده تا فقرا را فقیرتر و ناتوانان را مفلوج و نابود کند.گاهی اوقات احساس می شود کرونا برای کمک به تنازع بقاء نوع بشرآمده تا کم توانان جسمی و فرودستان را نابود کند.

مشاهدات میدانی نگارنده در روزهای کرونایی نشان می‌دهد هراس اجتماعی از کرونا در بین طبقات متوسط و متوسط به بالا به مراتب بیشتر ازطبقات پایین جامعه بوده است. به نظر می‌رسد عدم توجه کافی اقشار فرودست در حفظ  قواعد بهداشتی توصیه شده از رسانه‌ها از علت‌های مختلفی ناشی شده است.

باید توجه داشت نابرابری، تنها نابرابری درآمدی افراد نیست بلکه نابرابری انواع و اقسامی دارد که همه آنها در رعایت قواعد و هنجارهای مخصوص کرونایی چون حفظ فاصله اجتماعی، شستشوی مرتب دست‌ها، مصرف انواع خوراکی‌ها و میوه‌های ضد کرونایی موثر است. فردی که مجبور است برای رفع محرومیت و رفع نیازهای روزمره خود در شرایط حاضر به طرح فاصله گذاری تن ندهد نباید چندان مورد سرزنش و شماتت قرار گیرد.

کیت پین، نویسنده کتاب "نردبان شکسته" در مقدمه کتاب خود آورده است:"نابرابری کنش‌ها و احساسات ما را به شیوه‌ای نظام مند و قابل پیش بینی و مکرر تحت تاثیر قرار می‌دهد، باعث می‌شود کوته بین و مستعد هر گونه رفتار پرخطر شویم و میل به قربانی کردن آینده امن را برای لذت آنی افزایش می‌دهد. 

«سندهیل مولاینیتن»، استاد اقتصاد دانشگاه هاروارد در کتاب " فقر احمق می‌کند" به همین مورد اشاره می‌کند و با این مضمون که کمیابی می‌تواند هر کسی را تحت کنترل خود درآورد مثل کسانی که در باتلاق فقر گرفتار شده‌اند و به رفتارهایی دست می‌زنند که فکر نشده و نامناسب هستند این نوع رفتارها را در شرایط کرونایی در بین افراد فقیر و فرودست جامعه مانند بی احتیاطی در رعایت توصیه‌های بهداشتی و لجاجب با قواعد هنجاری تعیین شده بوضوح می‌توان دید.

وجود انواع نابرابری‌های اجتماعی، مختص به یک کشور و قلمرو جغرافیایی خاص نیست.نابرابری‌ها از شمال تا جنوب، توسعه یافته و نیافته، بین کشورها و دردرون کشورها به وضوح دیده می‌شود و مسئله‌ای است که نمی‌توان به سادگی از کنار آنها عبور کرد.همگان براین نکته واقف هستند که گرسنگی و فقر، روزانه جان چند هزار نفر در این کره خاکی را می‌گیرد که درمان آنها انواع خوراک‌ها و موادغذایی است که در انبار فروشگاه‌های همه کشورهای جهان ذخیره شده است، ولی عده‌ای کثیری بدلیل نداشتن قدرت خرید، جان خود را از دست می‌دهند.

مگر کرونا چه خصوصیاتی دارد که این همه ترس به دل همه سیاستمداران و همه افراد جامعه انداخته است؟ مگر غیر از این است که کرونا، مخصوص فقرا و درماندگان نیست بلکه می تواند همه اقشار جامعه را به کام مرگ بکشد وسیاستمدار و مردم عادی،پولدار و فقیر، بیکار و شاغل، سفید و سیاه پوست، مرد و زن، پیر و جوان برای او بی معناست.

بیشتر به دلیل همین ویژگی مذکور است که یک اجماع جهانی ایجاد شده و در حال حاضر، مقابله با آن در دستور کار همه کشورها قرار گرفته به گونه‌ای که با اولین ظهور آن در صدر اخبار جهان در کشورهای مختلف قرار گرفت و احتمالا تا پایان محو آن از کره زمین همچنان در صدر اقدامات دولت‌ها و سازمان‌های بین المللی قرار خواهد گرفت.

 با مشاهده هیاهوهای رسانه‌ای و بازتاب وسیع آن آدمی با خود می‌اندیشد گویا نابرابری، فقر امری پذیرفته شده در ادبیات اقتصادی جهان شده است و همچنان هیچ اراده‌ای برای از بین بردن آن، مانند کرونا نیست چون فقر و گرسنگی مخصوص یک قشر از جامعه است که دغدغه آن دغدغه‌ای فراگیر نشده و افراد باید خودشان مسائل خودشان را حل کنند. زیرا فقر و نابرابری مثل کرونا از کسی به دیگری سرایت نمی کند و حالت اپیدمیک ندارد. برای همین سیاستگذاران و حکمرانان نیازی به طرحی برای از بین بردن آن نمی‌ریزند و چه بسا وجود آنرا کارکردی می‌بینند.

اگر فقر را پدیده‌ای ذاتی تصور کنیم که افراد در ابتلای به آن نقش خاصی نداشته، اما به جرات می‌توان گفت نابرابری ‌ای موجود جوامع، ناشی از عملکرد نامناسب سیاستگذاران و زمامداران است. به همین خاطر نباید نسبت به فراگیری آن بی‌تفاوت باشند و ضروری است برای کاهش آن و از بین بردن نابرابری‌های ساختاری اقدام عاجل نمایند.

در اهمیت این مطلب، کافیست به  آمار و ارقام موسسه آکسفام نگاهی گذرا شود.طبق برآورد موسسه مذکور، در سال ۲۰۰۹ ثروت ۳۸۰ ثروتمند اول دنیا معادل ثروت نیمی از جمعیت کره زمین است  و در سال ۲۰۱۷ تنها ۴۲ ثروتمند اول دنیا معادل نیمی از جمعیت کره زمین ثروت دارند. در حوزه نابرابری بین کشورها، فقط کافی است توجه کنیم که درآمد سرانه هر فرد در نروژ بیش از ۶۰۰۰۰هزار دلار و در صحرای آفریقا حدود ۲۰۰۰هزار دلار در سال است.

در کنار این تفاوت فاحش نابرابری، باید به وجود سایر مولفه‌ها چون؛ تبعیض نژادی، قومی، جنسیتی ومکانی، آموزشی و...نیز اشاره کرد. ولی آنچه بیشتر جلب توجه می کند تفاوت درآمدی افراد جامعه در سنجش فقر و نابرابری‌ها است، غافل از آنکه فقر قابلیتی که در حال حاضر مهترین ملاک سنجش فقر به حساب می‌آید در بررسی‌ها کمتر بدان توجه می‌شود. البته این شرایط و ویژگی‌ها مختص جامعه ایران نیست بلکه فقرا در همه جای جهان، شرایط زیست یکسان و تقریبا مشابهی دارند.

اگر از تراکم جمعیتی در مناطق فقیرنشین بگذریم معمولا فقرا در مساکنی سکونت دارند که در صورت ابتلای فردی از خانواده آنها امکان قرنطینه در منزل وجود ندارد چون اتاق مناسب وجداگانه برای حمایت از فرد مبتلا وجود ندارد. اگر فردی در چنین موقعیتی مستاجر باشد تحمل این شرایط با وجود اجاره و سایر بدهی‌ها سخت‌تر خواهد شد.

از سویی اگر فردی از طبقات موصوف، نیاز به خدمات پزشکی و بهداشتی داشته باشد بدلیل درآمد پایین و عدم تکافوی مالی برای تشخیص و درمان  به موقع انواع  بیماری‌ها مخصوصا در شرایط کرونایی، دچار مشکلات مضاعف شده  و شخص مبتلا قادر به دسترسی به همه خدمات، به مانند افراد برخوردار جامعه نیستند. در چنین شرایطی، چنانچه سیاستگذاری بیمه‌ای و حمایتی درست و اصولی از قبل برای چنین ایامی تدارک و طراحی نشده باشد افراد آسیب پذیر بیشتر آسیب خواهند دید و نابرابری‌ها هم تاثیر مضاعفی بر شیوع بیماری‌ها در بین آنها و دیگر افراد جامعه خواهد داشت.

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha