سیل و خشکسالی دو چهره تغییر اقلیم

محمد حاج‌رسولی‌ها I مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران
سیل و خشکسالی دو چهره تغییر اقلیم

تهران- ایرنا- موضوع روز جهانی آب برای نخستین بار در سال ۱۹۹۲، در کنفرانس محیط‌ زیست و توسعه سازمان ملل متحد که nv شهر ریو دوژانیرو برزیل برگزار شد، مطرح و مورد تصویب قرار گرفت و بر همین اساس از سال ۱۹۹۳ میلادی، ۲۲ مارس به عنوان روز جهانی آب نام‌گذاری شده است.

همه کشورها این روز را به عنوان روز آگاه سازی مردم در مورد آب اختصاص داده و از طریق پخش و اشاعه نشریات و برگزاری کنفرانس‌ها، سمینارها و نمایشگاه‌ها در گرامیداشت آن می کوشند. شعار امسال روز جهانی آب؛ «‌آب، تغییر اقلیم و مسئولیت  اجتماعی»  است. چنین شعاری، مسوولیت تک تک آحاد جامعه را یادآور شده و نقش مشاغل مختلف را در اقدام برای کاهش اثرات مخرب این پدیده نشان می‌دهد.

شواهد نیز نشان می‌دهد که پدیده تغییر اقلیم در بسیاری از نقاط جهان به صورت کاهش شدید نزولات جوی و در برخی مناطق دیگر به صورت سیلاب‌های مخرب و تهدیدکننده پدیدار می‌شود. چنین تغییرات آب و هوایی به همراه افزایش میزان جمعیت، چالش‌های جدی را در زمینه امنیت آبی، غذایی و محیط‌زیستی در سطح جهان به همراه خواهد داشت.
بدیهی است بدون بررسی دقیق و کارشناسی اثرات مخرب این پدیده، عواقب جبران ناپذیری به بار خواهد آمد.

ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و براساس مدل های آماری در سال‌های آتی، شاهد تغییرات چشمگیری در میزان دما، تغییر الگوی بارش، شدت و توالی خشکسالی‌ها و وقوع سیل خواهیم بود و بدیهی است که تغییر اقلیم بر آسیب پذیرترین اقشار جامعه اثرات زیان بارتری به جا می‌گذارد و نتیجه آن، تحمیل بار مالی سنگین بر دولت است.
از نخستین روزهای سال ۹۸ شاهد عواقب ناشی از پدیده تغییر اقلیم بودیم. سیلاب‌های گسترده و مهیب، در پهنه وسیعی از کشور به وقوع پیوست و مردم بخش‌هایی از کشور را دچار مشکلات بسیار کرد.

بخش آب کشور در شرکت مدیریت منابع آب ایران و شرکت‌های تابعه توانستند با تلاش مستمر و بهره‌گیری از دانش و تجارب خود، رصد مداوم میزان ذخایر و تنظیم خروجی سدها، بر این سیلاب کم سابقه فائق آیند و با آبگیری بیش از ۸۰ درصد مخازن آب سدهای کشور زمینه را برای رونق کشاورزی در بهار و تابستان ۹۸ فراهم کنند تا از رنج مردم کاسته  و آسایش و آرامشی جایگزین شود.

به منظور کاهش اثرات مخرب تغییر اقلیم و سازگاری با عواقب ناشی از آن، شرکت مدیریت منابع آب ایران در سالی که گذشت، اقدام به مشارکت موثر در پویش «هرهفته_الف_ ب _ایران» کرد.

طرح‌های این شرکت که هر یک نوید دهنده توسعه و شکوفایی اقتصادی بخشی از این سرزمین پهناورند، در قالب مجموعه طرح‌های مختلف صنعت آب و برق در سراسر کشور افتتاح و به بهره‌برداری رسید. افتتاح ۱۰ سد (۵ سد ملی و ۵ سد استانی) با حجم مخزن ۱۴۲ میلیون مترمکعب، آبگیری ۲ سد ملی با حجم مخزن ۱۴۰ میلیون مترمکعب و بهره‌برداری از ۳ هزار و ۲۶۰ هکتار شبکه آبیاری و زهکشی اصلی از جمله این طرح هاست.

البته با مدیریت کارآمد و اثربخش و ارایه راهبردهای کاهش اثرات مخرب، می‌توان پیامدهای سوء آن را  تا حد قابل توجهی کاهش داد. برخی از راهبردهای پیشنهادی از قبیل حفاظت منابع آب، مدیریت بهم پیوسته منابع سطحی و زیرزمینی، بهبود وضعیت تامین و استفاده از منابع آب، مدیریت خشکسالی‌ها، بهبود وضعیت بهره‌برداری از مخازن، بازچرخانی آب برای تامین نیازهای روز افزون، تولید محصولاتی که نیاز آبی کمتری داشته و اعمال سیاست‌های اقتصادی و مدیریتی که به کاهش میزان مصرف آب می‌انجامد تاثیر بسزایی در کاهش اثرات سوء این پدیده دارد.

در کنار اقدامات سازه‌ای، بهره‌گیری از اقدامات غیرسازه‌ای نیز از اهمیت انکارناپذیری برخوردار است. یکی از اقدامات غیرسازه‌ای موثر که با هدف جلب مشارکت همه نهادهای دخیل در امر مدیریت منابع آب توسط وزارت نیرو در سالیان اخیر انجام شده، تشکیل کارگروه سازگاری با کم آبی با مشارکت وزارتخانه‌های مختلف نظیر وزارت جهاد کشاورزی، وزارت صنعت، وزارت نیرو، وزارت کشور، سازمان حفاظت از محیط‌زیست، سازمان برنامه و بودجه و سازمان هواشناسی است. علاوه بر این، آموزش همگانی و توسعه ظرفیت‌سازی نقش انکار ناپذیری در مدیریت غیر سازه‌ای منابع آب دارد.

شرکت مدیریت منابع آب ایران به عنوان یکی از اصلی‌ترین متولیان آب کشور در نقشه راه جامع آگاهی بخشی خود، با دسته بندی مخاطبان در مدیریت منابع آب ،اقدام به تدوین و اجرای برنامه‌هایی در این خصوص کرده است که پروژه اطلاع رسانی طرح احیا و تعادل بخشی منابع آب زیرزمینی نمونه بارز آن است.

نتیجه آنکه بخش اعظم اقدامات غیر سازه‌ای انجام شده توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران، بویژه در قالب آموزش، تلاش برای آشنایی عموم مردم با مسئولیت مهم «مواجهه و سازگاری با پدیده تغییر اقلیم و ایفای نقش موثر در جهت کاهش اثرات مخرب» آن بوده که به صورت مستمر نیز توسط این شرکت پایش و ارزیابی می‌شود.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 3 =