چشم انداز روشن آینده اجتماعی ایران در پرتو بیانیه گام دوم انقلاب

تهران- ایرنا- «مجید طبیبی»، جامعه شناس می‌گوید: چشم انداز آینده اجتماعی ایران با توجه به بیانیه گام دوم انقلاب از سوی مقام معظم رهبری، بسیار روشن است، اگرچه ممکن است تحریم‌های اقتصادی تهدیدی برای ما محسوب شود.

نشست آینده اجتماعی ایران در دهه پنجم انقلاب، روز دوشنبه ۲۱ بهمن‌ماه در تالار گفت‌وگو دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با حضور جمعی از اساتید دانشگاه و متخصصین این حوزه در چهار پنل برگزار شد. در پنل سیاسی «حمید رضاجلایی پور»، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تهران، «علی رضاشجاعی زند»، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه تربیت مدرس و طبیبی، جامعه شناس و استاد دانشگاه به بیان نظریات و دیدگاه‌های خود پرداختند. گزیده‌ای از سخنرانی طبیبی به شرح ذیل آمده است.

پایانی برای انقلاب متصور نیست

طبیبی در ابتدای این نشست اظهار داشت: بر اساس نظریه انسان شناسانه به خصوص نظریه خاص گرایی تاریخی، پدیده‌های تاریخی منحصر به فرد هستند. در این میان انقلاب ما هم منحصر به فرد بود. انقلاب ما در دورانی به وقوع پیوست  که سیطره پوزیتیویسم و عقلانیت مدرنیته، جهان را شی گونه کرده بود.

این انقلاب درجهانی ظهور کرد که ندای معنویت و دین سر می‌داد از همین رو «میش فوکو» تعبیر «روح جهان بی روح» را برای انقلاب ما به کار برد. متفاوت بودن انقلاب ما مشخص است. انقلاب ما به گونه‌ای نبود که بتوان به صورت پروژه به آن نگاه کرد.

انقلاب یک پروسه‌ای است که ادامه دارد و پایانی برای آن متصور نیست، اگر به صورت شکل بیان شود همان تمدن نوین اسلامی است. آینده اجتماعی ایران را در دهه پنجم انقلاب را با استفاده از بیانیه گام دوم انقلاب که از سوی مقام معظم رهبری ارائه شده شرح می‌دهم. رهبر انقلاب پنج مرحله برای به ثمر رساندن انقلاب بیان می‌کند. ابتدا انقلاب اسلامی است که سال ۵۷ و درهمان ماه‌های آغازین انقلاب به ثمر نشست و پس از آن نظام اسلامی تأسیس شد. در این مرحله علاوه بر به ثبات رساندن نظام در فرای مرزها این کشور از شمال تا مرزهای روسیه، در جنوب تا خلیج عدن، در شرق تا مرزهای چین و در غرب تا سواحل مدیترانه پیش رفتیم.

در این دو مرحله بنا برنظر بزرگان به خوبی پیش رفتیم، اما مرحله سوم و چهارم، مرحله دولت سازی و جامعه سازی و در نهایت رسیدن به تمدن اسلامی است که باید به آن توجه ویژه شود. این موضوع باید مورد نظر باشد که دولت سازی بر جامعه سازی اهمیت بیشتری دارد. امام علی (ع) در خطبه ۲۱۶ نهج البلاغه می‌فرماید: مردم اصلاح نمی‌شوند مگر اینکه حاکمان آن جامعه اصلاح شوند حاکمان اصلاح نمی‌شوند و مگر اینکه مردم سخت کوش در مقابل حاکمان عمل کنند. این نشان می‌دهد که ابتدا  بایدحاکمان اصلاح شوند و بعد به مردم پرداخته شود.

در خصوص چگونگی ساخت جامعه اسلامی با توجه به بیانیه گام دوم انقلاب و هفت توصیه ایشان به جامعه می‌پردازیم: اهمیت علم و پژوهش، معنویت و اخلاق، اقتصاد، عدالت، استقلال و آزادی، عزت ملی و سبک زندگی که در این بیانیه آمده است موضوعات مهم قابل‌توجه است. شاخص سلبی میان انقلاب و جامعه اسلامی عبارت است از رفاه‌طلبی و مصرف‌زدگی، باید به نظریه «ژان بودریار»  این فیلسوف فرانسوی کتابی تحت عنوان جامعه مصرفی نوشته و در این کتاب ذکر کرده که در عصر مدرن، مصرف بر اساس نیاز شکل نگرفته بلکه مصرف با توجه به تولید به وجود آمده است. لذا رفاه‌زدگی در جامعه کنونی و در جامعه مصرفی موجودیت می‌یابد. بنابراین ما بزرگ‌ترین مصرف‌کننده طیف خاصی از کالاهای غربی هستیم، از لوازم‌خانگی و خودرو گرفته تا لوازم‌آرایشی که این به‌مرور باید از زندگی ما حذف شود.

این استاد دانشگاه در ادامه خاطر نشان کرد: دومین میانجی که میان انقلاب و تمدن اسلامی در دهه پنجم انقلاب نقش ایفا می‌کند فرهنگ کار و جهاد و فعالیت است. جهاد و فعالیت تلاشی است که لازمه‌اش دارا بودن عقلانیت است و با عقلانیت معنا پیدا می‌کند. ما جهاد علمی و فرهنگی داریم. درگذشته جهاد و سخت‌کوشی نزد ایرانیان یک ارزش اجتماعی محسوب می‌شود، اما از سال ۱۹۰۸ و با کشف چاه‌های نفت در ایران کار و تلاش، جای خود را به رانت و دولت رانتیر داد؛ به این معنی که منابع موجود از راه‌کار و تلاش حاصل نمی‌شود و از راه فروش مواد خام به دست می‌آید.

ما درراه رسیدن به تمدن اسلامی باید موانعی را پشت سربگذاریم و اقداماتی را انجام دهیم. بسیاری از نظریه‌پردازان مطرح می‌کنند که انقلاب اسلامی ایران به دوران «ترمیدور» خود نزدیک شده است، اما این‌گونه نیست. دوران ترمیدور به بیان این افراد، دورانی است که افعال سیاسی منع شده به‌مرور رفع توقیف می‌شود دخالت دولت در امور اقتصادی به‌مرور کاهش می‌یابد و راهپیمایی‌های توده‌ای به‌مرور از بین می‌رود. با صدور بیانیه گام دوم انقلاب مشخص شد که افق نوینی برای جمهوری اسلامی ایران در نظر گرفته‌شده و در پیش است.

انقلاب ایران را نمی‌توان در مرحله ترمیددور تصور کرد، بلکه برعکس در چهل‌سالگی گام دوم انقلاب را تبین و ترسیم کردند. آینده اجتماعی ایران چشم‌انداز بسیار روشنی دارد اگرچه ممکن است تحریم‌های اقتصادی تهدیدی برای ما محسوب شود. اگر ما این تهدید را به‌عنوان یک فرصت نگاه کنیم و بتوانیم اقتصاد را از نفت طلاق دهیم همانند کشورهای که فاقد نفت، اقتصادی پویا دارند ما هم می‌توانیم جامعه شکوفا و پویا در چشم‌انداز آینده اجتماعی ایران داشته باشیم.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
7 + 1 =