در حوزه ایمنی استراتژی کلان نداریم

تهران- ایرنا- «جامعه پرحادثه»، جمله‌ای که این روزها در وصف وطن بسیار می‌شنویم و تأیید صحت آن بدون نیاز به تخصص و حتی با یک مشاهده معمولی و بررسی تجربی هم قابل اتکاست. از زمین و آسمان و دریا حادثه حادث می‌شود. انگشت اتهام نه به سوی تخصص و تکنولوژی است و نه خطای انسانی.

در گزیده ای از گفت و گوی روزنامه ایران با پیمان پژمان زاد، معاون ایمنی پژوهشکده حمل و نقل آمده است: وی می‌گوید: فقدان استراتژی کلان و بلند مدت در حوزه ایمنی یکی از مهم‌ترین عوامل بروز رخدادهایی است که در چند سال اخیر خود را بیشتر نشان داده است. او از اعدادی سخن می‌گوید که نه تنها ضرورت بلکه ترس از فقدان ایمنی را به جان آدمی می‌اندازد. «ایران بعد از لیبی در میان کشورهای شرق مدیترانه بالاترین آمار کشته را دارد.» به‌گفته او آمار فوتی‌های ناشی از حادثه در چند سال اخیر دوباره روند صعودی به خود گرفته و دلیل متقنی هم برای آن وجود ندارد.

برخورداری از ایمنی در وجهه و موقعیت بین‌المللی کشورها چه تأثیری دارد؟
بحث ایمنی رابطه مستقیمی با جی‌دی‌پی (GDP) و درآمد کشورها دارد. کشورهایی که درآمد سرانه بالایی دارند ایمنی آنها نیز بالطبع بالاتر است. در ایران سالانه حدود ۱۶ تا ۱۷ هزار نفر کشته می‌شوند که این تعداد در محورهای هوایی، ریلی، جاده‌ای و دریایی متفاوت است. به‌عنوان مثال در محورهای ریلی همواره تعداد کشته‌ها کم است اما درمحور هوایی کشته‌های سقوط‌ها ممکن است تعدادشان کم باشد اما قطعاً موجب بحران می‌شود در حالی که کشته‌های جاده‌ای با وجود آمار بالا چون در طول زمان اتفاق می‌افتد، تبدیل به بحران نمی‌شود. متأسفانه در کشور ما برنامه مدون و مشخصی برای حوزه ایمنی وجود ندارد. هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی کشته شدن یک فرد در تصادفات بیش از دو میلیارد برآورد می‌شود اما وقتی به عواید این اتفاق می‌رسیم حاضر به برنامه‌ریزی نیستیم و برنامه‌ها را عموماً نتیجه محور انجام نمی‌دهیم بلکه بیشتر با انگیزه دریافت بودجه است.

یعنی ما استراتژی کلان در بحث ایمنی نداریم؟
در سال ۱۳۸۸ یک برنامه راهبردی برای ایمنی نوشته و توسط کمیسیون راه‌ها ابلاغ شد. برای اجرای این برنامه نیاز بود که یک برنامه عملیاتی تدوین شود. این برنامه تدوین شد اما در بوروکراسی‌های دموکراتیک اداری گیر کرده است. اگر این پروژه ابلاغ شود ما در بحث ایمنی هم استراتژی داریم و هم برنامه برای کاهش سانحه. از سوی دیگر افرادی که در بخش ایمنی قرار می‌گیرند باید به باور ایمنی برسند.

وضعیت ایمنی ما در قیاس با استانداردهای جهانی و دیگر کشورها چگونه ارزیابی می‌شود؟
ما در چند سال گذشته اقدامات خوبی در حوزه ایمنی انجام داده‌ایم. به زبان آمار از حدود ۲۸ هزار کشته به ۱۶ هزار کشته در سال رسیده‌ایم و یک روند نزولی را طی کردیم. هرچند که در حال حاضر متأسفانه آمار کشته‌شده‌ها دوباره روند صعودی به‌ خود گرفته است. کشور ایران درآمد سرانه متوسطی دارد. ما یک اکشن پلن(برنامه عمل) برای هر سازمانی داریم که نشان می‌دهد چه اقداماتی باید انجام بدهند.
برنامه‌های موجود هم از طریق سازمان بهداشت جهانی و بانک جهانی از کشورها پیگیری می‌شود. آنها معتقدند تمام برنامه‌های ایمنی کشورها باید نتیجه محور باشد یعنی ارزیابی کنیم اقداماتی که انجام می‌دهیم چقدر تأثیر دارد.
ایران در سال ۲۰۱۵ در زمره کشورهای با درآمد متوسط در شرق مدیترانه، در رده دوم بعد از کشورهای کم درآمد آفریقایی قرار دارد. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی در منطقه شرق مدیترانه، آمارکشته شده‌های ایران ۳۲ کشته از هر ۱۰۰ هزار نفر است اما آمار داخلی ایران این رقم را ۲۴ نفر از ۱۰۰ هزار نفر اعلام می‌کند. این رقم در ارتباط با کشور بحرین ۸، در لبنان ۲۲، در لیبی ۷۳ و در امارات ۱۰ نفر است. طبق آماری که سازمان بهداشت جهانی برای منطقه شرق مدیترانه دارد کشور ایران بعد از لیبی رتبه دوم را در منطقه دارد.

فوت هر فرد چه تبعات اقتصادی دارد و به‌طور مشخص چه هزینه‌ای به جامعه تحمیل می‌کند؟
محاسبه‌های زیادی در این زمینه انجام شده است. آخرین بررسی مربوط به ۵ سال پیش است که نشان می‌دهد فوت هر فرد در اثر تصادف حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان هزینه دارد. این رقم با توجه به نرخ تورم اکنون حدود ۴ میلیارد تومان برآورد می‌شود که رقم بسیار بالایی است. این افراد معمولاً جوان و در سن فعالیت هستند و بعد از فوت هزینه‌های خانواده‌هایشان به جامعه تحمیل می‌شود. از سوی دیگر جامعه برای اینکه این افراد به سن و تخصص کار و فعالیت برسند هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم برای آنها انجام داده که با فوت فردی که حالا در سن بازدهی قرار گرفته آن سرمایه‌گذاری بی‌نتیجه می‌ماند. به همین دلیل است که این ارقام را با یک دیه ۲۰۰ میلیون تومانی نمی‌توان مقایسه کرد.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 0 =