بی‌تاب در واشنگتن

تهران- ایرنا- سفر ناگهانی، کوتاه و به‌شدت امنیتی «دونالد ترامپ» به افغانستان با تغییر کامل در رویکردهای وی همراه بود تحلیلگران دلیل این وضعیت را نزدیک‌شدن به انتخابات ۲۰۲۰ و نیاز کاخ‌سفید به ارائه یک موفقیت دیپلماتیک به افکار عمومی ارزیابی می‌کنند.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش‌های خبری ایرنا، دوره ریاست جمهوری «دونالد ترامپ» تاکنون در بسیاری از حوزه‌های خارجی سرشار از تصمیم‌گیری‌های اغلب متضاد بوده اما در چند ماه اخیر این تناقض در مورد افغانستان به شدت برجسته‌تر است. کاخ سفید به عنوان دستگاه تصمیم‌گیر و به ویژه رئیس جمهوری آمریکا در پیگیری سیاست خارجی خود در این کشور خط مشی‌هایی به شدت پرنوسان را دنبال کرده به‌گونه‌ای که شرایط باعث سردرگمی رسانه‌ها و کارشناسان این کشور شده‌است.

گذشته از موضوع ادامه حضور و تعداد نظامیان آمریکایی در خاک افغانستان، کاخ سفید برای نیل به اهداف و کسب حداقل یک دستاورد امیدوارکننده در حوزه سیاست خارجی، بیش از یک سال گفت وگوهای پرشماری را با نمایندگان طالبان مخصوصا در دوحه قطر برگزار کرد. واشنگتن «زلمای خلیلزاد» دیپلمات کارگشته خود را به عنوان نماینده ویژه در امور افغانستان گمارد و به وی اختیار تام داد. پس از بیش از ۱۰ دیدار رسمی نمایندگان آمریکا و طالبان اعلام شد دو طرف به اصول یک توافق صلح دست یافته‌اند که بر اساس آن طالبان برخی تعهدات امنیتی را می پذیرد و طرف مقابل برنامه زمانی را برای خروج نظامیان خود ارائه می‌کند.

حدود سه ماه قبل اما دونالد ترامپ به ناگاه زیر میز مذاکرات زد و پیش از نهایی شدن این توافق، دیدار با نمایندگان طالبان در خاک آمریکا را لغو کرد و همه تلاش های خلیلزاد را عقیم گذاشت. اگرچه در این دوره در ظاهر تماسی بین دو طرف برقرار نبود اما به نظر می‌رسد در پشت پرده اتفاقاتی در جریان بود. از آن زمان تاکنون خبرهای گوناگونی از سوی مقام‌های نظامی و دیپلماتیک آمریکایی مبنی بر کاهش نیروهای آمریکایی بدر افغانستان منتشر شده‌است. در حقیقت، این مهمترین خواسته‌ای بود که طالبان بر آن تاکید داشت. پنج روز قبل هم دونالد ترامپ به صورت پنهانی به مناسبت جشن شکرگذاری میان سربازان آمریکایی، نخستین سفر خود به افغانستان را انجام داد و مستقیم به مقر آمریکایی‌ها رفت و در آنجا با «محمد اشرف غنی» رئیس جمهوری این کشور در پایگاه نظامی بگرام دیدار کرد.  

البته وی در این چند روز اقدامات دیگری را نیز انجام داد که گفت وگو با «عبدالله عبدالله» معاون اجرایی دولت و یکی از دو نامزد اصلی انتخابات ریاست جمهوری از جمله نکات مهم بود. بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند واشنگتن به شدت مایل به ابقای اشرف غنی در منصب ریاست جمهوری افغانستان است و دیدار ترامپ با وی در واقع اقدامی بود که این تمایل کاخ سفید را به رقبای اشرف غنی گوشزد می‌کند.

کارزار انتخاباتی رئیس‌جمهوری آمریکا در بگرام

مهمترین رخداد اما اظهارنظر ترامپ در زمینه آمادگی برای دیدار مستقیم و ادامه گفت وگوهای صلح با طالبان به دلیل تمایل این گروه بود. وی تاکید کرد آنها تا به حال به دنبال آتش‌بس نبودند ولی اکنون به آن تمایل پیدا کرده‌اند.

رسانه‌های آمریکایی ضمن بازتاب اظهارات ترامپ در مورد کاهش تعداد نظامیان آمریکایی تا سطح ۸۶۰۰ نفر، از برگزاری دور تازه گفت‌وگوها میان آمریکا و طالبان در دوحه خبر دادند.

بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند تنها فردی که می‌تواند کابل را در راستای سیاست‌های واشنگتن هدایت کند، اشرف غنی است و در واقع با وجود همه شکست‌ها در سیاست‌خارجی ترامپ، موفقیت توافق صلح با طالبان در افغانستان پیش از انتخابات سال ۲۰۲۰ تنها از طریق اشرف غنی قابل دستیابی است. به همین دلیل ترامپ در این سفر حدود سه‌ساعته تنها با وی دیدار و گفت وگو کرد.

ترامپ و اشرف غنی

تارنمای شبکه خبری «ام‌اس‌ان‌بی‌سی» با اشاره به ناهماهنگی تحرکات دستگاه دیپلماسی کاخ سفید در قضیه افغانستان آورده است سفر ناگهانی و چند ساعته ترامپ که تحت تدابیر شدید امنیتی و مخفیانه صورت گرفت در تضاد کامل با سیاست اعلامی چندماهه اخیر ترامپ در مورد طالبان قرار داشت.

اکنون وی به نوعی تایید کرد که در قبال تضمین های امنیتی و اقدامات ضدتروریستی طالبان، نیروهای آمریکایی را از این کشور خارج می‌کند. روزنامه «نیویورک تایمز» هم عنوان داشت که ترامپ با تاکید کردن بر ضرورت آتش‌بس باعث حیرت بیشتر همگان شده‌است.

برخی رسانه‌ها اعتقاد دارند درحالی ترامپ پیشنهاد آتش‌بس را پیشرفتی فوق العاده ارزیابی می‌کند که تاکنون رئیس جمهوری افغانستان یا گروه طالبان در این زمینه نکته امیدوارکننده‌ای را در این زمینه بیان نکرده‌اند.

به همین دلیل این احتمال مطرح است که ترامپ خود موضوع آتش بس را مطرح کرده‌باشد تا بتواند با تحریک طالبان هرچه سریعتر به توافقی دست پیدا کند که برای وی یک پیروزی تفسیر شود. تارنمای نشریه «نیویورکر» در گزارشی آورده است ترامپ وقت زیادی برای دستیابی به یک توافق معنی‌دار دیپلماتیک ندارد؛ وی می‌خواهد در هر صورت چنین موفقیتی را کسب کند.

سیاست خارجی ترامپ و چالش کارنامه‌سازی

سیاست خارجی ترامپ در سرتاسر جهان از کره‌شمالی تا خاورمیانه و ونزوئلا با توجه به جسارت و ناهماهنگی وی با متحدان بی نتیجه بوده‌است؛ به گونه ای که چند ماه قبل یک دیپلمات در انگلستان، دونالد ترامپ را فردی با ویژگی‌هایی همچون غیرقابل اعتماد، بی کفایت و بی منطق توصیف کرد و کاخ‌سفید را هم کاملا ناکارآمد خواند. حال رئیس‌جمهوری آمریکا تلاش می‌کند تا به رای دهندگان ثابت کند که در حوزه سیاست خارجی فرد موفقی است.

به اعتقاد «دیوید گوردون» کاشناس موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک (IISS)، با اینکه ترامپ خود را بزرگترین فروشنده و معامله‌گر جهان می‌داند اما از دستیابی به هر توافقی در جهان بسیار دور است. باید به وی حق داد که برای کسب پیروزی تلاش کند ولی عرصه سیاسی با حوزه املاک و مستغلات متفاوت است و کسب موفقیت بین المللی نیازمند همکاری با دیگر دولت ها است که ترامپ در این زمینه وضعیت مناسبی ندارد.

بر اساس این نگاه، در نخستین سفر ترامپ به افغانستان ناهماهنگی دیپلماتیک مشهود بود وی در سفر چند ساعت خود در مورد موضوع مهم خروج نیروها از افغانستان سخن گفت. این همان موضوعی بود که باعث شد وی سه روز قبل از سالگرد حادثه ۱۱ سپتامبر (سه ماه قبل) دیدار با طالبان را برهم بزند. اگرچه وی دلیل آن را کشته‌شدن یک نظامی آمریکایی در افغانستان بیان کرد اما نکته اینجا است در خلال ۹ دور دیدار قبلی آن ها حدود ۱۵ آمریکایی دیگر کشته‌شده بودند اما وی هیچگاه فرایند مذاکرات دوحه را لغو نکرد.

به باور «الیوت کوهن» مشاور سابق وزیر امور خارجه، ترامپ ثابت کرد بسیاری از انتقادهایی که در مورد او بیان می شود، درست است. ترامپ زورگو، عجول، بی‌مسئولیت، از نظر فکری تنبل و کم‌حوصله است. با این حال هنوز این کمبودها به فاجعه تبدیل نشده‌اند زیرا یک سال تا انتخابات باقی مانده‌است.

ترامپ در سه سال ریاست جمهوری تعریف متفاوتی از مرزهای دیپلماسی آمریکایی ارائه کرد. تاکتیک‌های وی عوارض و هزینه‌هایی دارد که دستان خالی ترامپ در این حوزه مهمترین پیامد آن است. باوجود سخنان اخیر ترامپ حتی برخی مقام‌های پیشین امنیتی و اطلاعاتی آمریکایی اعتقاد دارند مشخص نیست که در مغز ترامپ چه می‌گذرد؛ نکته واضح اما آن است که وی به دنبال روکردن برگ برنده خود برای ۲۰۲۰ است و آن هم در افغانستان.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 14 =