۵ آذر ۱۳۹۸،‏ ۱۴:۵۸
کد خبرنگار: 2487
کد خبر: 83569963
۱ نفر

برچسب‌ها

شناسایی نزدیک به ۲ هزار درخت کهنسال در ایران

تهران- ایرنا- پژوهشگر حوزه میراث طبیعی گفت: تاکنون در ایران یک‌هزار و ۹۳۸ درخت کهنسال شناسایی شده است؛ البته برآوردها نشان می دهد تعداد درختان کهنسال ایران حتما از این تعداد بیشتر است.

مصطفی خوشنویس در نشست بررسی، شناخت و حفاظت درختان کهنسال که به همت گروه میراث طبیعی  پژوهشگاه  میراث فرهنگی برگزار شد  در خصوص درختان کهنسال ایران گفت: تاریخچه شناسایی درختان کهنسال در جهان به سال ۱۹۵۰ و حدود ۷۰ سال قبل باز می گردد اما این پویش در ایران قدمتی ۲۳ ساله دارد، با این  حال در این ۲۳ سال ایران توانسته ۷۰ سال به جلو حرکت کند.
 وی به اهمیت شناسایی و دسته بندی درختان کهنسال اشاره کرد و ادامه داد: بنیان ژنی و ژن‌پلاستی‌های طبیعی درختان کهنسال باعث می شود این درختان در سال‌های متمادی استوار باقی بمانند از این جهت این درختان برای آیندگان مفید و میراث ما برای آن ها هستند.
این کارشناس افزود: همچنین درختان کهنسال می توانند به مطالعات تاریخ نگاری و اکولوژی کشور کمک شایانی کنند زیرا همانطور  که می دانید می توان از روی دوایر درختان به تعداد سالهای عمری آنها را پی برد.
او گفت: اگر دوایر روی درختان نازک باشند مشخص می‌شود در آن سال خشکسالی بوده و درخت کمبود آب داشته و اگر قطر دواره تنه درخت بیشتر باشد نشان از آن دارد که سالی پر بار را از سر گذرانده است.

به گزارش پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری خوشنویس تصریح کرد: در نتیجه از لحاظ تاریخ‌نگاری می‌توان دوره‌های ترسانی و خشکسالی و بازه زمانی بازگشت آن را مشخص و دقیق مطالعه کرد.
 وی به اهمیت مطالعه درختان کهنسال در ایران پرداخت و گفت: یکهزار و ۹۳۸ درخت کهنسال تاکنون در ایران شناسایی شده است که از این تعداد یکهزار درخت عمری بین ۳۰۰ تا سه هزارسال دارند. بیش از ۱۰۰ درخت بالای ۱۰۰۰ سال در استان خراسان جنوبی وجود دارد و مردم این استان با وجود شرایط اقلیمی گرم و خشک به دلیل حرمتی که برای درختان قائل می شوند تا کنون این درختان را حفظ کرده اند.
 این پژوهشگر حوزه میراث طبیعی در ادامه با اشاره به اینکه درختان کهنسال می توانند گردشگرجذب کنند ادامه داد: بسیاری از این درختان باید به عنوان اثر ملی ثبت شده و به عنوان یک میراث جهانی به دانشمندان و پژوهشگران و علاقمندان معرفی شوند. زیرا درخت هایی که در ایران  وجود دارند از گونه های مختلف بی نظیر جهان اند؛ مانند سپیدار نظرعلی که قدیمی‌ترین سپیدار جهان است یا  بلوط روستای گاوزن محله که بیش از ۶۰ متر ارتفاع دارد و بلندترین درخت جهان محسوب شده و قابلیت ثبت در کتاب گینس را داراست.

میراث فرهنگی

میراث فرهنگی به آثار مادی و معنوی به جامانده از گذشته گفته می‌شود که بر هویت فرهنگی یک جامعه انسانی دلالت دارد و از آن جهت قابل توجه است که در شناخت زندگی گذشتگان مفید و مؤثر است و برای مطالعه جوامع، اقوام و ملل گوناگون، نیز بازشناسی آثار مادی تمدن‌ها و سیر تشکیل و تکامل آنها سندی باارزش به‌شمار می‌آید. برای هر ملت، شناخت گذشته برای ساختن آینده‌ای بر پایه هویت فرهنگی خویش اهمیت می‌یابد. در حقیقت پویایی و بقای فرهنگی در آینده، نیازمند پیوستگی میان دیروز و امروز و فردای ملت‌هاست.  امروزه در آغاز هزاره سوم و عصر ارتباطات و جهانی شدن، وجه تمایز ملت‌ها از یکدیگر هویت فرهنگی است که ریشه در میراث فرهنگی دارد. از این‌رو، حفظ میراث فرهنگی برای یک ملت، پشتوانه حیات فرهنگی در آینده خواهد بود.   در هفدهمین جلسه مجمع عمومی یونسکو در سال ۱۹۷۲ در پاریس، با نام کنوانسیون حفاظت جهانی میراث فرهنگی به تصویب رسید میراث طبیعی نیز به این دسته‌بندی‌ها افزوده شد. در دو ماده اول و دوم این عهدنامه، هر دو عبارت میراث فرهنگی و میراث طبیعی تبیین شده است.

جایگاه ارزشمند درختان کهنسال

درختان در اجتماع زیستی یکی از مهمترین سیستم­‌های زندگی بخش در جوامع انسانی به شمار می ­روند. درختان تضمین کننده بقا، پایداری آب و خاک و هوای کره زمین محسوب می‌­شوند به همین دلیل پیش از حضور انسان در کره خاکی جنگل­‌ها به وجود آمدند و تکیه‌­گاه استواری را برای تکامل جوامع انسانی به وجود آوردند.
درختان کهنسال هر کشور از جمله مهمترین ذخایر ژنتیکی گیاهی آن به شمار می­ روند. ارزش شناخت و حفظ این منابع از نظر ملی و تاریخ طبیعی با حفظ بناهای تاریخی هر کشور برابری دارد. درختان کهنسال، یادمان زنده و بناهای تاریخی ، یادمان خالی از حیات این مرز و بوم محسوب می­شوند. حفظ ذخایر ژنتیکی از جمله درختان کهنسال، از مهم­ترین وظایف هر قوم و ملتی است. وقتی صحبت از کهنسالی می‌­شود بدین معنی است که این درختان چندین برابر دوره دیرزیستی بیولوژیک خود را تاکنون پشت سر گذاشته‌­اند. درختان کهنسال در دوران طولانی زندگی خود، گاه هزاران سال موانع اکولوژیک و تنش‌­های نامساعد محیطی متعددی را پشت سر گذاشته و همچنان پایدار به زندگی خود ادامه داده­اند.

اگر بخواهیم مثالی در این ارتباط داشته باشیم می­توانیم از سرو چند هزار ساله و به قولی ۴ هزار ساله ابرکوه نام ببریم. نمونه برداری انجام شده از بذور این سرو در سال ۱۳۷۷ معرف ۹۰ درصد قوه نامیه در بذور این درخت بوده است. نتایج این تحقیق به نوعی معرف توان فیزیولوژی بالای این سرو بعد از هزاران سال گذر زمان است. متأسفانه هر ساله به دلایل مختلف تعدادی از این درختان آسیب دیده یا قطع شده ­اند.

معیار سنجش درختان کهنسال

 در کشورهای اروپایی سن بیولوژیک درختان معیار سنجش درختان کهنسال است. درخت با سن بیش از ۱۰۰ سال درخت کهنسال است و با سن بیش از ۲۰۰ سال به عنوان اثر طبیعی معرفی می‌شود و قوانین ویژه‌ای نیز برای حفاظت و حمایت از آنها وجود دارد. تعریف مشخصی برای درختان کهنسال براساس معیارهای بین‌المللی وجود ندارد. کارشناسان فضای سبز؛ عامل سن، قطر، ارتفاع، فرم و گستردگی تاج درخت را معیار سنجش درختان کهنسال قرار می‌دهند. سن درخت در تشخیص و طبقه‌بندی درختان کهنسال مهم‌ترین عامل است.

در ایران به طور معمول عنوان درختان کهنسال برای درختانی استفاده شده است که دارای سن چند صد ساله باشند. در عین حال، درختان کهنی نیز در کشور ما وجود دارند که اگرچه در دایره تعریف یادشده نمی­‌گنجند و دارای ویژگی حداقل سن مزبور نیستند؛ در برخی موارد چند ده سال و گاه بیش از یک­صد سال، سن دارند. این درختان نیز دارای اهمیت زیادی هستند و محتمل است که در صورت به عمل آمدن مراقبت‌­های لازم از آن­ها، دست کم بخشی از آن­ها به کهنسالی برسند. از هر دو این گروه­‌ها درختان پرشماری در سراسر کشور، توسط عامل انسانی از بین رفته ­اند و درختان دیگری با تهدید نابودی مواجه ­هستند.

اخبار مرتبط

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 1 =