درباره حمله به حرم امام‌رضا(ع) | نقطه عطف مبارزات انقلابی مردم ایران

تهران- ایرنا- یورش مأموران رژیم پهلوی به حرم مطهر امام‌رضا(ع) برگی کوچک از جنایت‌های این رژیم محسوب می‌شود و به نوعی نقطه‌ای برای روشنگری و جوشش مردم انقلابی در اعتراض به سران خودکامه بود تا اینگونه نام آنان به عنوان لکه نگینی بر پیشانی تاریخ باقی بماند.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ ۴۱ سال پیش عوامل و دست نشانده‌های رژیم پهلوی به صورت وحشیانه‌ای به حرم مطهرامام رضا(ع) حمله کردند و بار دیگر لکه ننگینی بر اوراق کتاب تاریخ معاصر بر جای گذاشتند. این حادثه دلخراش در ۲۹ آبان ۱۳۵۷ خورشیدی در جریان انقلاب اسلامی در حرم مطهر امام رضا(ع) پیش آمد. در آن روزها که رژیم پهلوی دانسته بود مردم انقلابی ایران دیگر نمی توانند به آنها اعتماد کنند به ماموران سازمان امنیت و اطلاعات(ساواک) دستور داد تا در میان مردم قرار گیرند و اینگونه مراقب  زُوار باشند و لحظه به لحظه اوضاع را گزارش کنند. نتیجه این محاصره به زدو خورد و دستگیری عوامل رژیم انجامید، اما یک تن از آنان که مجهز به سلاح کمری بود فرار کرد و ماجرا را گزارش داد. ماموران مسلح که هضم این موضوع برایشان سنگین بود به سرعت وارد صحن شدند تا دستگیرشدگان را از دست مردم نجات دهند، مردم به مقابله با آنان پرداختند. چند تن از مبارزان که مورد تعقیب ماموران قرار داشتند به داخل حرم فرار کردند و ماموران ضمن تعقیب آنها به تیراندازی پرداختند، به طوری که چند نقطه از در و دیوارهای حرم بر اثر اصابت گلوله آسیب دید. با ازدحام زائران و فریاد اعتراض مردم، ماموران فرار کردند. این فاجعه سبب شد تا اندکی بعد استاندار خراسان به وحشت بیفتد و از طریق رادیوی مشهد عذرخواهی کند. بازتاب این حادثه خشم و نفرت مردم از رژیم پهلوی را بیشتر کرد. مردم انقلابی ایران به همین مناسبت در ۵ آذر ۱۳۵۷ خورشیدی به مناسبت هفتمین روز حادثه از جانب علمای مشهد عزای عمومی و تعطیل شد و در مشهد و سراسر کشور راهپیمایی‌های بزرگی به راه افتاد. «روز همه شیعیان، شام غریبان شد قبر امام هشتم گلوله باران شد.» این شعاری بود که مردم در آن راهپیمای بزرگ سر دادند و نفرت و انزجارشان نسبت به رژیم پهلوی بیشتر شد و همین عامل عزم آنان را نسبت به ادامه قیام تا پیروزی انقلاب اسلامی بیش از پیش راسخ‌تر کرد.

پژوهشگر گروه اطلاع‌رسانی ایرنا، به مناسبت سالروز هجوم ماموران رژیم پهلوی به حرم مطهر امام رضا(ع) هشتیمن پیشوای شیعیان(ع) به مرور روایت های این واقعه از زبان شاهدان عینی پرداخته است.

غلامرضا آذری خاکستر پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی یکی از شاهدان عینی حمله به حرم امام رضا(ع) در آن برهه از زمان است. آذری خاکستر می گوید: طبق آنچه که در آن حادثه مشاهده کردیم ۲ تن از زواران به دست رژیم پهلوی جان باختند. وجود روحانیون و علمای مبارز و همچنین اندیشمندان روشنفکر، انجمن‌ها و کانون‌های مبارزاتی سبب شد تا حکومت پهلوی از این ماجرا نگران شود و حرکت های  قابل توجهی در مخالفت با آنان انجام دهد.

پژوهشگر تاریخ معاصر با بیان اینکه یکی از حوادث تلخ که موجب هتک حرمت حرم شد یورش عناصر سازمان امنیت و اطلاعات پهلوی (ساواک) به حرم مطهر رضوی بود، تصریح کرد: حادثه حرم مطهر رضوی، از نگاه حکومت پهلوی نیز آن قدر حائز اهمیت بود که مجبور به ایجاد تغییراتی شد. مقصران حادثه بازداشت و فرمانده لشکر خراسان و رئیس سازمان اطلاعات و امنیت خراسان تعویض شدند. حضرت امام (ره) طی اعلامیه‌ای در سوم آذر سال ۵۷ ضمن محکوم کردن این حادثه، اطاعت از رژیم را اطاعت از طاغوت و حرام دانست و به مناسبت حادثه مذکور، روز یکشنبه پنجم آذرماه را عزای عمومی اعلام کرد. نارضایتی علیه حکومت پهلوی در میان خدام حرم مطهر هم وجود داشته است و در مصاحبه‌هایی که با تعدادی از آنها انجام شده است به نارضایتی و اقدامات مبارزاتی که علیه حکومت پهلوی داشته‌اند مفصل پرداخته‌اند.

غلامرضا جلالی مدیر گروه‌ انقلاب و تمدن‌اسلامی بنیاد پژوهش‌های اسلامی رضوی که از شاهدان عینی ماجرای هجوم نیروهای محمدرضا پهلوی به حرم مطهر امام رضا(ع) بود، این حادثه را اینگونه بازگو می‌کند: در آن روزها منزل ما فاصله‌ چندانی با حرم مطهر نداشت. آن روز در خانه بودم که ناگهان صدای گلوله و هیاهوی مردم را شنیدم. از خانه بیرون آمدم و دیدم مردم از حرم بیرون می‌دوند و فریاد می‌زنند. سربازها به حرم مطهر امام رضا(ع) حمله کرده‌اند. با سرعت خودم را به حرم رساندم. وقتی وارد حرم شدم، ماجرا خاتمه یافته و صحن عتیق خالی از جمعیت بود. کف صحن از چادر و کفش پر شده بود. قدری که نزدیک‌تر شدم دیدم که به ایوان طلا هم شلیک کرده‌اند و کمانه این تیرها باعث ریختن برخی تزئینات شده است. آثار زیاد گلوله روی مرمرها نیز خبر از شدت حمله عوامل رژیم به مردم می داد. وقتی وارد حرم شدم، زیر گنبد حاتم خانی و در چندقدمی ضریح مطهر امام رضا(ع)، جایی که اکنون محل زیارت خواهران است، روی دیوار و سقف تعداد زیادی جای گلوله وجود داشت و نشان می داد که سربازان رژیم تا داخل رواق‌های حرم هم آمده و تیراندازی کرده‌اند. تعداد اندکی از خادمان مشغول تمیز کردن کف حرم بودند.

او ادامه می دهد: مردم برای ورود به جریان مبارزه با رژیم وابسته پهلوی، منتظر دستور و نظر علمای دینی بودند و اصولاً دلیل حضورشان در این ماجرا درد دین بود، به همین دلیل حرم مطهر امام رضا(ع) در مرحله نخست و پس از آن منازل مراجع عظام تقلید، نظیر آیت الله شیرازی، محلی برای تجمع اعتراضی علیه رژیم شاه بود.

علی شمقدری، یکی از انقلابیون مبارز که خود شاهد عینی این واقعه بوده به نقل خاطراتی از آن روز پرداخت و گفت: انقلاب اسلامی ایران ابعاد مختلفی دارد که هیچگاه نمی‌توان به طور کامل به تمام زوایای آن پرداخت زیرا همه شهرها و خیابان‌های ایران شاهد حضور مردمی بود که هر روزه حرکت‌هایی را در دفاع از حکومت اسلامی انجام می‌دادند اما در این میان مشهد به دلیل وجود مضجع منور رضوی به کانون حرکت‌های انقلابی تبدیل شده بود که سخنرانان و رهبران انقلاب در مشهد، بارگاه منور رضوی را سنگری برای روشنگری مردم برگزیده بودند و از همین نقطه جوشش‌های انقلابی نیز شروع شد.

او در قسمت دیگری از سخنان خود یادآوری آن روز را بسیار تلخ می داند و می گوید:‌ حادثه ۲۹ آبان نقطه عطف مبارزات انقلابی در مشهد بود و موجب اوج گیری انقلاب در مشهد به عنوان دومین کلان شهر کشور شد و این روز تاثیر زیادی نیز در مردم سایر شهرها داشت. مردم انقلابی مشهد از تمام اقشار کسبه، دانشگاهی و حوزوی در صحن انقلاب اسلامی اجتماع کرده بودند و شروع به شعار دادن می‌کردند. با سر دادن شعارهایی همچون «شاه جلاد ما تازه مسلمان شده، آب و غسل و وضوش خون جوانان شده» انزجار خود را از رژیم اعلام می‌کردند؛ رژیم پهلوی که هیچ حریمی برای خود قائل نبود با هتک حرمت حرم امام رضا(ع)، به مردم بی دفاع مشهد هجوم برد و تعدادی را به شهادت رساند.

نیروهای شاه با بی‌شرمی هر چه تمام با تانک وارد حریم قدسی شد و به داخل حرم مطهر هجوم برد و در کنار ضریح مطهر امام رضا(ع) مردم را به گلوله بست و با پخش گاز اشک‌آور گروهی از مردم را مجروح و مصدوم کرد. در این حادثه بخش‌هایی از بارگاه منور رضوی نیز مورد اصابت گلوله قرار گرفت که آثار آن تیراندازی و گلوله‌ها یادآور رشادت‌های مردم قهرمان مشهد است.

فاطمه زوارزاده استاد تاریخ اسلام یکی دیگر از شاهدان در این واقعه بوده‌است. او بیان خاطره ای از آن روز می‌گوید: جمعی از مردم در این مراسم شرکت می‌کنند و چون مأموران مانع از شعار دادن مردم می‌شوند ناچار محل را ترک و برای ادامه برنامه به سمت مدرسه عباسقلی خان می روند. مردم و روحانیون از مدرسه عباسقلی خان راهپیمایی کرده و به سمت فلکه آب می‌روند که نیروهای ساواک با پرتاب گاز اشک‌آور و تیراندازی هوایی آنها را متفرق می‌کنند. مردم به‌طور پراکنده وارد صحن انقلاب حرم مطهر شده و با اجتماع شروع به شعار دادن می‌کنند که با تیراندازی مامورین ساواکی مواجه می‌شوند که قصد بر هم زدن مراسم را دارند.

زوارزاده ادامه می دهد: نیروهای نظامی حریم مقدس امام هشتم(ع) را برای سومین بار بعد از یورش نیروهای روسیه و هجوم وحشیانه عوامل رضاخان مورد اهانت قرار داده و با لشکرکشی از طریق بست پایین خیابان داخل صحن انقلاب شده و مردم را به رگبار مسلسل بستند. این فاجعه ننگین بازتاب وسیعی در افکار عمومی پیدا و عمق این فاجعه عدم پایبندی شاه به مقدسات و ارزش‌های دینی را نشان داد و از آن روز به بعد بر شور انقلابی مردم مشهد افزوده شد و تظاهرات و راهپیمایی تا جایی ادامه یافت تا به پیروزی انقلاب انجامید. این فاجعه ننگین بازتاب وسیعی در افکار عمومی پیدا و عمق این فاجعه عدم پایبندی شاه به مقدسات و ارزش‌های دینی را نشان داد و از آن روز به بعد بر شور اتقلابی مردم مشهد افزوده شد و تظاهرات و راهپیمایی تا جایی ادامه یافت تا به پیروزی انقلاب انجامید.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 16 =