بررسی چالش‌های دوران سالمندی در فارس و ارایه راهکارهای مسئولان

شیراز-ایرنا- جمعی از مسئولان فارس در نشستی، ضمن بررسی چالش‌های دوران سالمندی و تاکید بر دستیابی سالمندان به خدمات مناسب، راهکارهای نظری و عملی خود را در این زمینه ارایه کردند.

استاندار فارس، سه شنبه در این نشست که با عنوان کارگروه اجتماعی، فرهنگی، سلامت، زنان و خانواده استان فارس برگزار و هدف از برپایی آن برنامه‌ریزی برای جمعیت سالمند و سالخورده استان در آینده بود، اظهار داشت: موضوع ساختار جمعیتی واقعیتی است که همه جوامع با آن مواجه هستند و بدون تردید در هر نقطه‌ای از جهان که سطح بهداشت، درمان و تغذیه رو به بهبود باشد، موضوع افزایش سن نیز مطرح است.
عنایت‌الله رحیمی افزود: روزگاری شاید می‌گفتند امید به زندگی در کشور ۴۵ سال است اما امروز می‌گویند امید به زندگی بالای ۷۵ سال است و طبیعی است که باید به فکر جامعه سالمند قابل توجه در آینده باشیم.
وی ادامه داد: امروز نیازمند آن هستیم که در بُعد علمی و عملی برای سالمندان برنامه داشته باشیم و باید بپذیریم که جامعه هرچه به سمت ماشینی‌تر شدن حرکت کند روابط عاطفی کمتر خواهد شد و در بسیاری از مناطق دنیا برای جبران این موضوع تدارکات جدیدی در قالب مراکز نگهداری سالمند اندیشیده شده است.
رحیمی بیان کرد: هرچند فرهنگ غنی ما را به سمت و سویی حرکت می‌دهد که بتوانیم سالمند را در کنار خود و خانواده‌هایمان داشته باشیم اما با توجه به گرفتاری‌های روزمره خانواده‌ها باید ساز و کاری از هم اکنون برای این موضوع پیش‌بینی شود.
وی ادامه داد: باید نیروهای متخصص در زمینه نگهداری سالمند تربیت شوند اما در حال حاضر نیرو برای نگهداری سالمند به صورت علمی تربیت نکرده‌ایم.
استاندار فارس گفت: همچنین باید تولید برنامه مشارکتی برای سالمند نیز با مشارکت سالمندان در دستور کار قرار گیرد، با این اقدامات می‌توان از تخریب ذهن آنها و دچار شدن به فراموشی آنان جلوگیری کرد، در این زمینه می‌توان از اقدامات فرهنگی از جمله موسیقی نیز بهره جست.

ایده تشکیل بانک زمان برای دوران سالمندی
رحیمی همچنین به مساله بانک زمان اشاره کرد و افزود: کسانی که در حال حاضر در سنین فعالیت هستند مدتی از زمان خود را به صورت داوطلبانه از طریق موسسه‌های خیراندیش و حمایتی، از سالمندان نگهداری‌ می‌کنند و زمانی که اینگونه افراد به سن سالمندی رسیدند می‌توانند به میزان زمانی که از فرد سالمندی نگهداری کردند از آن زمان برای نگهداری خودشان استفاده کنند یا این زمان را به فردی دیگر انتقال دهند.

وی افزود: سازمان‌های بهزیستی و تامین اجتماعی نیز باید در بحث بانک زمان برای دوران سالمندی کار تحقیقاتی انجام دهند و با بررسی مسیر حرکت سایر کشورهای مترقی در این زمینه ما نیز براساس همان گام برداریم.
استاندار فارس ادامه داد: دانشگاه علوم پزشکی نیز باید در این زمینه ارایه طرح کند و اگر نیاز باشد در این حوزه رشته تعریف کند یا دروسی را به واحدهای دانشجویان در این زمینه اضافه کند.

رحیمی گفت: این موضوع جزو روش‌هایی است که افزون بر اینکه مشارکت مردم را در پی دارد، نیاز به اعتبارات دولتی هم ندارد و به همین سبب می‌توان در این چارچوب فعالیت‌های خوبی انجام داد.

سازمان‌های مردم نهاد مرتبط با حوزه سالمندی تشکیل شود

استاندار فارس همچنین به آمار پیش بینی جمعیت سالمندان در استان فارس اشاره و بیان کرد: در نقاطی از استان که فعالیت سرمایه‌گذاری بیشتر بوده شاهد جمعیت جوان‌تری هستیم و بی شک هر جا که مهاجرفرست باشد، سن سالمندی افزایش پیدا خواهد کرد و هرجا که مهاجرپذیر باشد شمار جوانان بیشتر است.
رحیمی افزود: باید این موضوع در مقوله طراحی آمایش سرزمینی استان فارس دیده شود تا یک تعادل در مراکز زیستی در زمینه سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی برقرار و همچنین از بخشی‌نگری‌ها پرهیز شود.
وی ادامه داد: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی باید به سمت تولید برنامه برود تا در آینده با معضل و مشکلی مواجه نشویم.
او بیان کرد: باید سازمان‌های مردم نهادی در زمینه بحث سالمندی تشکیل شود و از محل اعتبارات مرتبط با مسایل اجتماعی، حمایت‌های لازم از آنان صورت گیرد.

پیری ۲۱ درصد جمعیت فارس در ۳۰ سال آینده
مدیرکل ثبت احوال استان فارس نیز در این نشست، با ارایه گزارشی از ساختار سنی جمعیت و پیش‌بینی جمعیت سالمندان در این استان گفت: یکی از مسایل عمده جمعیتی در همه کشورهای جهان مساله سالخوردگی جمعیت و پیامدهای ناشی از آن است، در حال حاضر کشور ایران نیز مرحله انتقال ساختار سنی جمعیت از جوانی به سالخوردگی را تجربه می‌کند.
علیرضا انصاری افزود: با اینکه جمعیت سالمند سهم کمی از جمعیت کشور را به خود اختصاص داده است اما فزونی سرعت رشد جمعیت سالمند در مقایسه با رشد جمعیت کل کشور و پیش‌بینی افزایش تعداد و سهم سالخوردگان (جمعیت ۶۵ سال و بالاتر) در سال‌های آینده لزوم برنامه‌ریزی آینده‌نگر برای کنترل مسایل مربوط به این گروه از جمعیت را مورد تاکید قرار می‌دهد.
وی ادامه داد: با توجه به آهنگ پُر شتاب کاهش باروری ایران ظرف ۲ دهه اخیر، پیش‌بینی می‌شود حرکت به سمت سالخوردگی جمعیت تسریع شود.

ترکیب سنی جمعیت در استان فارس
مدیرکل ثبت احوال استان فارس ادامه داد: ترکیب سنی جمعیت استان فارس مانند ساختار سنی سایر مناطق کشور، نشانگر ساختار جوان در ترکیب سنی است.
انصاری افزود: برپایه نتایج آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن که در سال ۱۳۹۵ انجام شد، حدود نیمی از جمعیت کمتر از ۳۰ سال داشته‌اند که در مقایسه با سال ۱۳۸۵ به رغم افزایش میانه سنی، کماکان جمعیت از ساختاری جوان برخوردار است.
وی ادامه داد: همچنین بر اساس این سرشماری ۱.۶۰ درصد از جمعیت استان فارس کمتر از یک سال داشتند، ۸.۳ درصد جمعیت در گروه سنی یک تا پنج ساله بودند و ۷.۷ درصد جمعیت استان را می‌توان در زمره کودکان به شمار آورد.
وی اضافه کرد: نوجوانان ۱۱ تا ۱۴ سال استان ۵.۴ درصد جمعیت را پوشش می‌دهند، جمعیت در سن ۱۵ تا ۶۴ ساله ۷۰.۹ درصد جمعیت و شمار افراد ۶۵ ساله و بیشتر ۶.۱۰ درصد جمعیت استان را تشکیل می‌دهند.
مدیرکل ثبت احوال استان فارس ادامه داد: نسبت جنسی در این گروه سنی ۹۷.۲ مرد در برابر ۱۰۰ زن محاسبه شده است و مقایسه ترکیب جمعیت در گروه‌های سنی استان با کل کشور نشان می‌دهد که جمعیت گروه ۱۵ تا ۶۴ سال استان از کشور بیشتر و سهم کودکان در استان کمتر از کشور است.
انصاری افزود: این ساختار سنی گویای کاهش سهم کودکان کمتر از یک سال به سبب تعدیل رشد جمعیت و تراکم حجم گروه سنی در سنین فعالیت و به پیروی از آن شدت عرضه نیروی کار حاصل از رشد فزاینده جمعیت سال‌های گذشته است.
وی ادامه داد: پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۲۵، جمعیت استان فارس پنج میلیون و ۵۹۷ هزار و ۴۳۶ نفر باشد.

مدیرکل ثبت احوال استان فارس اظهار داشت: جمعیت این استان در حال پیر شدن است و در ۳۰ سال آینده جمعیت ۶۵ سال و بالاتر فارس که در سال ۹۵ رقم ۶.۱ درصد بود در سال ۱۴۲۵ به بیش از ۲۱ درصد برسد.
انصاری افزود: در بازه زمانی یاد شده در برخی از شهرستان‌های استان فارس مانند خرامه، فیروزآباد، بوانات، آباده، ارسنجان و کازرون، شدت پیر شدن جمعیت از کل استان بیشتر و در برخی دیگر از شهرستان‌ها مانند شیراز، مُهر، زرین دشت، لامرد و گراش، درصد جمعیت سالمند کمتری نسبت به کل استان خواهند داشت.
وی ادامه داد: میزان وابستگی جمعیت در استان در حال افزایش است و از ۴۱ درصد به ۵۴ درصد رسیده است، به عبارت دیگر حمعیت بیشتری در سن کمتر از ۱۵ و بالای ۶۵ به جمعیت در سن کار ۱۵ تا ۶۵ سال وابسته خواهد بود که با توجه به پیر شدن جمعیت این موضوع امری طبیعی است.
این مقام مسئول اضافه کرد: این آمار در برخی از شهرستان‌ها مانند آباده، برابر ۰.۷۶ است و نمایانگر میزان وابستگی جمعیت بیشتری نسبت به نیروی کار است اما در بعضی از شهرستان‌ها مانند خرم‌بید و قیروکارزین به ۰.۵ نزدیک‌تر است.

نیازها و چالش‌های فرا روی سالمندان در فارس
معاون امور توانبخشی اداره کل بهزیستی استان فارس نیز در این نشست بیان داشت: با وجود اینکه سالمندی، بخشی از زندگی هر فرد است اما دقیقا مشخص نیست سالمندی از چه سنی آغاز می‌شود اما بر اساس تعاریف سازمان بهداشت جهانی، سن بالای ۶۰ سال به عنوان سالمند معرفی می‌شود.
حمید گودرزی افزود: در این اداره کل، نیازها و چالش‌های فرا روی سالمندان را احصا کردیم که یکی از این نیازها، مالی، اقتصادی و حقوقی است.
وی ادامه داد: مورد دیگر نیازهای بهداشتی و درمانی افراد از جمله مراقبت‌های بهداشتی، درمانی، روانشناسی و پرستاری است که در بررسی‌های انجام شده در استان فارس، یکی از مشکلات اساسی سالمندان عدم آگاهی از آموزش‌های خود مراقبتی است.
معاون امور توانبخشی بهزیستی فارس از نیازهای رسانه‌ای و تفریحی سالمندان به عنوان یکی دیگر از نیازهای دوران سالمندی نام برد و اظهار داشت: اوقات فراغت سالمندان یکی از مشکلات آنان محسوب می‌شود که همه دستگاه باید در این زمینه تلاش کنند تا به سمت ایجاد محیط‌های دوستدار سالمند برویم.
گودرزی گفت: نیاز بعدی سالمندان، نیازهای روانی و اجتماعی است، افسردگی، زودرنجی، انتظار مرگ تدریجی، عدم سودمندی، خستگی و تغییراتی که در الگوهای سبک زندگی سالمندان به وجود می‌آید همه ناشی از عدم توجه فرزندان و اطرافیان به آنان است.

سالمند آزاری در فارس در حال افزایش است

معاون امور توانبخشی بهزیستی فارس ادامه داد: یکی از مشکلاتی که بتازگی در این استان بسیار افزایش یافته، بحث سالمند آزاری است و با وجود اینکه فارس زبانزد خاص و عام در احترام به سالمندان بوده است اما امروز شاهد افزایش سالمندآزاری در این منطقه هستیم.
گودرزی اضافه کرد: سالمندآزاری تنها آزارهای جسمی نیست، فشارهای روحی و روانی و محدودیت‌های اجتماعی و نادیده انگاشتن سالمند نیز سالمند آزاری محسوب می‌شود.
او بیان کرد: بحث سالمندی متولی خاصی ندارد و همه دستگاه‌های اجرایی باید به این موضوع کمک کنند.

قتل سالمندان توسط بستگان درجه یک 
مدیرکل پزشکی قانونی استان فارس هم در این گردهمایی بیان کرد: کسی که به سن سالمندی پا می‌گذارد در انتهای همه مسایلی که با آن مواجه است، مرگ قرار دارد.
علیرضا درودچی افزود: یکی از مسایلی که در چند ماهه اخیر با آن مواجه بودیم این است که سالمندانی ابتدا به صورت مرگ طبیعی به بیمارستان و آرامستان منتقل شدند اما پس از آن همکاران ما در پزشکی قانونی متوجه شدند که آنها توسط بستگان درجه یک خودشان به قتل رسیدند و این موضوعی است که مبتلابه جامعه آینده ما خواهد بود.
وی ادامه داد: یکی از موارد مورد نیاز، توسعه بخش تالار تشریح و آزمایشگاه پزشکی قانونی است که باید در شهرستان‌های استان پیگیری شود و جزو برنامه‌های عملیاتی باشد.

راه اندازی درمانگاه‌های سالمندی در دستور کار قرار گیرد
رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز هم در این نشست گفت: باید کارگروهی با حضور برخی دستگاه‌های  مرتبط با حوزه سالمندان تشکیل شود.
علی بهادر با اشاره به اینکه ما در داروخانه‌ها و درمانگاه‌ها اولویت نوبت دادن را به سالمندان اخصتاص دادیم بیان داشت: راه‌اندازی درمانگاه‌های سالمندی باید در دستور کار قرار گیرد، همچنین باید ایجاد رشته‌هایی که طب سالمندی را دنبال کند، مدنظر باشد.
وی ادامه داد: همچنین در آموزش و پرورش باید روی بحث احترام به سالمندان کار شود.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی فارس بیان کرد: همچنین باید تمهیداتی برای احداث خانه سالمندان در استان بیندیشیم چون با پیر شدن جمعیت، خود به خود به این خانه‌ها نیازمند خواهیم بود.
بهادر افزود: تبلیغ فرزندآوری برای جلوگیری از سالمندی جامعه نیز باید در دستور کار قرار گیرد.

از دنیا عقب هستیم
ناصر بهمنی، جامعه شناس و استاد دانشگاه نیز در این نشست گفت: براساس آمار حدود ۶۰ درصد سالمندان افسرده هستند، افسرده از اینکه هویت آنان زیرسوال رفته است، در کشور سالمندان را مورد تحقیر قرار می‌دهند، به بهانه بیکاری جوانان، بسیاری از سالمندان که می‌توانند در جاهایی مشاور خوبی باشند کنار گذاشته شده‌اند.
وی افزود: در جوامع مختلف طولانی‌ترین زمان دوره زندگی مربوط به دوره سالمندی است از این رو باید به آن توجه کرد.
این جامعه شناس ادامه داد: سالمندان جوان ۶۰ تا ۷۵ سال دارند، سالمندان پیر بین ۷۵ تا ۸۵ سال و سالمندان خیلی پیر ۸۵ سال به بالا هستند که نیازمند حمایت و مراقبت ویژه هستند.
این استاد دانشگاه گفت: کلمه بازنشستگی یک بار منفی دارد، و ما در دوره‌های آخر خدمت هر فرد باید آموزش‌هایی در مورد چگونگی جوان ماندن ارایه دهیم، در کشورهای غربی بسیاری از افراد سالمند ورزش و کارهای مختلف انجام می‌دهند، توریست‌هایی که به استان فارس می‌آیند اغلب سالمند بالای ۶۰ سال هستند.
استاندار فارس نیز پس از ادای این جمله از سوی بهمنی اظهار کرد: اگر بالای ۶۰ سال را سالمند بدانیم در کشور همه چیزها را باید تعطیل کنیم چرا که بسیاری از مسئولان کشور بالای ۶۰ سال دارند.
بهمنی این را هم گفت که باید مراکزی برای استفاده کردن از سالمندان راه‌اندازی کنیم زیرا ما از دنیا عقب هستیم و باید کارهای عملی در ارتباط با سالمندان انجام دهیم.

پدران و مادران شهدا در خانه سالمندان نیستند
مدیرکل بنیاد شهید و امورایثارگران استان فارس نیز در این نشست بیان کرد: جامعه هدف ما پدران و مادران شهدا، همسران شهدا و جانبازان هستند که میانگین سنی پدران و مادران شهدا ۷۵ سال به بالا است، ۲ هزار و ۷۰۰ پدر و مادر شهید در استان فارس وجود دارد که خوشبختانه یک مورد نداریم که نیاز به خانه سالمندان داشته باشند.
رجبعلی راهی افزود: میانگین سنی همسران شهدا نیز ۵۵ سال است، از ۲ سال و نیم پیش این بحث طرح شد که اگر همسر شهیدی فرزندان او ازدواج کنند همسران چه کنند؟ در این زمینه گروهی توسط خود همسران شهدا تشکیل شده و اقداماتی را انجام می‌دهند.
وی ادامه داد: در ۱۰ سال آینده بدون تردید مشکلاتی را در ارتباط با سالمندی همسران شهدا خواهیم داشت که در این زمینه باید برنامه‌ریزی صورت بگیرد.
به گفته راهی، در ارتباط با جانبازان قطع نخاعی و ضربه مغزی مشکلی وجود ندارد و نگهداری از آنها انجام می‌شود و در این زمینه مرکزی با ظرفیت ۳۰ تخت فعال است.
او ادامه داد: مشکل ما جانبازان اعصاب و روان هستند که باید در آسایشگاه باشند و مرکزی در شهر نیست که آنها را پذیرش کند و ضروری است که در این مورد چاره‌اندیشی شود.

۲۵ درصد سالمندان فارس زیر پوشش کمیته امداد هستند
رئیس اداره حمایت های اجتماعی کمیته امداد امام خمینی (ره) استان فارس نیز در این نشست گفت: ۲۵ درصد از سالمندان این استان زیر پوشش این نهاد قرار دارند و بر اساس نیازسنجی‌های صورت گرفته، عمده دغدغه سالمندان مربوط به بیماری و هزینه‌های جاری آنهاست و به همین سبب این کمیته بسته‌های حمایتی برای آنان در نظر گرفته است.
انصاری افزود: معافیت فرزندان، کاریابی برای فرزندان، پرداخت وام اشتغال، مساعدت برای سکونت سالمندان در مراکز نگهداری، ارایه بسته‌های ویژه غذایی، ارایه کمک‌های درمانی و بهداشتی و توجه به شناسایی استعدادها و توانایی‌های سالمندان از جمله اقدامات کمیته امداد در حمایت از سالمندان است.
وی ادامه داد: برگزاری اردوهای ویژه سالمندان، اعزام سالمندان به اردوهای زیارتی از جمله مشهد مقدس و عتبات عالیات و پرداختن به امور حقوقی آنان از دیگر اقدامات کمیته امداد امام خمینی(ره) استان فارس است.

اخبار مرتبط

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 1 =