انتخابی که اصلا فردی نیست

تهران- ایرنا- یکی از پدیده‌های اجتماعی که در همه دنیا مذمت و با شدت و ضعف مختلف مورد نکوهش و واکنش جامعه واقع می شود، پدیده خودکشی است؛ پدیده که درمان ندارد اما قابل پیشگیری است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، برخی آمارهای جهانی می گوید که در هر دقیقه دو الی سه نفر در جهان دست به خودکشی می‌زنند؛ یعنی به صورت میانگین سالانه حدود ۸۰۰ هزار تن در جهان خودکشی می‌کنند که از این میان  ۷۶ درصد خودکشی ها در کشورهای کم‌درآمد رخ می‌دهد.

پیش بینی ها نشان می دهند که با رشد روز افزون آمارهای خودکشی، در سال ۲۰۲۰ میلادی، جهان شاهد یک میلیون و پانصد و سی هزار مورد خودکشی خواهد بود. این رقم بیانگر آن است که در سال ۲۰۲۰ میلادی طی هر ۲۰ ثانیه، یک مورد خودکشی در دنیا رخ می دهد.

افسردگی، ناامیدی، بیماری های روانی، خشم انباشته شده و خشونت های خانوادگی، مشکلات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی (مانند از دست دادن شغل، حیثت و آبرو و طرد)، بیماری های غیر قابل درمان، سوءمصرف موارد مخدر و دیگر موارد که سبب صدمه روحی افراد می شود، از جمله عمده دلایل خودکشی  هستند.

روز جهانی پیشگیری از خودکشی

هر سال در تاریخ دهم سپتامبر به مناسبت «روز جهانی پیشگیری از خودکشی» و به‌منظور افزایش اطلاع رسانی در زمینه اقدامات پیشگیرانه ضروری با هدف کاهش نرخ قربانیان خودکشی در سراسر جهان، مراسم ویژه ای در کشورهای مختلف برگزار می شود. برگزاری مراسم روز جهانی پیشگیری از خودکشی به سازمان ها، آژانس های دولتی و افراد این فرصت را می دهد تا سطح آگاهی های خود را در مورد خودکشی، بیماری های ذهنی مرتبط با خودکشی و پیشگیری از خودکشی افزایش دهند.

برگزار کنندگان این مراسم از سال ۲۰۰۳ تا کنون هر سال شعارهایی را در راستای آگاه سازی و پیشگیری از خودکشی طراحی و اعلام کرده اند؛ خودکشی قابل پیشگیری است (۲۰۰۳)، نجات جان‌ها، بازگرداندن امید (۲۰۰۴)، پیشگیری از خودکشی کاری همگانی است (۲۰۰۵)، با درک امیدهای تازه (۲۰۰۶)، پیشگیری از خودکشی در طول زندگی (۲۰۰۷)، در سطح جهانی بی‌اندیشیم، در سطح ملی برنامه‌ریزی کنیم، در سطح محلی انجام دهیم (۲۰۰۸) پیشگیری از خودکشی در فرهنگ‌های گوناگون (۲۰۰۹)، خانواده، جامعه و خودکشی (۲۰۱۰)، پیشگیری از خودکشی در جوامع چندفرهنگی (۲۰۱۱)، پیشگیری از خودکشی در سراسر جهان: تقویت کاراهای محافظتی و ادامه امیدواری (۲۰۱۲)، بدنامی اجتماعی: یکی از موانع مهم پیشگیری از خودکشی (۲۰۱۳)، شمعی را در جوار پنجره‌ای روشن کن (۲۰۱۴)، پیشگیری از خودکشی: رسیدگی و نجات جان‌ها (۲۰۱۵)، پیوستن، گفتگو کردن، مراقبت کردن (۲۰۱۶)، یک دقیقه وقت بگذارید، زندگی‌ای را تغییر بدهید (۲۰۱۷)، همه با هم برای جلوگیری از خودکشی همکاری کنیم (۲۰۱۸)

ارتباط خودکشی و جامعه

اهمیت خودکشی و نقشی که جامعه در مورد این تصمیم و انتخابِ به ظاهر فردی دارد، به قدری بود که بنیانگذار علم جامعه شناسی «امیل دورکیم» جامعه شناس فرانسوی سال هایی را وقف بررسی این موضوع و تاثیرات اجتماع بر آن ساخت؛ تلاش هایی که در کتاب «خودکشی» (۱۸۹۷) بازتاب یافته است. در این کتاب دورکیم از چهار نوعی خودکشی: خودخواهانه، دگرخواهانه، آنومیک و قضاوقدری یاد می کند. وی همچنین بر اهمیت اثرات همبستگی بر زندگی فردی تاکید می کند و پیوند و رابطه مستکحم فرد با گروه را عاملی در راستای کاهش نرخ های خودکشی تبیین می کند؛ چنانچه بر این اساس نرخ های خودکشی پروتستان ها بیش از کاتولیک ها، افراد مجرد بیش از متاهلان ، سربازان بیش از غیر نظامی ها، افسران نظامی بیش از سربازان وظیفه، در زمان صلح بیشتر از زمان جنگ و انقلاب، ساکنان شهرهای بزرگ بیشتر از ساکنان اجتماعات کوچک  و افرادی که تنها زندگی می کنند بیشتر از آنانی است که با خانواده ها زندگی می کنند.

بر اساس نظریه خودکشی دورکیم، کیفیت رابطه فرد با گروه و میزان وفاق و همبستگی ای که در سطح جامعه وجود دارد، عاملی در کاهش خودکشی خودخواهانه است.

اهمیت و نرخ های خودکشی که امروز در اجتماع جهانی وجود دارد و دائما بر میزان آن افزوده می شود به قدری است که طبق گفته «برایان میشارا» مدیر مجمع جهانی پیشگیری از خودکشی «آن‌هایی که خود را می‌کشند، تعدادشان از آن‌هایی که در جنگ‌ها، حوادث وحشت‌افکنی و نزاع خیابانی کشته می‌شوند، بیش‌تر است. این در حالی است که انتظار می‌رود تا ۲۰۲۰ شمار افرادی که سالیانه خودکشی می‌کنند به بیش از ۱.۵ میلیون تن برسد.

علائم خودکشی

نگاهی به فهرست خودکشی های قرن ۲۱ نشان می دهد که به رغم تفاوت موقعیت و جایگاه بسیار متفاوت آدم های حاضر در این لیست، درصد بسیار بزرگی از آنان در یک نکته اشتراک دارند و آن «افسردگی» است؛ در واقع نگاهی به این لیست نشان می دهد که در مواقع استثنائی مانند خودکشی به دلیل مواجه با مواردی چون حبس ابد و ترجیح مرگ به زندگی در لحظه، در عمده موارد فرد برای دوره یا کل زندگی از افسردگی و بیماری های روانی رنج می برده و این فکر را برای مدت ها در سر داشته است.

تشخیص فردی که افسردگی و قصد خودکشی دارد لزوما آسان نیست و در بسیاری از موارد این افراد در نمودهای بیرونی کاملا نرمال به نظر می رسند اما به لحاظ فردی و درونی بشدت بیمار هستند. یک سری عوامل وجود دارند که نه لزوما تمامی آنها و نه لزوما برای تمام افراد صدق نمی کنند اما می توانند نشان و سرنخی از درون متلاطم فرد و نیاز وی برای روان درمانی باشد که بد نیست از آنان آگاه باشیم. مسائلی چون  داشتن علائم افسردگی، خروج از جمع دوستان و خانواده، ناراحتی و ناامیدی، عدم علاقه به فعالیت های لذت بخش قبلی یا بی حسی نسبت به اتفاقات اطراف، تغییرات فیزیکی مثل عدم انرژی، خواب نامنظم، تغییر در اشتها و وزن، از دست دادن اعتماد به نفس و داشتن نظرات منفی در مورد خود، صحبت زیاد درباره مرگ، جهان پس از مرگ، فلسفه زندگی و خودکشی، انجام شدید برخی فعالیت های شخصی مثل نظم دادن به اموال، شرایط بیمه؛ لزوم آگاهی از این نشانه ها می توانند باعث آگاهی عمومی جامعه از اختلالات روان و نقش حساس و با اهمیت پیشگیری و درمان آنان باشد. خودکشی درمان قطعی ندارد؛ اما با روش های مانند مشاوره و روان درمانی می توان به پیشگیری و کاهش نرخ آن در جامعه امید داشت.

یکی از برترین کارهایی که در دودهه اخیر و از سوی مراجع برجسته ای چون انجمن روانشناسان آمریکا و در مقابله با مساله خودکشی صورت گرفته، تلاش برای آگاه سازی و برحذر داشتن آدم ها از طریق اقداماتی خاص است؛ مثلا زمانی که شما کلیدواژه ای مشخص در ارتباط با خودکشی مثلا راه های خودکشی را در اینترنت جستجو کنید، به لینک ها و آدرس سایت ها و شماره تلفن هایی از روانشناسان مرتبط می شوید که تلاش می کند تا شما را در آن لحظه خاص منصرف و پس از آن از طریق ترغیب برای درمان تحت مشاوره و دوره درمان قرار دهند.

بر این اساس به نظر می رسد لزوم تدوین برنامه هایی از این دست به دلیل آنکه تا کنون چاره اندیشی ای از این باب نداشته ایم  به شدت ضروری به نظر می رسد. باید به این نکته مهم نیز توجه داشت که همواره به دلایل دشواری در ثبت و گزارش آمار خودکشی، ارقام واقعی ممکن است تا ده برابر بیشتر از ارقامی باشد که به طور رسمی از کشورهای مختلف گزارش می گردد.

آمارهای نادقیق خودکشی

دکتر «احمد شجاعی» رئیس پیشین سازمان پزشکی قانونی در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا و در مورد صحت و سقم آمارهایی که در باب خودکشی ها در ایران اعلام می شود، بیان داشت: آمار خودکشی در ایران در مقایسه با آمار جهانی بسیار پایین است و قابل مقایسه با کشورهای اروپایی و شرق آسیا نیست؛ ولی در مورد این مساله هیچ وقت نمی توانیم به یک آمار دقیق دست پیدا کنیم چرا که این پدیده همواره معلوم نیست و ممکن است کتمان شود.

وی در ادامه افزود: دلیل کتمان این است که برای خانواده ها این که یک عضو دست به خودکشی بزند، یک سرشکستگی  محسوب می شود، برای همین سعی می کنند، این موضوع را کتمان کنند و تنها در برخی موارد آن هم وقتی به بیمارستان مراجعه می کنند، مجبور به اقرار هستند. البته متخصصین متوجه کتمان می شود و این مساله را تشخیص می دهند.

«آمار رسمی صددرصد قابل اطمینان است ولی همواره عقیده داریم که این میزان حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد کمتر از حد واقعی است».

شجاعی در واکنش به این سوال که آیا در ایران در راستای پیشگیری از خودکشی اقدامی به جهت فرهنگسازی صورت گرفته است، تصریح کرد: خیر.  بیشتر در حد صحبت ها و آموزش هایی عمومی بوده است و اقدام خاصی صورت نگرفته است.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 0 =