۱۰ شهریور ۱۳۹۸،‏ ۱۳:۰۱
کد خبرنگار: 1343
کد خبر: 83460309
۱ نفر

برچسب‌ها

نمایش همبستگی و اتحادملی در زلزله بویین زهرا

تهران- ایرنا- یکی ازبزرگترین زمین لرزه های تاریخ ایران که جان بیش از ۲۰ هزار تَن را گرفت، زلزله بویین زهرا در قزوین محسوب می شود که با توجه به عمق فاجعه در این زلزله، نقش مردم و نهادهای گوناگون در کمک رسانی بسیار برجسته بود و اینگونه در جریان این رخداد یکی از جلوه های ماندگار همبستگی ملی به تصویر کشیده شد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ ساعت ۲۳ شامگاه ۱۰ شهریور ۱۳۴۱خورشیدی زلزله‌ای به بزرگی ۷.۲ (هفت و دو دهم در مقیاس درونی زمین)ریشتر در بویین زهرا به وقوع پیوست فردای آن روز روزنامه اطلاعات در یادداشتی  چنین نوشت: هموطنان عزیز پریشب که زمین زیر پای شما می لرزید و قلب شما را می لرزاند، در آن لحظاتی که شما عزیزانتان را به خود چسبانده به آسمان چشم دوخته بودید و منتظر بودید با یک تکان دیگر همه چیز به هم بریزد و هستی به آخر برسد اندکی دورتر از شهر و خانه شما زمین دهان باز کرد و دیوارها شکافت و مردمی را هست و نیست خود با عزیزان و جگرگوشه هایشان به کام کشید. در قزوین و همدان و ساوه زمین قربانیان خود را بلعید و از خون سیر شد.

زلزله بویین زهرا نخستین زمین لرزه ای بود که در دوره ایران مدرن و زمانی که متخصصان زلزله شناس در کشور مشغول فعالیت بودند و دستگاه لرزه نگاری و موسسه ژئوفیزیک در کشور وجود داشت، رخ داد و مهم تر اینکه نخستین زمین لرزه مهمی به شمار می رفت که جزییات آن در ایران ثبت شده و امروز هم قابل دستیابی است و حتی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد(یونسکو) هم درباره آن گزارشی داده است.

در اوایل دهه ۴۰ خورشیدی و پیش از وقوع زلزله،  عزت الله نگهبان پدر باستان شناسی ایران اکتشافات باستان شناسی انجام داد و در اثر این اکتشافات سه تپه و نشانه هایی کشف شد که نشان می داد، به احتمال زیاد که در هزاره اول و سوم پیش از میلاد، ۲ زمین لرزه شدید در مناطقی از بویین زهرا رخ داده است. بنابراین احتمال دارد که زلزله ۱۳۴۱ خورشیدی بویین زهرا بازگشت همان زمین لرزه و تکرار زمین لرزه های باستانی باشد؛ زمین لرزه ای که موجب ویرانی کامل شهر و تمام روستاهای اطراف آن شامل دانیسفهان، تاکستان، توفک، رودک، سگزآباد، رستم آباد، آغچه مزار و ایپک شد.

در پی این زلزله بسیاری از مردم کمک های خود را جمع آوری کردند و به کمک همنوعان خود رفتند. از سازمان‌ها و نهادهای بین المللی از جمله صلیب سرخ هلند نیز به کمک مردم زلزله زده آمدند. پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت سالروز وقوع زمین لرزه بویین زهرا به بررسی این کمک ها پرداخته است.

کمک های مردمی

با توجه به میزان بالای خسارت وارده به منطقه بویین زهرا تمام مردم ایران به کمک همنوعان خود شتافتند. کمک های مردمی از همه نقاط ایران جمع آوری می شد. یکی از افرادی که در این زمینه حماسه آفرین شد و نقش بسیار مهمی ایفا کرد، غلامرضا تختی کشتی گیر ایرانی بود که نامش با این زلزله به خاطر اقدام های شایان توجهش عجین شده است. تختی در داخل کشور کمک‌های مردمی را برای زلزله زدگان جمع آوری می کرد به طوری که اقدام وی برای جمع آوری کمک ها در آن زمان مورد توجه مردم و رسانه‌ها قرار گرفت زیرا او به منظور جمع آوری کمک شخصاً به خانه‌های مردم می‌رفت و از آنها برای آسیب‌دیدگان زمین‌لرزه کمک مالی می‌گرفت و به دلیل محبوبیت بالای خود توانست کمک های زیادی برای زلزله زدگان جمع آوری کند.

تختی در نخستین اقدام خود نامه‌ای به روزنامه کیهان نوشت و در آن آمادگی خود را جهت جمع‌آوری اعانه برای زلزله‌زدگان بویین‌زهرا اعلام کرد. به دنبال انتشار این نامه در این روزنامه مردم از آن استقبال کردند زیرا آنها از دادن کمک به سازمان‌های امدادی دولتی خودداری می کردند و این سازمان ها در میان مردم جایگاهی نداشتند.

در واقع پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ خورشیدی تقریباً بدنه جامعه به حاکمیت بی‌اعتماد شده بودند زیرا با وجود اعلان سازمان شیر و خورشید، مردم ترجیح می‌دادند که کمک‌های خود را به یک پهلوانی صادق بسپارند. در ابتدا مسئولان سازمان شیر و خورشید از تختی خواستند که این وجه را در اختیار آنها قرار دهد و از آن طریق توزیع شود اما تختی قبول نکرد و با کمک و راهنمایی حاج سیدجوادی و ورزشکاران قزوین، خودش به منطقه رفت و اعانات را به دست مردم حادثه دیده رساند.

 لطف‌الله میثمی از مبارزان دوران پهلوی درباره جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای مردم بویین‌زهرا توسط تختی می‌گوید: تختی در این حادثه به صورت خودجوش توانست سیل عظیمی از کمک‌های مردمی را به حادثه‌دیدگان زلزله برساند که این نیز از محبوبیت او ناشی می‌شد. وقتی او کشکول به دست می‌گرفت و پول جمع می‌کرد، مدتی نمی‌گذشت که کشکول پر می‌شد چرا که مردم برای کمک سر از پا نمی‌شناختند. یک بار خانمی که خود به لحاظ مالی، استطاعتی نداشت، چادر خود را تقدیم کرد که این صحنه همه را منقلب کرد.

در وصف خوبی‌های تختی روایت‌های بسیاری نقل شده اما بدون تردید فعالیت‌های او برای کمک به زلزله زدگان بویین زهرا نقش ویژه‌ای در محبوبیت وی داشته است. بنابراین باید اذعان کرد که ورزشکاران و سلبریتی ها در خارج از میادین مسابقه و موقعیت کاری می توانند نقش مهمی در قبال مردم و اجتماع  داشته باشند. تختی با کمک به مردم بویین زهرا به همه فهماند که در قبال مردم همه مسئولند و باید هر آنچه که می‌توانند برای آنها در هنگامه مصائب و بلایا انجام دهند.

کمک های دانشگاه تهران

یکی از گروه هایی که در بازسازی روستاهای بویین زهرا نقش فعالی داشتند، استادان و دانشجویان دانشگاه تهران بودند. در واقع پس از وقوع زمین لرزه، دولت ساخت مناطق زلزله زده را شروع کرد. دانشگاه تهران مسئولیت ساخت روستای زلزله زده رودک را بر عهده گرفت که با این اتفاق برای نخستین بار دانشگاه به عنوان یک نهاد آموزشی، قدم به یک اتفاق مردمی اجتماعی گذاشت. آنها توانستند روستای رودک را بازسازی کنند.

کمک های صلیب سرخ هلند

یکی از افرادی که توانست با نشان دادن عکس های خود به جهانیان خدمات گرانقدری به مردم بویین زهرا انجام دهد، پل شوتزر عکاس آمریکایی بود. وی یکی از مشهورترین عکاسان جنگ و حوادث بود که عکس هایش در نشریه لایف به چاپ رسید و تاثیر قابل توجهی بر افکار عمومی جهان گذاشت تا آنجا که ملکه هلند چندی بعد شخصاً برای کمک به مردم زلزله زده عازم ایران شد.

جمعیت صلیب سرخ هلند یکی از نهادهایی بود که توانست روستای توفک در پنج کیلومتری جنوب بویین‌زهرا را در مدت یک سال در ۱۳۴۲ خورشیدی به طور کامل بازسازی کند.

نیروهای بازسازی هلند طبق نقشه معمول هلند به بازسازی خانه ها و خیابان بندی روستاها پرداختند. کیفیت کار آنها به حدی خوب بود که برای نمونه مدرسه توفک با کمی تغییر نسبت به آنچه در ۱۳۴۲خورشیدی ساخته شده بود،  اکنون نیز با نام دبستان امام حسین (ع) مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین خانه ­های مسکونی به صورت یک در میان بر اساس آنچه در هلند مرسوم است، به صورت قرار دادن یک فضای خالی میان ۲ خانه به عنوان حیاط، فضای سبز یا گاراژ ساخته شده ­اند که پس از تحویل این منازل به اهالی، ساکنان روستا، حد فاصل این منزل­ ها را با خانه ­هایی به سبک خانه­ سازی روستایی در ایران پر کرده ­اند، به گونه ای که امروز در کوچـه ­های ایـن روستا یک منـزل بازسازی شده توسط صلیب­ سرخ هلند و یک خانه روستایی ایرانـی در کنار هم و متناوب وجود دارند.

بازسازی توفک شامل ساختن حمام و مرغداری در این روستا هم می شود که تعداد خانه ها ساخته و تحویل شده به اهالی بیش از ۸۰ واحد بوده است.

یکی دیگر از مناطقی که مورد بازسازی قرار گرفت، دانسفهان واقع در ۱۵ کیلومتری غرب بویین زهرا بود که دچار خسارت فراوان شد. در حدی که مجبور به جا به جایی این منطقه از محل اولیه شدند و امروز شاهد هستیم که نقشه ساخت این شهر در آن زمان مانند خانه های شطرنج طراحی شده و تمام خیابان هایش عمود به یکدیگر هستند. همچنین صلیب­ سرخ هلند بازسازی روستای دوزج را بر عهده داشته است.

حضور استفان هاوکینگ در زلزله بویین زهرا

یکی از فیزیکدانان و کیهان‌شناسان مشهور دنیا که در زمان وقوع زلزله بویین زهرا در آنجا حضور داشت،  استفان هاوکینگ انگلیسی بود. هاوکینگ که به‌ دلیل دستاوردهای علمی بزرگش در زمینه سیاهچاله‌ها و نسبیت عام، با وجود محدودیت‌های حرکتی به یکی از مشهورترین چهره‌های علمی جهان تبدیل شده بود، با کتاب‌ها و سخنرانی‌هایی که برای مخاطب عام داشت در میان عموم مردم نیز شناخته شده بود.

وی در ۱۹۶۳ میلادی به بیماری اسکلروز جانبی آمیوتروفیک یا خواب اندام مبتلا شد که توانایی حرکت دادن اندام‌های خود و حتی سخن گفتن را از دست داد. هاوکینگ سال ها قبل و در زمانی که هنوز معلولیت زمین گیرش نکرده بود، سفری به ایران داشت. این سفر در ۱۹۶۲ میلادی مدت کوتاهی پیش از آنکه معلوم شود به این بیماری مبتلاست، صورت گرفت.

در واقع وی پس از اخذ مدرک کارشناسی از کالج آکسفورد، تصمیم گرفت با پس انداز کمی که دارد به سفر بپردازد و بر طبق یک نظریه ایران را انتخاب کرد. وی به همراه دوستش از تبریز به طور غیر مستقیم از راه کویر مرکزی به تهران آمدند اما در راه گرفتار زلزله بویین زهرا شدند. هاوکینگ در خصوص زمین لرزه بویین زهرا می گوید: من قاعدتاً باید نزدیک مرکز زلزله بوده باشم اما متوجه آن نشدم چون مریض بودم و اتوبوس هم در جاده‌های ناهموار ایران خیلی بالا و پایین می‌شد. در حقیقت او از فاجعه خبر نداشت چون فارسی بلد نبود. وی می‌گوید: وقتی به استانبول رسیدیم تازه فهمیدیم چه اتفاقی افتاده است. من برای پدر و مادرم یک کارت پستال فرستادم. آن‌ها در این ۱۰ روز شدیداً نگران بودند چون آخرین خبری که از من داشتند این بود که در روز وقوع زلزله تهران را به مقصد منطقه‌ فاجعه ترک کرده‌ام.

در پایان باید اذعان کرد که زلزله شامگاه ۱۰ شهریور ۱۳۴۱ خورشیدی آخرین تجربه زمین‌لرزه در بویین‌زهرا نبود زیرا سال‌ها بعد چندین زمین‌لرزه‌ کوچک و بزرگ رخ داد. برای نمونه بزرگ‌ترین این زمین‌لرزه‌ها در یکم تیرماه ۱۳۸۱ خورشیدی به وقوع پیوست که در آن زلزله حدود ۲۹۱ تَن کشته و یک هزار و ۵۰۰ تن زخمی شدند.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 10 =