۱۰ شهریور ۱۳۹۸،‏ ۱۴:۴۳
کد خبرنگار: 1120
کد خبر: 83458302
۰ نفر

برچسب‌ها

پروندهٔ خبری

موانع و چالش هایی کارآفرینی در ایران

تهران- ایرنا، از نظر برخی از کارشناسان، کارآفرینی در ایران با موانع و چالش هایی از قبیل چگونگی ارائه دروس در دانشگاه ها، عدم تناسب تخصص ها و مهارت ها با نیازهای بازار کار، عدم کاربردی بودن برخی از رشته ها و عدم اختصاص بودجه لازم به تحقیقات و پروژه های میان رشته ای رو به رو است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، کارآفرینی از محورهای اصلی رشد و توسعه است و از نظر برنامه ریزی توسعه اقتصادی و توسعه پایدار دارای اهمیت است به این دلیل که موجب اشتغال می شود؛ موجب پر شدن خلاها و شکاف های بازار کار می شود. یعنی با توجه به دگرگونی شرایط بازار کار و فراهم شدن فرصت های تازه، تصمیم های تازه ای گرفته می شود؛ باعث افزایش سود و سرمایه گذاران می شود؛ موجب دگرگونی ارزش ها و تحول ماهیت آنها می شود و ارزش تازه ای به وجود می آورد؛ موجب گذر از رکود اقتصادی، جبران عقب ماندگی های اقتصادی و آسان شدن روند رشد و توسعه کشور می شود.

اما این امر یعنی کارآفرینی آنچنان که انتظار می رود در ایران رشد و گسترش نیافته است و همواره به دلیل برخی موانع و چالش ها با مشکلاتی رو به رو است. از جمله این موانع می توان به مواردی نظیر نظام دانشگاهی، چگونگی ارائه دروس در دانشگاه ها و نیز عدم حمایت دولت از کسب و کارهای کوچک دانست. اما اینکه این عوامل چگونه عدم رشد و توسعه کارآفرینی را باعث شدند، سبب شد با ناهید بابایی، محقق و جامعه شناس به گفت و گو بنشینیم.

تعریف کارآفرینی

بابایی در تعریف کارآفرینی گفت: به طور کلی کارآفرینی از ابتدای خلقت بشر وهمراه با او در تمام شئون مختلف زندگی انسان حضور داشته و مبنای تمامی تحولات و پیشرفت های بشری بوده است و لذا، تعریف های زیاد و متنوعی از آن شده است. نگاهی گذرا به سیر تاریخی مفهوم و حوزه کارآفرینی نشان می دهد که کارآفرینی ابتدا در حوزه موسیقی مطرح بود و در فرهنگ لغت آکسفورد ، « رئیس مدرسه» یا «مدیر مؤسسه ملی موسیقی » تعریف شده است؛ یعنی کسی که سرگرمیهای موسیقیایی را تدارک می بیند. سپس در سال 1933 کارآفرینی وارد حوزه جدید و وسیع تر « کسب و کار» شد و کارآفرین کسی قلمداد گشت که مؤسس بنگاه اقتصادی باشد. به دنبال آن شومپیتر (اقتصاد دان ) حوزه را وسیع تر دید و گفت « کارآفرین می تواند در استخدام سازمان دیگری قرار گیرد»، به عبارتی دیگر، کارآفرینی سازمانی را به حوزه قبلی اضافه کرد.

وی افزود: مفهوم و ماهیت اصلی کارآفرینی هنوز شناخته شده نیست و نمی توان تعریف استاندارد و جامع و مانعی از آن به دست داد. مک کللند (اقتصاد دان) مشکل تعریف کارآفرینی و اختلاف نظرها در این باره را ناشی از مغشوش شدن نقش ها و موقعیت ها می داند. بنابراین واژه « کارآفرینی » واژه ای است نو که از کلمه اش نمی توان به مفهوم واقعی آن دست یافت. این واژه به جای entrepreneurship به کار می رود و در اصل، از زبان فرانسه به زبانهای دیگر راه یافته است. به عبارت دیگر، هنوز در فارسی معادل دقیقی برای انتقال مفهوم آن نداریم و اغلب واژه «کارآفرینی » شنونده ناآشنا به آن را به اشتباه می اندازد.

ویژگی های کارآفرین

بابایی در خصوص صفات و ویژگی های فرد کارآفرین گفت: افراد کارآفرین دارای صفات و مشخصه های عمومی و خاصی هستند که نقش آنان را از سایرین متمایز می سازد؛ از قبیل نتیجه گرا، نیاز به کامیابی ، ایستادگی، پشتکار، اراده، سختکوشی، شوق، انرژی بالا، پیشقدمی، مردم داری، انتقادپذیری، نوآوری، ابتکار، انعطاف پذیری، خطرپذیری(ریسک) حساب شده ، منفعت شناسی و خود اشتغالی.

وی افزود: می توان گفت کارآفرین کسی است که فرصت و ارائه یک محصول، خدمت، روش و سیاست جدید را با تفکر جدید برای یک مشکل قدیمی می یابد و می خواهد پیامد اندیشه، محصول یا خدمات خود را بر نظام مشاهده کند. به عبارت دیگر، کارآفرین شخصی است که بهترین و آخرین موقعیت اقتصادی و تجاری را کشف می کند و روش استفاده از این فرصت ها را می داند. این فرد معمولاً دارای استعداد و خلاقیت است.

نقش نظام دانشگاهی در آموزش مهارت های کارآفرینی

بابایی در خصوص نقش نظام دانشگاهی در آموزش مهارت های کارآفرینی گفت: آموزش و یادگیری دانش و مهارت تخصصی، آموزش مهارت های اساسی و کارآفرینی، آموزش نگرش های لازم نسبت به ارزش کار و تعادل نظام آموزشی با بازار کار و ایجاد آگاهی لازم در فراگیران به عنوان مهم ترین عوامل موثر بر اشتغال مرتبط با نظام آموزشی هستند.

این محقق افزود: با توجه به اهمیت نقش نظام آموزشی در اشتغال، می توان گفت مهم ترین رسالت نظام آموزشی عالی در هر کشور تربیت نیروی انسانی کارآمد، خلاق و کارآفرین است. در این خصوص دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی به عنوان واحدهای مجری نظام آموزش عالی در زمینه کارآفرینی و تربیت نیروی متخصص و ماهر مورد نیاز بخش های مختلف جامعه سهم بسزایی دارند.

نقش کارآفرینی در رشد و توسعه کشور

بابایی در خصوص نقش کارآفرینی در رشد و توسعه گفت: کارآفرینی از محورهای اصلی رشد و توسعه است و از نظر برنامه ریزی توسعه اقتصادی و توسعه پایدار دارای اهمیت است به این دلیل که موجب اشتغال می شود؛ موجب پر شدن خلاها و شکاف های بازار کار می شود. یعنی با توجه به دگرگونی شرایط بازار کار و فراهم شدن فرصت های تازه، تصمیم های تازه ای گرفته می شود؛ باعث افزایش سود و سرمایه گذاران می شود؛ موجب دگرگونی ارزش ها و تحول ماهیت آنها می شود و ارزش تازه ای به وجود می آورد؛ موجب گذر از رکود اقتصادی، جبران عقب ماندگی های اقتصادی و آسان شدن روند رشد و توسعه کشور می شود؛ عوامل و شرایط لازم را برای تولید کالاها، محصولات و بازار یابی آنها فراهم می سازد.

موانع و چالش های کارآفرینی

بابایی در خصوص چالش هایی که کارآفرینی در ایران با آن مواجه است، گفت: بی شک ایران به عنوان یک کشور در حال توسعه با مشکلات زیادی در این زمینه رو به رو است. با وجود این که عصر حاضر، عصر جوامع، اقتصادها و نهادهای مبتنی بر دانش است و توسعه ملی و ارتقای جایگاه کشورها در رقابت های جهانی در گرو تولید و به کارگیری دانش به طور عام و مهارت به طور خاص است. متوسط هزینه تحقیق و توسعه در ایران طی سال های اخیر حدود 5/0 درصد تولید ناخالص داخلی بوده است.در حالی که متوسط این نسبت در کشورهای توسعه یافته،بالغ بر 5/2 درصد است. همچنین عمده محصولات صادراتی ایران منبع پایه نظیر نفت و فراورده های نفتی و منابع کشاورزی و فراورده های سنتی نظیر پسته و فرش بوده و نقش دانش و فناوری در آنها در حد ابتدایی است.

وی افزود: از دیگر مولفه های اثرگذار در گسترش کارآفرینی، ناشناخته بودن مقوله کارآفرینی است که از موانع گسترش فرهنگ کارآفرینی در کشور است. ارزش نداشتن سرمایه در کشور و منزلت اجتماعی از جمله موانع موجود در راه گسترش فرهنگ کارآفرینی در کشور هستند.

از سوی دیگر باید در نظر داشت که توسعه فناوری اطلاعات در کشور، فرصت های کارآفرینی جدیدی را ایجاد می کند. در دهه های اخیر، بخش خدمات یکی از بخش های اشتغال زا و بسیار پول ساز در کشورها بوده است.

بخش خدمات شامل مواردی همچون بانک، بیمه و تجارت الکترونیک است. بنابراین توسعه دادن خدمات و برطرف نمودن موانع توسعه ی آن نیز یکی دیگر از موانع توسعه کارآفرینی است.

بابایی در خصوص دیگر چالش های موجود در این زمینه گفت:چالش در کیفیت مدرسان کارآفرینی، چالش در پذیرش کارآفرینی در دانشکده ها نسبت به کسب و کار، چالش در ایجاد یک پیکره عمومی در زمینه دانش های مختلف، چالش در اثربخشی روش های آموزشی، چالش در نیازهای یادگیری کارآفرینانی که در حال کسب و کار هستند متناسب با دوره زندگی کسب و کاری که هم اکنون در آن به سر می برند.

این محقق افزود: چالش دیگر در چگونگی ارائه دروس در دانشگاه است. امروزه اکثر دروس دانشگاه ها به ویژه رشته های علوم انسانی به طور نظری ارائه می شوند و تلاش جدی برای کاربردی کردن آنها صورت نگرفته است.به عبارت دیگر،افراد کارآفرین در آن کمتر تربیت می شوند. از این رو،اکثر خروجی های دانشگاه ها با نیازهای بازار کار هماهنگی و هم خوانی ندارند، تخصص ها و مهارت ها هم جهت و هم سو با نیازهای بازار کار شکل نمی گیرند و به خاطر کمتر کاربردی بودن دروس دانشگاهی،به ویژه در رشته های فنی، دانش آموختگان آمادگی برای کار ندارند.

وی افزود: از طرف دیگر آنچه امروزه به عنوان رشد علم و فناوری در سطح محافل و نظام علمی ایران مطرح می شود با آنچه که در سطح جامعه و اثرگذاری و پیامدهای علم و فناوری در اقتصاد و ثروت کشور وجود دارد،قدری متفاوت است.این تفاوت و شکاف بین علم و جامعه، نماد مناسبی برای مطالعه و تحلیل وضعیت علم و فناوری است. با توجه به این مسئله، بر پایه مدل هنجاری نظام علم و فناوری نظیر سبک های تولید دانش، انقلاب های بزرگ علمی، نظام ملی نوآوری و الگوی پیچش سه جانبه صنعت-دولت-دانشگاه ظرفیت سازی ها و فرصت آفرینی های قانون حمایت از شرکت های دانش بنیان و تجاری سازی اختراعات و نوآوری ها،بررسی شده است. ماموریت اصلی این سازمان ها تسهیل روابط دانشگاه، صنعت و دولت در چارچوب الگوی پیچش سه جانبه دانشگاه-صنعت-دولت، تعالی نظام ملی نوآوری و تحقق توسعه اقتصاد ملی است.امروزه، صنعت و پژوهش آنچنان درهم تنیده اند که هرروزه شاهد تعارض بین منافع پژوهشگران و منافع تجاری نباشیم.بسیاری از پژوهشگران یا گروه های پژوهشی زیر کنترل شرکت های صنعتی قرار می گیرند که از طریق ثبت اختراع به دنبال سود هستند؛ اما در ایران در این زمینه نیز با موانعی روبرو هستیم.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 6 =