۲۸ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۹:۲۳
کد خبرنگار: 834
کد خبر: 83442813
منبع: روزنامه شرق
۱ نفر

برچسب‌ها

۲۸ مرداد و مفروض‌های آن

تهران- ایرنا- نگاه ایرانیان به رویداد ۲۸ مرداد در چند مفروض کلی خلاصه می‌شود. نخست اینکه، حق کاملا با ایران بوده است. انگلستان بیش از نیم‌قرن، نفت ایران را به تاراج برده است. ثانیا اینکه در آن نیم‌قرن، مسئولان کشور اصلا به فکر احقاق حقوق ایران برنیامده بودند؛ مفروض سوم آن است که پس از ملی‌شدن نفت و بیرون‌راندن انگلیسی‌ها از ایران، آنان با طراحی آمریکایی‌ها دولت ملی و قانونی دکتر مصدق را سرنگون کرده و دوباره نفت را در انحصار می‌گیرند.

روزنامه شرق در گزیده ای از یادداشت صادق زیباکلام،  استاد دانشگاه تهران، آورده است: در اینکه ۲۸ مرداد یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر ایران است، کمتر تردید می‌توان داشت؛ درعین‌حال با گذشت ۶۶ سال از آن رویداد، کمتر یک بررسی منصفانه و به‌دور از حب‌وبغضی‌ درباره آن به عمل آمده است.  نگاه ایرانیان به این رویداد در چند مفروض کلی خلاصه می‌شود. نخست اینکه در این مرافعه، حق کاملا با ایران بوده است. انگلستان بیش از نیم‌قرن، نفت ایران را به تاراج برده است. ثانیا اینکه در آن نیم‌قرن، مسئولان کشور اصلا به فکر احقاق حقوق ایران برنیامده بودند؛ چون در بیشتر مواقع وابسته به انگلستان بودند. مفروض سوم آن است که پس از ملی‌شدن نفت و بیرون‌راندن انگلیسی‌ها از ایران، آنان با طراحی آمریکایی‌ها دولت ملی و قانونی دکتر مصدق را سرنگون کرده و دوباره نفت را در انحصار می‌گیرند؛ اگرچه این بار با مشارکت آمریکایی‌ها. ‌البته بخش دیگر مفروض‌ها آن است که پس از کودتا به مدت ۲۵ سال، آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها زمام امور را به دست می‌گیرند تا در نهایت پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷. بعد از انقلاب مفروض دیگری هم اضافه شده که دکتر مصدق اشتباه بزرگ و تاریخی اعتماد به آمریکایی‌ها را مرتکب شده و آنها هم از پشت به او خنجر زده و با طراحی کودتا به کمک انگلیسی‌ها او را سرنگون می‌کنند. البته یک‌سری مفروض‌های دیگر هم وجود دارد که عمدتا بعد از انقلاب اضافه شده‌اند. ازجمله اینکه دکتر مصدق دچار کیش شخصیت شده و به برخی یاران ازجمله آیت‌الله کاشانی و متحدان خود پشت می‌کند، مجلس را منحل می‌کند، با روحانیت و جریانات اسلام‌گرا ازجمله فدائیان اسلام و دیگران، همراهی نمی‌کند و قس علی‌هذا. ‌ پرداختن به تک‌تک این موارد در ورای یک یادداشت کوتاه برای خوانندگان «شرق» قرار می‌گیرد؛ اما یقینا روزی سرانجام باید نگاه جدی‌تر، واقع‌بینانه‌تر و غیرسیاسی‌تر به این رویداد تاریخی داشت. همه مفروض‌هایی که درباره رویداد ۲۸ مرداد مورد بحث قرار گرفت، تأمل‌برانگیز هستند. به عبارت دیگر مفروض‌ها چه درباره خود کودتا، چه درباره اصل ملی‌شدن نفت، روایت‌های یک‌سویه‌ای هستند که گاهی با واقعیت‌ها فاصله دارند. مشکل فقط در دوربودن بسیاری از اینها از حقیقت نیستند. برخی از آنها اساسا معلوم نیست بر روی کدام واقعیت‌های تاریخی بنا شده‌اند. به‌عنوان مثال اینکه دکتر مصدق به آمریکایی‌ها اعتماد می‌کند، معلوم نیست براساس کدام اساس و بنا بیان می‌شود؟ به عبارت دیگر دکتر مصدق چه تصمیمی می‌گیرد یا کدام سیاست را اعمال می‌کند که بتوان آن را مصداق اعتماد نخست‌وزیر به آمریکایی‌ها ارزیابی کرد. بحث بر سر آن نیست که آیا اطمینان به آمریکایی‌ها درست بوده و هست یا خیر؟ سخن بر سر آن است که حتی اگر فرض شود دکتر مصدق قائل به اعتماد به آمریکایی‌ها بود، در عمل چه کرده که مصداق اطمینان‌کردن او به ایالات متحده به شمار رود؟ ‌مبحث دیگری که مانند مفروض‌های‌مان درباره ۲۸ مرداد و ملی‌شدن نفت تأمل‌برانگیز است، پرداختن به تحولات، تصمیمات و رویدادهای بعد از ملی‌شدن نفت است. یک ماه بعد از به‌تصویب‌رسیدن لایحه ملی‌شدن نفت در مجلس شانزدهم در ۲۹ اسفند ۱۳۲۹، دکتر مصدق در اردیبهشت ۱۳۳۰ به نخست‌وزیری می‌رسد و تا ۲۸ مرداد سال ۳۲ جمعا به مدت ۲۸ ماه، زمام امور کشور را در دست دارد.  

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 11 =