۲۷ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۲۰:۵۰
کد خبرنگار: 1057
کد خبر: 83442554
۰ نفر

برچسب‌ها

مرحوم زهرایی استانداردهای ظریفی در دنیای نشربرجای گذاشت

تهران- ایرنا- مدیر عامل خانه کتاب، گفت: زنده یاد زهرایی انسانی کوشا و خستگی ناپذیر بود و با وسواس و باریک‌بینی مثال‌زدنی‌اش، استانداردهای ظریفی در دنیای نشر از خود به‌جای گذاشت.

بزرگداشت مرحوم محمد زهرایی در راستای تحقق اهداف جایزه «دوسالانه  هنر طراحی کتاب، نشان شیرازه» با تأکید بر اهمیت طراحی یکپارچه و خلاقانه پیکره کتاب، تشویق هنرمندان، ناشران و دست اندرکاران صنعت نشر به ارتقای جایگاه طراحی کتاب، معرفی و ارائه الگوی مناسب برای طراحی گرافیک کتاب و تلاش برای بازشناسی و بازآفرینی میراث کتاب آرایی در فرهنگ ایران برگزار شد.

محمد زهرایی که در سال ۱۳۲۷ در مشهد به دنیا آمد، در سال های پایانی دهه شصت انتشارات کارنامه را راه اندازی کرد که حاصل آن برخی از شاخص‌ترین کتاب های تاریخ نشر به شمار می‌رود.

زهرایی ذوقی پرورش یافته در کار نشر داشت؛ در شناخت رنگ‌ها، طراحی حروف‌های جدید، بهره گیری از کاغذ و طراحی ساختاری برای نشر کمتر نظیری می‌توان برای او پیدا کرد. او با طراحی فونت زهرایی، یکی از بی‌بدیل‌ترین و بی‌نقص‌ترین فونت‌ها در زبان فارسی را با هدف تسهیل و افزایش کیفیت صفحه‌آرایی، ویرایش و رفع نواقص فونت‌های فارسی ابداع و طراحی کرد. او روز ۲۷ مرداد ۱۳۹۲ بر اثر سکته قلبی درگذشت.

استانداردهای ظریفی در دنیای نشر از خود برجای گذاشت 

مدیر عامل خانه کتاب گفت: همان‌طور که می دانید سومین دوره جشنواره نشان شیرازه را که به مبانی زیبایی‌شناختی کتاب می‌پردازد را برگزار کردیم. امیدواریم این جشنواره اثر بخش بوده باشد و بتواند تاثیرات خودش را در شکل  و مسایل زیبایی شناختی کتاب بگذارد، در ادامه این جشتواره این برنامه برگزار می شود وبرنامه های دیگری که بتوانیم به شکل کتاب هم توجه کنیم.

نیکنام حسینی پور افزود: صنعت نشر کتاب در ایران پیشینه‌ای بیش از دویست سال دارد. بزرگان زیادی در این صنعت ظهور کردند  و موجب فخر و رونق این مهم شدند. محمد زهرایی یکی از همان بزرگ‌ ناشران خلّاق و صاحب‌سبک ایران‌زمین بود.  

مدیر عامل خانه کتاب با بیان اینکه زهرایی کار نشر و کتاب را از جزئی‌ترین‌ امور چاپ و نشر شروع کرد، اظهار داشت: او در سال‌های میانی دهه ۴۰ خورشیدی در شکل‌دهی و رشد انتشارات نیل نقش بسزایی داشت و سال‌های پایانی دهه ۶۰، انتشارات کارنامه را راه‌اندازی کرد که حاصل آن برخی از شاخص‌ترین کتاب‌های تاریخ نشر به‌شمار می‌رود.  

حسینی پور ادامه داد: زهرایی ‌ارتباطات خوبی با مسئولان دولتی نیز داشت ‌و این امر باعث هم‌اندیشی مثبتی در حوزه چاپ و نشر بین آن‌ها شده بود.
فراهم کردن اسناد و کتاب‌های مورد نیاز یک مؤلف و همکاری و همراهی مستمر با آنها نیز در زمره خصوصیات این ناشر با سابقه به‌شمار می‌رفت.

وی راه‌اندازی کتابفروشی‌های بزرگ را از جمله ایده‌های تازه ای دانست که زهرایی به بدنة نشر کشور تزریق کرد و گفت: او با راه‌اندازی کتابفروشی کارنامه در نیاوران توانست زیست بومی فرهنگی را در آن منطقه سامان دهد و این کتابفروشی را به‌عنوان یکی از کتابفروشی‌های شاخص کشور به جامعه فرهنگی ـ هنری و حتی سیاسی بشناساند. حتی در مراسم افتتاحیه آن ابتکاراتی به خرج داد که شاید سابقه نداشت.

این فعال حوزه کتاب با یادآوری اینکه محمد زهرایی ذوقی پرورش‌یافته در کار نشر داشت، اضافه کرد: افزون بر کمال‌گرایی، فردی نواندیش، تحول‌گرا و الگوساز بود و هر کاری را که شروع می‌کرد با استقبال مواجه می شد. در شناخت رنگ‌ها، طراحی جدید حروف، بهره‌گیری از کاغذ و طراحی ساختار برای نشر، کمتر نظیری می‌توان برای او پیدا کرد و در میان نویسندگان و ناشران به وسواس خاص و دقت‌نظر برای انتشار کتاب مشهور بود.  

کتاب باید دَم بکشد

وی با اشاره به اینکه، زهرایی به طراحی و صفحه‌آرایی بها می‌داد و برای کتاب شخصیت قائل بود، اظهار داشت: وی بر این باور بود که کتاب برای آماده شدن باید دَم بکشد تا خواندنی شود.

او توضیح داد: در فرایند نشر، حلقه‌های مفقوده‌ای داریم که زیاد به چشم نمی‌آیند، اما در ساختمان کتاب خیلی تأثیرگذار هستند. هر کسی فکر می‌کند اگر طول و عرض و ارتفاع را بلد باشد می‌تواند ساختار کتاب را بسازد و یا کتاب چاپ کند. یکی از کارهای زهرایی در نشر کارنامه، معطوف کردن جامعة نشر به شکل و ساختمان کتاب بود؛ وکتاب را معماری می کرد به‌طوری که حتی در این راستا بعضاً به افراط هم کشیده می‌شد و وسواس او باعث می‌شد از یک کتاب چندین و چندبار پرینت می‌گرفت.  

مدیر عامل خانه کتاب تاکید کرد: او برای کتاب حرمت قائل بود و با کتاب به عنوان یک شی برخورد نمی‌کرد و می‌گفت کتاب مثل انسان است. نمونه اش وقتی یکی از کتابهایش را چاپ و توزیع کرد و برای تسویه‌ حساب کتاب‌هایش‌ به کتابفروشی مراجعه کرده بود، دید بسته‌ای از کتاب‌های او زیر پای کتاب‌فروش به عنوان چهارپایه قرار گرفته بسیار ناراحت شد و بلافاصله به دفترش مراجعه کرد و طی تماس با کتافروش گفت من کتاب برای شما فرستادم و چارپایه که نفرستادم وکتاب‌هایش را پس گرفت.

حسینی پور ادامه داد: او شاید تنها ناشری بود که کتاب‌های انتشاراتی خود را کامل می‌خواند و در ویرایش و پاکیزه‌سازی آن نقشی جدی و تعیین‌کننده ‌داشت، رایزنی وگفت‌وگو با نویسندگان و مترجمان آثاری که خود انتشار می‌داد، جزو ضرورت‌های کاری او بود.

به گفته وی، در حقیقت زهرایی حلقه وصل چرخه نشر اعم از نویسنده، ناشر، حروفچین و...بود.

او با طراحی فونت زهرایی، یکی از بی‌بدیل‌ترین و بی‌نقص‌ترین فونت‌ها در زبان فارسی را با هدف تسهیل و افزایش کیفیت صفحه‌آرایی، ویرایش و رفع نواقص فونت‌های فارسی ابداع کرد، با سرمایه‌گذاری زیادی که روی فونت انجام داد تلاش کرد که حروف چاپی را به سمت خوشنویسی سوق دهد.

موتور محرکه اهمیت به شکل کتاب


فعال حوزه کتاب یادآور شد: زهرای نام نیکی در دو دهه پسین زندگی خود به جای گذاشت و موتور محرکه‌ای شد که ناشران دیگر هم به شکل کتاب اهمیت دهند و از تأثیرگذاری وی بود که جامعه نشر را به شکل کتاب معطوف کرد؛ چون پیش از این، ناشران فقط به تولید محتوا توجه می‌کردند و شکل و بسته‌بندی کتاب، چندان مورد توجه نبود.  

حسینی پور با ذکر این نکته که زهرایی از معدود کسانی است که نشر را در میان خانواده خود رواج داد؛ گفت: او مهم‌ترین تجربیات خود در عرصه نشر را به‌خصوص به دو فرزند خود ماکان و روزبه و همسرش خانم مستغنی یزدی انتقال داد.

وی تصریح کرد: ارتقای سطح کیفی کتاب‌فروشی و ارتقای فیزیک کتاب تا جایگاه یک اثر هنری از دستاوردهای وی است. فرهیختگان حوزه نشر هرگز این دو یادگار را که از او به‌جا مانده فراموش نخواهند کرد.

حافظ به سعی سایه از هوشنگ ابتهاج، کتاب مستطاب آشپزی تألیف نجف دریابندری و فهیمه راستکار، خواب آشفته نفت، شرح فصوص‌الحکم، تألیف دکتر محمدعلی موحد، از جمله شاخص‌ترین آثار او به شمار می‌رود.

زهرایی برای اعتلای کشور جفاها را فراموش می کرد

در ادامه این مراسم استاد دانشگاه علامه طباطبائی نیز گفت: من و زهرایی هر دو در مشهد بودیم، من جوان علاقه مند به حوزه فرهنگ، اندیشه و سیاست بودم و نخستین آشنایی ما از جایی شروع شد که زهرایی اواخر دهه ۴۰ و اوایل دهه ۵۰ اقدام به تاسیس کتابفروشی هایی کرد که صرفا کتابفروشی نبود بلکه تبدیل به پاتوق می شد و این به من انگیزه می داد که همه جا زهرایی را دنبال کنم.

هادی خانیکی با بیان اینکه خانواده زهرایی همسر و فرزندانش هر کدام بخشی از وجود او را به میراث برده اند، اظهار داشت: آنها از هر زوایه ای به این موضوع بنگرند می بینند که پدرشان در ایران نماینده نسل شکست خورده و مایوس نبود بلکه نماینده نسل امیدواری بود که به ایران فکر می کرد و برای اعتلای فرهنگ ایران جفاها را فراموش می کنند.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: این بعد از زندگی زهرایی در کنار همه آن نقش آفرینی های او در بازار اندیشه و نشر باید مورد توجه قرار گیرد.

خانیکی یادآور شد: زهرایی در امتداد کارهایی که آفرید، فرصت هایی که خلق کرد و زیست امیدوارانه او برای ما یک درس داشت که باید در مرزها زندگی کرد، بدان معنا که هنگامی که با نهادهای دولتی در تعامل و تماس بود هیچگاه غیردولتی ها و خصوصی ها را از یاد نمی برد.

وی توضیح داد: اگر زهرایی با کسانی که در عرصه اندیشه ناب هستند در تماس و تعامل بود، افراد در سطح پایین و متوسط نیز توجه داشت، این ویژگی یکی از نیازهای امروز جامعه ماست.

به گفته خانیکی، کمتر کسی است که در زندگی به اندازه او رنج برده و توانسته باشد رنج های خود را به گونه ای فراموش کند که ساعتی دیگر به خلق فرصت منجر شود.

درادامه این مراسم شماری از فعالان عرصه نشر، خانه کتاب، لوح تقدیر و تندیس عصر کتاب را به خانواده زهرایی اهدا کرد.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
8 + 2 =