۲۷ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۱۳:۰۰
کد خبرنگار: 2583
کد خبر: 83441714
۱ نفر
عملیات «بنر» و پنجاهمین سالگرد آغاز درگیری ها در ایرلند شمالی

لندن - ایرنا - ۵۰ سال پس از پیاده شدن ارتش انگلیس در ایرلند شمالی، نظامیان انگلیسی علی رغم احساسات مردم ایرلند، رژه ای در شهر «لیسبِرن» در جنوب غربی بلفاست و برای بزرگداشت یاد ۷۲۲ سرباز کشته شده در درگیری های ایرلند شمالی موسوم به عملیات «بنر» برگزار کردند.

جمهوریخواهانِ ایرلند شمالی همواره بطور متناوب با استعمار انگلیس در جنگ و گریز بوده اند اما یکی از مهمترین و طولانی ترین درگیری ها موسوم به «ترابلز» (Troubles) در دهه ۶۰ میلادی آغاز شد.

اعتراضات مسالمت جویانه دهه ۶۰ به تأسی از مبارزات ضد تبعیض در آمریکا و سایر نقاط دنیا، در ایرلند شمالی نیز با هدف رفع تبعیض بین جمعیت کاتولیک و پروتستان به راه افتاده بود.

در تاریخ سیاسی ایرلند شمالی، اغلبِ پروتستان‌ها سلطنت طلب و موافق ادامه پیوستگی ایرلند با انگلیس بوده و اکثرِ جمعیت کاتولیک، در مقابل جمهوریخواهان و طرفداران پیوستن این منطقه به جمهوری ایرلند بوده اند.

اعتراضات ضد تبعیض جمهوریخواهان کاتولیک در ایرلند شمالی با دخالت و مخالفت های پروتستان‌ها به خشونت کشیده شد و دولت مرکزی انگلیس تصمیم گرفت که برای کنترل اوضاع، یگان‌های ارتش این کشور را به منطقه اعزام کند.

این استقرار نیرو در اوت سال ۱۹۶۹ آغاز شد که این روزها به پنجاهمین سالگرد آن رسیده ایم.

این استقرار نظامی که برای کنترل شورش‌ها در شهرهایی مانند «لاندن دِری» و بلفاست انجام شده و قرار بود موقتی باشد، به طولانی ترین پیاده سازی نیرو در تاریخ انگلیس تبدیل شده و این نیروها تا سال ۲۰۰۷ در منطقه باقی ماندند.

در این مدت نزدیک به ۳۰۰ هزار سرباز به ایرلند شمالی اعزام شدند. روایت دولت مرکزی انگلیس همیشه این بوده که به عنوان یک نیروی بی طرف و برای ایجاد آرامش بین دو طرف (جمهوریخواه و سلطنت طلب) دخالت کرده است.

یکی از مرگبارترین حوادث این سال‌ها موسوم به «یکشنبه خونین» زمانی اتفاق افتاد که در ژانویه ۱۹۷۲ تیراندازی مستقیم ارتش انگلیس در شهر «لاندن دری» (یا به روایت ایرلندی ها «دِری») موجب کشته و زخمی شدن نزدیک به ۳۰ نفر غیرنظامی شد.

در طول این درگیری ها حدود ۳ هزار و ۵۰۰ نفر که نزدیک به ۵۲ درصد آنها غیرنظامی بوده اند، کشته شدند.

بعدها دولت انگلیس در معاهده «جمعه مقدس» (جمعه صلیب)، مسئولیت نزدیک به ۱۰ درصد این کشته ها را به عهده گرفت.

با این حال هنوز در داخل انگلیس بازپرسی و محاکمه نظامیان درگیر در این جنایت ها یک موضوع مورد مناقشه است و طبیعتاً حاکمیت انگلیس روی خوشی به این موضوع نشان نمی دهد.

با استقرار نیروها در ایرلند شمالی، ارتش انگلیس به سرعت وارد یکی از تاریک ترین لحظات حیات خود در تاریخ شد و با جنایت علیه غیرنظامیان، زمینه و مشروعیت را برای تشکیل ارتش آزادیبخش ایرلند شمالی فراهم کرد که تا مدتها با عملیات چریکی به مقابله با ارتش و نیروهای سلطنت طلب ادامه داد.

وسعت عملیات ارتش آزادیبخش ایرلند شمالی خاک اصلی انگلیس و حتی شهر لندن را نیز در برگرفت.

کار به جایی رسید که در سال ۱۹۹۱ میلادی ارتش آزادیبخش ایرلند شمالی به قصد ترور «جان میجر» نخست وزیر وقت، مقر نخست وزیری در شماره ۱۰ خیابان داونینگ استریت را با خمپاره مورد حمله قرار داد.

این در حالی بود که کابینه در حال بررسی دخالت این کشور در جنگ خلیج فارس علیه عراق بود.

در بمبگذاری دیگری در منچستر در سال ۱۹۹۶ میلادی، که بزرگترین حمله به خاک انگلیس پس از جنگ جهانی دوم نامیده می شود، منطقه وسیعی تخریب و افزون بر ۲۰۰ نفر زخمی شدند.

ادامه این حملات، دولت انگلیس را وادار به امضای توافقنامه های آتش بس و در نهایت پذیرفتن گفت وگو با نیروهای جدایی طلب و جمهوریخواه کرد.

سرانجام در توافقی که به نام «معاهده جمعه مقدس» نامیده می شود، این آتش بس ها دائمی شده و خشونت ها تقریباً متوقف شد. (برخی در فارسی از آن به توافق «جمعه نیک» یاد می کنند که ترجمه لفظ به لفظ «Good Friday» است. اما نکته اینجاست که مسیحیان غیرانگلیسی زبان و از جمله مسیحیان ایران این روز را جمعه نیک نمی خوانند).

بر اساس این معاهده که در ایرلند شمالی به همه پرسی هم گذاشته شد، دولت انگلیس قبول کرد که در برابر پایان خشونت ها، قوانین تبعیض آمیز علیه جمعیت کاتولیک را لغو کرده و آنها را در قدرت سهیم کند.

همچنین قرار شد به قوه مجریه ایرلند شمالی خودمختاری نسبی داده شود.

در مقابل، جمهوری ایرلند (جنوبی) به عنوان یکی از امضا کنندگان و تضمین کنندگان معاهده، مجبور به تغییر دادن یکی از دو اصل از قانون اساسی خود شد که باید به همه پرسی گذاشته می شد.

در قانون اساسی قدیم، تمام جزیره ایرلند به عنوان قلمرو «کشور ایرلند» شناخته شده و تمام ساکنان آن شهروند جمهوری ایرلند محسوب می شوند.

ایرلند جنوبی در متمم قانون اساسی، این ادعای ارضی بر همه جزیره ایرلند را حذف کرد. اما در معاهده «جمعه مقدس» طرف‌ها قبول کردند که حق دموکراتیک مردم ایرلند شمالی برای پیوستن به جمهوری ایرلند(جنوبی) را به رسمیت بشناسند.

یعنی هنوز احتمال داد که ایرلند شمالی با یک همه پرسی انگلیس را ترک کند.

از سوی دیگر جمهوری ایرلند همچنان برای متولدین ایرلند شمالی حق شهروندی قائل است و هر فرد متولد ایرلند شمالی می تواند تقاضای شهروندی و گذرنامه جمهوری ایرلند را بکند.

ماجرای ایرلند شمالی و معاهده «جمعه مقدس»، پس از همه پرسی برگزیت وارد مرحله پیچیده تری شده است.

برخی طرف‌ها معتقد هستند که خروج انگلیس از اتحادیه اروپا موجب نقض این معاهده خواهد شد.

در این معاهده از انگلیس و ایرلند شمالی به عنوان «اعضای اتحادیه اروپا» نام برده شده و از تعهد آنها به کنوانسیون حقوق بشر اروپا سخن به میان آمده است.

با خروج انگلیس از اتحادیه اروپا و طبعاً از کنوانسیون حقوق بشر اروپا، بخش‌هایی از معاهده «جمعه مقدس» دچار تناقض می‌شود.

به همین دلیل برخی حقوقدانان معتقد هستند که برای خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، رضایت ایرلند جنوبی یک شرط ضروری است.

از سوی دیگر برچیدن پاسگاه های مرزی و نامرئی شدن مرز بین دو ایرلند که یکی از مفاد توافق صلح بوده، با خروج انگلیس از اتحادیه اروپا دچار مشکل می شود.

همچنین انگلیس باید مرز خود با اتحادیه اروپا که اکنون مرز ایرلند شمالی و جنوبی است کنترل کند، و از سوی دیگر این کنترل ناقض معاهده «جمعه مقدس» خواهد بود.

نکته اینکه اگر متولدین ایرلند شمالی از حق خود برای دریافت گذرنامه جمهوری ایرلند استفاده کنند، آنوقت بسته نگهداشتن یک مرز اتحادیه اروپا به روی شهروندان این اتحادیه وضع پیچیده ای پیدا خواهد کرد.

به همه اینها باید امکان همه پرسی و خروج ایرلند شمالی از مملکت متحده (انگلیس) را هم افزود.

مردم ایرلند شمالی که همین حالا هم جزو محرومترین بخش جامعه انگلیس هستند، در صورت خروج انگلیس از اتحادیه اروپا شاید ترجیح دهند به جمهوری ایرلند پیوسته و لااقل از مزایای اتحادیه اروپا استفاده کنند.

ایرلند که سال‌ها مستعمره انگلیس بود، سرانجام پس مدتها مبارزه در پایان جنگ جهانی اول و در سال ۱۹۲۲ استقلال خود را به دست آورد. در این سال جمهوری ایرلند با حفظ ۲۶ منطقه یا بخش از ۳۲ بخش جزیره ایرلند موفق شد جمهوری ایرلند را تاسیس کند اما ۶ بخش دیگر همچنان در دست انگلیس باقی ماند که اکنون ایرلند شمالی خوانده می شود.

ایرلند شمالی به قدری برای انگلیس مهم است که در نام رسمی کشور جا گرفته است.

نام رسمی کشور «مملکت متحده (جزیره) بریتان بزرگ و ایرلند شمالی» است. («بریتان» که نام یک جزیره است با «بریتانیا» که قبلاً برای نامیدن امپراطوری این کشور استفاده می شد، یکی نیست.)

جمهوریخواهان ایرلند همیشه معتقد بودند که جدا شدن ایرلند شمالی غیرقانونی و غیردموکراتیک بوده است.

این جدایی به گفته آنها با ایجاد اکثریت ساختگی برای پروتستان‌ها محقق شده است. در واقع حوزه های انتخابی طوری خط کشی شده اند که پروتستان‌ها با وجود جمعیت کمتر، حوزه های بیشتر و در نتیجه رای موثرتری داشته باشند. شبیه آنچه کمابیش در مورد حزب کارگر و محافظه کار در کل انگلیس دیده می شود.

به خاطر چینش حوزه های انتخابی است که حزب محافظه کار می تواند با تعداد رای و جمعیت کمتر، همچنان تعداد قابل توجهی کرسی پارلمانی کسب کند.

در انگلیس هر حوزه انتخابی یک نماینده به مجلس می فرستد، خواه این حوزه پرجمعیت باشد یا کم جمعیت.

۱۰۷۱

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 8 =