۱۸ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۱۲:۱۴
کد خبرنگار: 1573
کد خبر: 83430903
۰ نفر

برچسب‌ها

مسئولان گونه نوشتاری اینترنتی فارسی را تدوین کنند

تهران- ایرنا- شرکت کنندگان در بیست و پنجمین نشست نقد و اندیشه با موضوع «درست‌نویسی زبان فارسی در فضای مجازی»، با تاکید بر ضرورت فرهنگ‌سازی و آموزش برای حمایت از زبان فارسی در فضای مجازی، تدوین گونه نوشتاری زبان فارسی در فضای اینترنت را توسط نهادهای مسئول خواستار شدند.

به گزارش مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، نشست نقد و اندیشه با حضور «معصومه عظیم زاده» مدیر گروه سامانه‌های پردازش وب و رایا زبان پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، «حسن ذوالفقاری» استاد دانشگاه و مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، «مهدی صالحی» رئیس انجمن ویرایش و درست‌نویسی برگزار شد و کارشناسان بر این نکته تاکید کردند که با فرهنگ‌سازی و آموزش باید به حمایت از زبان فارسی در فضای مجازی کمک کرد.

در ابتدای این جلسه حسن ذوالفقاری با بیان اینکه بیش از صدها ادیب و بزرگ به زبان فارسی نوشته‌اند که این نشان می‌دهد پشتوانه غنی در زبان فارسی وجود دارد، گفت: به همین دلیل باید نگارش‌های ما درست باشد تا این زبان را حفظ کنیم، بیش از ۱۱۰ میلیون نفر در دنیا فارسی صحبت می‌کنند و اقوام و قومیت‌های ایرانی نیز به گویش‌های دیگر با این زبان سخن می‌گویند که به عنوان زبان واسط میان این اقوام است.

آنچه در زبان محاوره جایز است در نوشتار جایز نیست

عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اینکه زبان نوشتاری در عصر حاضر شاید ۱۰۰ برابر بیشتر از گذشته استفاده می‌شود، گفت: به همان نسبت که میزان استفاده از نوشتار زیاد شده سواد نوشتاری کاربران فضای مجازی کم شده، سرعت بالا رفته و دقت هم پایین آمده است.
سرعت بالا تعداد غلط‌های نوشتاری را زیاد کرده که با تکرار کم کم جا افتاده است. نسل جدید آنچه را در زبان محاوره جایز است در نوشتار هم به کار می‌برد که به زبان و خط آسیب وارد می‌کند.
وی با تاکید بر اینکه زبان فارسی در دوره‌ای با زبان عربی درآمیخته و هویت جدید پیدا کرد، افزود: این تغییرات در دوره مشروطه باعث روان‌نویسی، رشد و اعتلای زبان فارسی شد و در دوره جدید نیز باید بپذیریم گونه زبان پیامکی (اینترنتی) به وجود آمده که قوانین خود را دارد و نهادهای مسئول باید قواعد و قوانین این گونه زبان را بنویسند.
وی با اشاره به ناهماهنگی آموزش و پرورش با فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی خاطرنشان کرد: برای حفظ زبان فارسی اول باید کتاب‌های درسی ویراستاری شوند که اکنون با اصول درست‌نویسی مطابقت ندارند، اگر نویسندگان آموزش ببینند که از واژه‌های بیگانه استفاده نکنند و کلمه‌های برابر فرهنگستان را به کار بگیرند دانش‌آموزان آنها را یاد خواهند گرفت، دوم باید درست‌نویسی را از مطبوعات شروع کنیم، آمارها نشان می‌دهد که ۷۰ درصد جمله‌های مطبوعاتی یک غلط املایی دارد و در نامه‌های اداری وضع بدتر است و اگر چشم یک غلط را ببیند در حافظه می‌ماند.

زبان فارسی در فضای مجازی رها شده است

این استاد دانشگاه با بیان اینکه همه نهادها باید مسئول باشند، گفت: در کشور ما همه نهادها همیشه در بحث بایدها هستند و راجع به مسائل صحبت می کنند و به خود مسئله و حل آن کار ندارند و با همین روش، مباحث زبان فارسی را در فضای مجازی رها کرده‌ایم.
ذوالفقاری با اشاره به اینکه هنوز در کشور موفق نشده‌ایم یک نرم‌افزار مناسب برای ویراستاری روی تلفن‌های همراه برای استفاده عموم معرفی کنیم، ادامه داد: فرهنگستان تا حد زیادی کار خود را انجام داده است ولی قدرت اجرایی لازم را ندارد که افزونه‌های ویراستاری در صدا و سیما برای فرهنگ‌سازی معرفی شوند یا ادارات الزام به استفاده از آن داشته باشند.   
عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی با بیان اینکه اولین مشکل زبان فارسی، موازی‌کاری نهادهای مسئول و نبودن تصمیم گیرنده واحد است که بتواند شرکت‌های فعال را گرد آورد، اظهار کرد: دومین مساله نیز این است که باید با فرهنگ‌سازی گرایش مثبت به اهمیت زیان فارسی را در میان مردم به وجود آورد.

 میلیون‌ها کاربر فضای مجازی می‌توانند زبان فارسی را نجات دهند
 استاد دانشگاه تربیت مدرس تصریح کرد: صدا و سیما به عنوان پر مخاطب‌ترین رسانه کشور اگر در کنار سایر برنامه‌های خود بتواند شاهنامه را به عنوان یک سند معتبر زبان فارسی معرفی کند قدم بزرگی در بُعد آموزشی برداشته است. 

ذوالفقاری با تاکید بر اینکه شرکت‌های دانش‌بنیان و انجمن‌های فعال در حوزه ادبیات و زبان فارسی باید از طرف دولت حمایت شوند، گفت: این انجمن‌ها می توانند با جامعه ارتباط داشته باشند.

وی افزود: سازمان‌هایی مانند برنامه و بودجه باید برنامه کلانی را تعریف و برای آن برنامه‌ریزی کنند و سازمان‌ها و نهادها یافته‌های خود را تجمیع کرده و یک نهاد قدرتمند این برنامه را ابلاغ و بر اجرای آن نظارت داشته باشد.

عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی با بیان اینکه امید زیادی به بخش خصوصی دارد، گفت: این بخش با کمک ۵۰ میلیون کاربر فضای مجازی می‌تواند فعالان زبان فارسی را با به صورت خودجوش و بدون بودجه مصوب شناسایی کند و با کمک آنها این فضا را نجات دهد.

 
سرکوب علوم انسانی وضعیت فعلی زبان فارسی را به وجود آورده است

رئیس انجمن ویرایش و درست نویسی با اشاره به اینکه زبان فارسی در فضای واقعی هم رها شده است و در وضعیت موجود، زبان فارسی حاضرِ غایب است، گفت: فضای مجازی هنگام ورود به کشور ما زیر پوست جامعه را نمایان کرد به این معنی که برخی افراد با این تصور که فضای مجازی، صاحب ندارد باطن خودشان را نشان می‌دهند.
مهدی صالحی با بیان اینکه سرکوب و بایکوت علوم انسانی در سال‌های گذشته باعث وضعیت فعلی خط و زبان فارسی است، ادامه داد: نتیجه سال‌ها خطا، امروز در فضای مجازی خود را نشان می‌دهد. اساتید در سال‌های گذشته از وضعیت زبان فارسی ابراز نگرانی کرده بودند ولی نتیجه‌ای نداشت.

وی با استناد به آمار یونسکو مبنی بر اینکه بیش از هفت هزار زبان زنده در معرض انقراض قرار دارند، افزود: خطای بزرگی است که بگوییم زبان فارسی در خطر فراموشی نیست و وضعیت آن را خوب و مناسب ارزیابی کنیم، در حالی که مرکز پژوهش‌های صدا و سیما اعلام کرده که مجریان این سازمان تنها از ۲۰۰ واژه برای ارتباط با مخاطبان استفاده می‌کنند و این زنگ خطر پوک شدن و از درون پوسیدن زبان فارسی است.

رئیس انجمن ویرایش و درست‌نویسی، فضای مجازی را محل بروز خطاهای راهبردی مدیران کشور دانست و گفت: نتیجه توسعه نامتوازن و بی‌اهمیتی به علوم انسانی باعث تخریب زبان فارسی شده است، در تمام کشورها برای ترویج ادبیات و علوم انسانی سرمایه‌گذاری وسیعی می‌شود، مدیران کشور ما چه اندازه برای پختگی زبان فارسی تلاش کرده‌اند؟

وی افزود: در کشورهای دیگر مردم بر روی زبان خود تعصب دارند ولی در کشور ما حتی اساتید هم به زبان فارسی بی‌اعتنایی می‌کنند و این بی‌توجهی حتی در شورای انقلاب فرهنگی هم دیده می‌شود که «سند راهبردی ادبیات فارسی در فضای مجازی» به مدت چهار سال، پشت درهای بسته آن مانده است.

زنگ خطر از جایی است که زبان فضای مجازی الگوی فضای حقیقی می‌شود

صالحی با بیان اینکه نگرانی در مورد مراتب زبانی در فضای مجازی مطرح نیست، بلکه زنگ خطر از جایی زده می‌شود که زبان فضای مجازی الگوی فضای حقیقی می‌شود، گفت: این یک خطای راهبردی توسعه نامتوازن است که فضا را دو قطبی و عام و خاص می‌کند و اگر زبان را هم از دست مردم خارج کنیم خطرناک است.

وی ادامه داد: باید فضای مجازی را فراتر از شبکه های اجتماعی دید، بخشی از آن اتوماسیون اداری، فونت‌های طراحی شده فارسی و سایت‌های پر از غلط املایی سازمان‌های دولتی است که هیچ کس هم پاسخگوی آن نیستند.

این فعال زبان و ادبیات فارسی با اشاره به اینکه در ادارات شیوه نوشتن نامه اداری وجود ندارد و هر مدیری به طور سلیقه‌ای عمل می‌کند، تصریح کرد: در کشور هنوز برای کاربر عمومی زبان فارسی صفحه کلید هم طراحی نشده است و آنچه استفاده می‌شود صفحه کلید عربی است که گوگل آن را طراحی کرده است و با این روش در پنچ سال آینده این گوگل است که به کاربر فارسی می‌گوید چه واژه و جمله ای برای استفاده درست است.

صالحی با اشاره به منسوخ شدن برنامه زرنگار و جایگزینی ورد(word) به جای آن، افزود: با برنامه‌هایی که در کشور انجام می‌شود، سرمایه‌های ملی از بین می‌رود و هیچ برنامه ویراستاری به مرحله تجاری‌سازی نمی‌رسد.

می‌توانیم از ادبیات برای کشور ارزآوری کنیم

رئیس انجمن ویرایش و درست‌نویسی با بیان اینکه مرکزی برای رصد زبان فارسی در شبکه‌های مجازی نداریم یا اگر هم داریم گزارشی از آن منتشر نمی‌شود، گفت: باید برای برنامه تلگرام یک ربات درست‌نویسی نوشته شود و صفحه کلیدی طراحی کنیم که بتواند معادل فارسی واژه‌های فرانسوی را پیشنهاد بدهد یا ضرب‌المثل‌هایی را به کاربر پیشنهاد کند.

وی با اشاره به اینکه ۱۶۰ میلیون فارسی‌زبان در خارج از کشور مشتری بالفعل هستند، افزود: در فضای مجازی، بی‌کرانه‌ای در اختیار داریم که می‌توانیم از ادبیات برای کشور ارزآوری کنیم، راه‌اندازی مدرسه فارسی یکی از ساده‌ترین این راه‌هاست.

صالحی با بیان اینکه دولت به سدی در برابر تحول، کارآفرینی و ارزش‌آفرینی تبدیل شده است، گفت: سال‌هاست که فرهنگستان زبان فارسی راه‌اندازی شده است و با عوض شدن مدیران بودجه کم و زیاد می‌شود و وابستگی زبان به بودجه باعث حکومتی شدن فضا می‌شود.

وی با اشاره به اینکه باید مرکز مشترکی با حضور اساتید برای گردآوردن فعالان زبان فارسی به وجود بیاید، افزود: سرمایه معنوی زیادی در فرهنگستان وجود دارد که باید آزادسازی شود تا در دسترس همه فعالان بخش خصوصی قرار گیرد، الان محتواهای بسیار خوبی مانند ورد نت و واژگان توسط بخش خصوصی تولید می‌شود ولی به دلیل فقدان حمایت، تجاری‌سازی نمی‌شوند.

رئیس انجمن ویرایش و درست‌نویسی با تاکید بر اینکه می‌توان با برگزاری یک همایش فعالان زبان فارسی را شناسایی کرد، گفت: نمونه این مرکز برای ویراستاران راه‌اندازی شده و اکنون ۱۰۰ شرکت فعال شناسایی شده‌اند که با یک حمایت فنی، می‌توان آنها را توسط یک شتابدهنده در کنار هم قرار داد تا کسب و کارهایی در فضای مجازی برای حمایت از زبان فارسی راه‌اندازی شود.

نهادی برای ارزیابی محصولات تولیدی حوزه زبان فارسی وجود ندارد

اکرم عظیم زاده، مدیر گروه سامانه‌های پردازش وب و رایا زبان پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به ارائه خدمات این مرکز از سال ۸۰ تاکنون گفت: پژوهشگاه در جهت توسعه زبان فارسی همیشه پیشرو بوده و دغدغه این حوزه را داشته است، در سال‌های اخیر طرح جویشگر فارسی را دنبال کرده‌ایم و بخشی از زیرساخت‌های زبان فارسی توسعه پیدا کرد.

وی افزود: سال گذشته ماموریت پیدا کردیم که برای خط و زبان فارسی برنامه عملیاتی تدوین کنیم که بر اساس آن چهارکارگروه با حضور معاونت‌های وزارت ارتباطات تشکیل داده‌ایم و مرحله به مرحله نتایج آن اعلام شد ولی مشارکت همه معاونت‌ها به یک اندازه نبود و برنامه به مرحله تصویب نرسید.

عظیم زاده با تاکید بر اینکه در برنامه عملیاتی اکوسیستم بازیگران این حوزه دیده شده است، گفت: سعی کردیم همه فعالان این حوزه را در کنار یکدیگر جمع کنیم و در هسته آن فناوری دیده شد که در لایه ابزارها و دادگان به خدمات و محصولات قابل تولید در حوزه زبان فارسی، تمرکز دارد.

مدیر گروه سامانه‌های پردازش وب و رایا زبان پژوهشگاه با بیان اینکه پس از آن به بحث واحدهای پشتیبان و زیرساختی وارد شدیم که برای انتشار محصولات تولیدی فعالیت داشته باشند، تصریح کرد: در این حوزه بحث‌های حقوقی، استانداردها و زیرساخت‌های ارزیابی مطرح می‌شود که فعلا در حوزه ارزیابی مشکل وجود دارد و محصولات تولیدی از طرف هیچ نهادی ارزیابی نشده و در دسترس مصرف‌کننده هم قرار دارد. اگر این ارزیابی انجام شود محصولات با کیفیت معرفی می‌شوند و به توسعه بازار سرعت می‌دهیم.

عظیمی نژاد با اشاره اینکه فناوری کمک می کند تا بدانیم محصول چگونه تولید شود و چگونه مورد استفاده قرار بگیرد، گفت: نقش فناوری در کنار الزامات فرهنگی و فرهنگ‌سازی این است که محصول به شکل درست تولید شود و ابزارهایی مانند خطایاب‌ها در کنار آن قرار بگیرد.

وی افزود: فناوری می‌تواند در اصلاح و باز فرآیند محصول هم نقش داشته باشد به طور مثال نرم‌افزارهایی تولید شده‌اند که گفتار را به نوشتار و حتی نوشتار غیر رسمی را به رسمی تبدیل می‌کند و فناوری می‌تواند کمک کند خطاهای شکل محاوره‌ای با ایجاد پیکره‌های زبانی و ابزارهای مناسب به متون قابل قبول تبدیل شوند.

 معرفی محصول بومی به بازار به کمک فناوری

مدیر گروه سامانه های پردازش وب و رایا زبان پژوهشگاه ارتباطات با بیان اینکه برای مخاطب عام زبان فارسی در تعامل فرد به فرد دغدغه‌ای نداریم ولی برای افراد تاثیرگذار در صفحات اجتماعی باید فرهنگ‌سازی کرد، گفت: مشکل اینجاست که اول در کشور ما فناوری وارد شده و الان می‌خواهیم برای استفاده از آن فرهنگ‌سازی کنیم و موفقیت خدمات بومی سال‌ها طول می‌کشد.

عظیم زاده با اشاره به نبودن مرکزی برای پایش و ارزیابی برنامه‌های تولیدی در حوزه زبان فارسی تصریح کرد: اگر چنین مرکزی تشکیل شود می‌تواند پس از بررسی و آزمایش، برنامه‌ها را برای استفاده به مردم معرفی کرد، فرصتی که فناوری در اختیار ما قرار داده، این است که محصولات بومی را به بازار معرفی کنیم، به طور مثال برنامه ویراست‌یار الان فعال است و از طریق کروم نصب می‌شود ولی هیچ اطلاع‌رسانی در مورد آن انجام نشده و در این حوزه ضعف داریم.

وی ادامه داد: در جهان فناوری‌های گفتاری رو به رشد هستند و دستیارهای هوشمند پیشرفت زیادی دارند و در این حوزه ما می‌توانیم به شکل‌گیری این بازار بومی کمک کنیم و شرکت‌های داخلی به این سمت حرکت کنند. البته باید زیرساخت‌های حمایتی برای روی آوردن این شرکتها به این جهت شکل بگیرد که یک اقدام پیشگیرانه است.

مدیر گروه سامانه‌های پردازش وب و رایا زبان پژوهشگاه ارتباطات با تاکید بر اینکه وب‌سایتی برای شناسایی فعالان حوزه زبان فارسی در این مرکز راه‌اندازی شده است، گفت: جلساتی با این فعالان برگزار شد تا بدانیم چه کارهای انجام شده ولی برای ایجاد هم‌افزایی لازم به حمایت بخش‌های مختلف نیاز هست.

وی تصریح کرد: پژوهشگاه اولین پیمایش فعالان حوزه خط و زبان فارسی و محصولات و خدمات آنها را انجام داده که اطلاعات آن در سایت www. pclp.itrc.ac.ir قابل مشاهده است و فعالان این حوزه می‌توانند با مراجعه به این سایت ضمن ثبت‌نام، اطلاعات موجود را اصلاح و تکمیل کنند.

عظیم زاده در پایان گفت: تمام نهادهای مسئول که بودجه و هزینه دریافت می‌کنند باید به این موضوع حساس باشند و برای آن فرهنگ‌سازی کنند.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
1 + 5 =