تهدید و تحدید رسانه ها؛ دغدغه اصلی فعالان این عرصه

تهران-ایرنا- روز خبرنگار بهانه و فرصتی برای فعالان عرصه خطیر رسانه و خبر است که به بیان دغدغه ها و آرمان های خود بپردازند.

امروز رسانه های کشور در روز مربوط به خودشان ضمن تبیین رسالت و وظایف فعالان این عرصه، محدودیت ها و موانع آنان را بنا به الویتبندی همچون آزادی بیان، ‌ امنیت شغلی، مشکلات اقتصادی و فشارها و عوارض روانی برشمردند.  در این میان و از منظر رسانه های اصلاح طلب یکی از محوری ترین مباحثی که ذیل مشکلات امروز رسانه ها مطرح است بحث رونق گرفتن رسانه های نوین و شبکه های اجتماعی در فضای مجازی و رقابت با رسانه های سنتی و مکتوب و احتمال به حاشیه راندن آن ها است.  اما در میان رسانه های منتسب به جریان اصولگرایی "مشکلات و محدودیت های رسانه های برون مرزی کشورمان"‌ بیشتر مورد امعان نظر قرار گرفته است.

لازم به ذکر است طی دیروز و امروز و به مناسبت روز خبرنگار افراد زیادی از وکلای مجلس، اعضای دولت و شورای شهر تا فعالان و پیشکسوتان این عرصه با حضور در محل رسانه ها یا انجام مصاحبه و نگارش یادداشت هایی ضمن گرامیداشت روزخبرنگار و یاد شهدای رسانه بر اهمیت این حرفه و ضرورت برطرف کردن مشکلات آن تاکید داشتند. اخبار مربوط به این دیدارها نیز در رسانه های داخلی بازتاب زیادی داشته است.

رسانه های اصلاح طلب

این رسانه ها علاوه بر موضوع های مذکور با طرح محورهایی به نکاتی همچون نقش رسانه ها در مدیریت شهری و وضعیت رسانه های محلی پرداختند.

موانع، مشکلات و تهدیدات اهالی رسانه

شرق در سرمقاله خود ضمن گله مندی از وضعیت و مشکلات اهالی رسانه و روزنامه نگاران متذکر می  شود:‌ اگر می‌خواهید روزنامه‌نگاران را محترم بشمارید، نیازی به سالی یک نوبت تبریک و تمجید نیست. راهش چیز دیگری است. آزادی و امنیت و استقلال حرفه روزنامه‌نگاری باید تثبیت و تضمین شود. حذف لزوم اخذ پروانه انتشار، تضمین امنیت شغلی و بیمه روزنامه‌نگاران، حل بحران اقتصادی مطبوعات و خبرگزاری‌ها، جلوگیری از لغو امتیاز و توقیف مطبوعات ازسوی هیئت نظارت بر مطبوعات، بازنگری در موارد توقیف و لغو امتیاز مطبوعات توسط دادگاه‌ها، جلوگیری از بازداشت روزنامه‌نگاران، حداقل کار مقدماتی است که باید برای بزرگداشت واقعی روزنامه‌نگار و رسانه انجام شود.

پرویز اسماعیلی، ‌ معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهوری در یادداشتی در روزنامه ایران ضمن تاکید بر بخشی از مشکلات رسانه‌ها که به سیاستگذاری‌ها، زمینه‌ها و شرایط بیرونی مربوط است و فراهم‌کردنش بر عهده حاکمان و مسئولان کشور است، ‌ یادآور می شود:‌ در این میان البته مشکلات دیگری هم وجود دارد که ریشه آنها به بیرون از رسانه‌ها برنمی‌گردد...خود اهالی رسانه هم، برای احیای جایگاه رسانه‌ها، بازیابی تأثیرگذاری و به‌طور کلی بقای حرفه‌ای در دنیای امروز، باید گام‌های اساسی بردارند... شناخت زیست‌بوم فناوری‌های ارتباطی و روندهای جدید اطلاع‌رسانی، همگام شدن با تغییرات فناورانه، عقب نماندن از مخاطب، حضور در بسترهای جدید رسانه‌ای و تولید محتوای متناسب با پلتفرم‌های متفاوت جدید، اولین ضروریاتی است که باید در دستور کار قرار بگیرد. باید با تغییر رویکرد در تولید محتوا، به سلیقه مخاطب نزدیک شویم. اقناعی عمل کنیم و مخاطب را متقاعد کنیم نیاز خبری‌اش را در منابع نامعتبر جست‌وجو نکند و ما را انتخاب کند.

روزنامه‌نگاری چه تاثیری بر زندگی روزنامه‌نگاران دارد؟ پرسشی است که امروز روزنامه ابتکار برای پاسخ آن به گفتگو با یک روزنامه نگار پرداخته. بهمن احمدی عمویی در این باره می گوید:‌ چون در ایران روی روزنامه‌ها سرمایه‌گذاری خوبی صورت نگرفته و صاحبان روزنامه‌ها و مدیران مسئول هزینه‌های لازم را انجام نمی‌دهند، تعداد روزنامه‌نگارانی که در روزنامه‌ها مشغول به کار هستند، به‌نسبت بسیار کمتر است. بنابراین هر خبرنگار موظف است حوزه‌های متعددی را پوشش دهد و لاجرم باید خبرهای متنوعی را بخواند تا هم از روزنامه‌های رقیب جا نمانند و هم اطلاعات‌شان درباره سوژه‌های مورد بررسی بالاتر رود. اما اتفاقی که رخ می‌دهد باعث می‌شود این روزنامه‌نگاران فرصت لازم برای بازسازی مجدد خود نداشته باشند. روزنامه‌نگاران نیاز به مطالعه‌ دارند. نیاز دارند تا در اوقات فراغت خود فیلم ببینند و در گروه‌ها و گعده‌های مختلف حضور پیدا کنند تا توان علمی خود در حوزه کاری را بالا ببرند و کار با کیفیت‌تری ارائه دهند.

سلامت روانی مشغولان و فعالان در این حرفه نیز مبحث دیگری است که روزنامه ابتکار به آن پرداخته است:‌ رویارویی هر روزه خبرنگاران با اخبار مانند این است که در محیط ایزوله‌ پراسترسی زندگی‌ کنید و هر روز هم این فضا را تشدید و بازتولید کنید. ما در فضایی زندگی می‌کنیم که گاهی اخبار و اتفاقاتی که در فضای عمومی‌اش منعکس می‌شود به دلیل برخی ناکارآمدی‌ها چندان مثبت نیست. وقتی هر روز، روزی چند بار در معرض این اخبار باشید که بیشترشان ناشی از ناکارآمدی است، فرد دچار یاس، سرخوردگی و افسردگی شدید می‌شود. روانشناسان به افرادی که در شرایط نامناسب روحی قرار دارند، توصیه می‌کنند که از محیط استرس‌زا دوری کنند، اما روزنامه‌نگار با همین شرایط هر روز با محیطی پراسترس درگیر است و هر روز آن را بازتولید می‌کند. طبیعی است که بسیار بیشتر از مردم عادی دچار یاس و افسردگی شود و به این نتیجه برسد که تمام آنچه که می‌نویسد هیچ بازخوردی از سوی مقامات و مدیران و همچنین از سوی مردم عادی ندارد. این اتفاقات مدام تکرار می‌شود و گاهی هم به صورت احمقانه و ابتدایی بازتولید می‌شود.

سردبیر روزنامه ابتکار در یادداشتی می نویسد:‌ مگر می‌توان به روز خبرنگار رسید و دست‌کم برای اندک زمانی به همکاران خبرنگار در بند فکر نکرد؟ به وثیقه‌های سنگین، به بازداشت‌های بدون ملاقاتی و... مگر می‌توان به روز خبرنگار رسید و دلمشغول و نگران همکاران بیکار نبود؟ به روزنامه‌های تعطیل شده، به سایت‌های غیرفعال، به خبرگزاری‌های نیرو تعدیل کرده، به حقوق‌های ناکافی، به معوقات فراوان و به بسیار مسئله دیگر که ذهن و قلب را توامان می‌فرساید.

همدلی در پرونده ویژه ای با عنوان "دست های لرزان، ‌چشم های نگران" که به همین مناسبت گشوده است، ‌ گزارش می دهد: حال ما خوب است، اما تو باور نکن

به نوشته این روزنامه در حالی روز خبرنگار از سوی مسئولین گرامی داشته می‌شود که خبرنگاران متهمان شماره یک نزد دولت و حاکمیت هستند...خبرنگاران همیشه در تیررس تهمت و افترای ایجاد چنددستگی، رواج اختلاف و عامل تضاد و شکاف هستند، تهمت‌هایی که هیچ‌گاه به اثبات نمی‌رسد؛ اما دیوار کوتاهشان این فرصت را به فرصت‌طلبان می‌دهد تا در توجیه ناکارآمدی خود، در میان خبرنگاران به قشر خبرنگار بتازند؛ ولی تواضع، معصومیت و مظلومیت‌ اصحاب رسانه، سبب نمی‌شود که رسالت و ماموریت خود را فراموش کنند؛ ماموریتی که در پیام‌آوری و آگاهی‌بخشی جامعه خلاصه می‌شود. خبرنگاران حتی تهمت‌های ناروا به خود و دیگر خبرنگاران را نشر می‌دهند تا روند اطلاع‌رسانی به صورت کامل انجام شود. خبرنگاران در حالی در زبان مسئولین محترم شمرده می‌شوند که در عمل جایگاهی در عرصه تصمیم‌سازی ندارند و توان و ظرفیت دانش و آگاهی و تجربه آنها نادیده گرفته می‌شود.

"خبرنگار، رکن چهارم یا ستون پنجم!؟ "‌عنوان سرمقاله روزنامه همدلی است که در فرازی از آن آمده:‌ یکی از نگاه‌های نادرستی که در دوره‌های مختلف نسبت به خبرنگاران حاکم بوده، نگاه‌های امنیتی و غیرحرفه‌ای و سوءظن به جماعت خبرنگاران و حرفه خبرنگاری است، به گونه‌ای که در نگاه برخی، خبرنگار به جای رکن چهارم دموکراسی به عنوان ستون پنجم دشمن شناخته می‌شود، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود! این رویکرد که برآمده ‌از نگاه غیر معتمدانه و بدبینانه و امنیتی به حوزه رسانه است به هیچ وجه شایسته جایگاه شامخ خبرنگار نیست، چرا که خبرنگار به عنوان چشم و گوش و وجدان بیدار جامعه رسالت اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی به جامعه را دارد و اگر فساد یا رفتاری از کارگزاران حاکمیتی و دولتی توسط خبرنگاران افشا می‌شود، هدف نه تضعیف کارگزاران و کشور بلکه خدمت به مردم و صیانت از سلامت نظام است. خبرنگاری که با پذیرش بیشترین کاستی‌ها در حقوق، دستمزد، پاداش و مزایای شغلی، به این شغل روی می‌آورد ستون پنجم دشمن نیست، بلکه دغدغه صیانت از جامعه و خدمت به کشور را دارد و شایسته تکریم و تجلیل و حمایت بیشتر است.

در یادداشتی که امروز در تارنمای بهارنیوز به چشم می خورد آمده است:‌ من دلم می‌خواهد روز خبرنگار را تسلیت بگویم. اول به خودم که عاشق این حرفه شدم؛ آنهم در جامعه‌ای که ارزش کار من را آنگونه که باید درک نمی‌کند و در اصل معنی و مفهوم این حرفه را نمی‌داند و نمی‌تواند با خود حساب و کتاب کند که رکن چهارم دموکراسی یعنی چه!

دوم به مسئولانی تسلیت بگویم که مجبور هستند خبرنگاران را تحمل و در طول سال با رفتارهای خود به اهالی قلم توهین کنند و سالی فقط یک روز ژست توجه به اهالی رسانه را به خود بگیرند و بعد از گرفتن عکس یادگادی، بی‌خیال از همه مشکلات این قشر، اقدامات لازم برای بهبود وضعیت معیشت خبرنگاران را در پیش نمی‌گیرند.

تارنمای نامه نیوز در گزارشی به مناسبت سالگرد شهادت محمود صارمی به دست تروریست های طالبان  نوشت: علاوه بر گروه‌های تروریستی، بسیاری از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران توسط مافیای قدرت و ثروت و یا سیاستمدارانی  که آن خبرنگار را مانع پیشبرد اهدافشان می‌دیدند، از بین رفته‌اند.

در ادامه به برخی از مهم‌ترین روزنامه نگاران و خبرنگارانی  که به علت مقاله ها و گزارش‌های افشاگرانه شان توسط مافیا یا گروه‌های سیاسی کشته شده‌اند، اشاره شده است.

خبرگزاری ایلنا از مشکلات این حرفه چنین می نویسد:‌ وقتی که «استثمار فرهنگی» اتفاق می‌افتد، نمی‌توان به بهبود مولفه‌های فرهنگی جامعه امید بست؛ وقتی روزنامه‌نگار که نیروی کار فرهنگی مملکت است، درگیر دغدغه معاش و ترس از بیکاری است، یعنی "نون والقلم و مایسطرون" از یادها رفته است و فرهنگ را در واگن آخرِ قطارِ اولویت‌هامان قرار داده‌ایم.

امروز از تولد روزنامه‌نگاری مدرن در ایران، دهه‌ها گذشته است اما هنوز هم «کار با قلم» و «نوشتن از دردهای مردم»، کاری‌ست سخت و پرمخاطره؛ از دشواری‌های همیشگی این شغل که با شرایط اجتماعی گره خورده بگذریم، شغل روزنامه‌نگاری یا آنگونه که در جهان مدرن الکترونیک می‌گویند «خبرنگاری»، از نظر مولفه‌های شغلی نیز با کاستی‌ها بسیار همراه است. این دشواری‌ها را می‌توان در چند گروه طبقه‌بندی کرد: دستمزد پایین، عدم امنیت شغلی، فقدان بیمه یا عدم برخورداری از بیمه مناسبِ خبرنگاری و برون‌سپاری‌هایی که گاه به «استثمار» تن می‌زند.

تاثیر فضای مجازی و شبکه های اجتماعی بر فعالیت رسانه های سنتی

اعتماد در سرمقاله خود به این موضوع پرداخته و می نویسد: مشکل ما، اینترنت و فضای مجازی نیست و مشکلات روزنامه‌های‌مان را به گردن مردم و اینترنت نگذاریم و نگوییم مردم نسبت به روزنامه‌ها بی‌اعتنا شده‌اند. واقعیت این است که ما روزنامه‌نگاران، چیزی برای ارایه به مردم نداریم و این اتفاق هم دو دلیل دارد؛ نخست آنکه مسوولان به صور مختلف و در قالب تشویق و تطمیع و هدایا و حتی تعطیلی مطبوعات، به روزنامه‌نگاران فشار می‌آورند و دلیل دوم هم این است که ما روزنامه‌نگاران، کار خودمان را بلد نیستیم و هنوز نمی‌دانیم در چنین شرایطی، تا چه حد باید توانایی مقابله داشته باشیم. متاسفم بگویم که ما روزنامه‌نگاران، در مقابل این شرایط تسلیم شدیم و خودمان را رها کردیم تا تلقی مسوولان هم این باشد که روزنامه‌نگاران، چون شغل دیگری ندارند، به حقوق بخور و نمیری اکتفا کرده و به مطبوعات چسبیده‌اند.

محمدجواد حق‌شناس در یادداشتی در روزنامه اعتماد ضمن اشاره به تاثیر فضای مجازی و فراگیر شدن اینترنت و فناوری‌های نوین بر فعالیت رسانه های مکتوب به جهانی بودن این عامل تاکید کرده و می افزاید:‌ یکسری از عوامل از سکه افتادن رسانه‌های مکتوب، به عوامل داخلی کشورما برمی‌گردد. واقعیت این است که برخی از محدودیت‌زایی‌ها و تنگ‌نظری‌ها، عدم نقدپذیری در مورد آنچه قانونگذار تعریف کرده و برخوردهای سخت‌افزارانه و خشن موجب شده تا قدرت مطبوعات کاهش پیدا کند... عوامل دیگری نیزدر سخت شدن شرایط فعالیت مطبوعات دخیل هستند. یکی از این موارد گرانی بی‌سابقه کاغذ در دو سه ساله اخیر است که فضای فعالیت را بر رسانه‌ها تنگ‌تر و تنگ‌تر کرده است. در کنار این فاکتور باید به تبعیض در رسانه‌ها اشاره کرد. تبعیض‌هایی بین رسانه‌های خصوصی و رسانه‌های حاکمیتی و دولتی.

اما نگارنده در نهایت و با وجود تمام مشکلات یاد شده پیشنهاد می دهد: به نظر می‌رسد شاید یکی از بهترین گزینه‌ها برای رهایی از شرایط کنونی این باشد که درکنار نسخه‌های کاغذی، توجه بیشتری به نسخه‌های الکترونیکی داشته باشیم. نسخه‌هایی که هم راحت‌تر در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرندو هم ارزان‌تر هستند. بدین ترتیب هم جوانان و طرفداران فضای مجازی می‌توانند روزنامه مورد علاقه خود را در اینترنت مطالعه کنند و هم روزنامه‌خوان‌های سنتی می‌توانند روزنامه‌های کاغذی بخرند و با لذت مطالعه کنند. با این شیوه هم اثرگذاری روزنامه‌ها حفظ می‌شود و هم دیگرشاهد تعطیلی روزنامه‌ها و یا بیکاری خبرنگاران نخواهیم بود و مخاطبان نیز راضی خواهند بود.

هوشنگ اعلم، ‌ که روزنامه مردمسالاری از وی به عنوان روزنامه‌نگار پیشکسوت یاد می کند، ‌ در گفتگو با این روزنامه تصریح می کند:‌ تصور غلطی پیش آمده و متاسفانه این دیدگاه به مسئولین هم تسری پیدا کرده است، که وقتی رسانه‌های مجازی هستند و پدیده‌ای به نام «شهروند خبرنگار» شکل گرفته دیگر روزنامه‌ها کارکرد ندارند، اما واقعیت اینجاست که دنیای مجازی به لحاظ ظاهری و تا حدی می‌تواند مخاطب را قانع کند؛ که اگر مخاطب نگاه عمیقتری داشته باشد همین بخت اندک را نیز از دست خواهد داد. «شهروند خبرنگار» خبر را در لحظه مخابره می‌کند. درست است که هیچکدام از رسانه‌های دیگر از نظر سرعت به گرد پای او هم نمی‌رسند و این اتفاق در ظاهر وجود رسانه‌ها را بی‌اهمیت می‌کند؛ اما این تصور غلط است. اصطلاح «شهروند خبرنگار» در همه دنیا یک اصطلاح نادرست است و جایگاه و مسئولیت خبرنگاری را تنزل می‌دهد، خبرنگاری یک حرفه تخصصی است و تحصیلات آکادمیک دارد، دوره‌ای که شهروند خبرنگار طی نکرده است. ما وقتی اصطلاح شهروند خبرنگار را به کار می‌بریم اگر سایر جوانب را نبینیم شان خبرنگاری را پایین آورده‌ایم.

همدلی در پاسخ به پرسش "خبرنگاری نوین، فرصت یا تهدید؟ "‌ به تاثیرات مثبت تکنولوژی بر کار روزنامه نگاران اشاره ای می کند:‌ مردم بعد پدیدار شدن رسانه‌های نوین (برای نمونه همان موبایل‌ها و فضای مجازی) و به نوعی تبدیل شدن به خبرنگار، متوجه سختی‌ّهای کار خبرنگاری شده‌اند و به آن پی برده‌اند. محدودیت‌های اعمالی از سوی نهادهای حاکمیتی، صاحبان آگهی و قوانین نانوشته در رسانه‌های سنتی، معادل فیلترینگ و محدودسازی پهنای باند در فعالیت در فضای مجازی است.

تکنولوژی‌های نوین خبرنگاران را مجبور به به‌روزرسانی اندیشه‌ها و نوع فعالیت‌هایشان کرده است. خبرنگاران تا همین چند سال پیش کافی بود تا چگونه نوشتن را بلد باشند؛ اما امروز دیگر باید بتوانند با نرم‌افزارهای متعدد بسیاری در حوزه‌های مختلف نگارش تا طراحی و عکاسی و فیلمسازی کار کنند تا بسته‌های خبری خود را کامل به مخاطبان برسانند. بنابراین بروز پدیده شهروندخبرنگاری، فرصتی شد برای اعتلای توانمندی‌های شغلی خبرنگاران.

احمد میرعابدینی، استاد علوم ارتباطات به همدلی گفت:‌ امروزه تغییرات زیاد اما مهمی در دنیا بخصوص ایران رخ داده که بخش عظیمی از آن به تکنولوژی و فناوری اطلاعات مربوط است. به گمان بنده به تبع تغییرات و تحولات مهم حوزه تکنولوژی و فناوری اطلاعات در فضای آزادی‌بیان نیز تغییرات بسیاری صورت گرفته است که این روند نیز کج‌دار و مریز ادامه دارد.

همدلی همچنین در یادداشتی ضمن بحرانی دانستن وضعیت حرفه روزنامه نگاری متداول و مرسوم که آن را محافظه کارانه و وابسته به منابع رسمی توصیف می کند، از ضرورت تغییر گفتمان و ظهور روزنامه نگاری آلترناتیو سخن می گوید که مصداقش را هم اکنون بیشتر در سایت‌ها، روزنت‌ها، وبلاگ‌ها، وب‌سایت‌ها و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی چون فیس‌بوک، توییتر، لاین، لینکدین، اینستاگرام، وایبر، واتساپ و تلگرام می‌توان دید.

نگارنده در ادامه بر معایب این گفتمان جایگزین نیز اشاره می کند:‌ مسائلی مانند بی اعتباری منابع و دامن زدن به شایعات، توسعه آماتوریسم، غلط نویسی، توسعه ادبیات شفاهی و بد زبانی، کاهش تعاملات طرفینی در عرصه فکر و اندیشه، بستن راه گفت و گو ونقد نظرو دامن زدن به تعصبات، پیشداوری‌ها و افکار خشک و خشن مشابه آنجه که هم اکنون از سوی رسانه‌های گروههای افراطی چون داعش و القاعده در این شبکه‌ها در جریان است.

علی ربیعی نیز سخنگوی دولت در مراسم گرامیداشت روز خبرنگار دیروز در مؤسسه ایران: با وجود رشد تکنولوژی و ورود رادیو، تلویزیون و حتی ماهواره باز هم روزنامه خوانی باقی مانده است ولی نوع آن تغییر کرده و تمایل مردم به خواندن اخبار کوتاه بیشتر شده است.

رسالت و وظایف رسانه ها

پرویز اسماعیلی، ‌ معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس جمهوری نیز در یادداشتی در روزنامه ایران در این باره می نویسد:‌ در دنیای رسانه‌ای شده و روزهایی که فهم افراد از دنیای پیرامون‌شان عمیقاً متأثر از عملکرد رسانه‌هاست، اهمیت رسانه‌ و حرفه خبرنگاری، نیاز به یادآوری ندارد. تأثیرگذاری رسانه‌ها امروز در همه ابعاد زندگی گسترده‌تر شده و تصور دنیای بدون رسانه و خبر، به‌غایت دشوار است. رسانه‌ها در حوزه‌هایی همچون بسط شفافیت، گسترش نظارت عمومی، تقویت صدای جامعه مدنی، مقابله با مفاسد اقتصادی، شنیده و دیده شدن لایه‌های خاموش انسان و جامعه، بهبود سازوکارهای حکمرانی و موارد متعدد دیگر، کارکردهای اثبات شده دارند و این کارکردها جز با نقش‌آفرینی و کارآمدی سرمایه‌ انسانی آنها، بویژه خبرنگاران محقق نمی‌شود.

علی مطهری نماینده مجلس شورای اسلامی در مراسم گرامیداشت روز خبرنگار دیروز در مؤسسه ایران یادآور شد:‌ خبرنگار در میانه مردم و حکومت حضور دارد و از حقوق مردم و حکومت دفاع می‌کند. هرکجا که کسی مظلوم واقع شود خبرنگاران و اهالی رسانه باید وارد شوند و دفاع کنند.

وی با تأکید بر اینکه رسانه‌ها می‌توانند به نوعی مصلح جامعه باشند، گفت: از وظایف خبرنگاران و رسانه‌ها این است که با نقاط ضعف جامعه نیز مبارزه کنند و نباید صرفاً سوار موج جامعه شوند. هرجا که عادت و سنت غلطی در جامعه وجود داشت خبرنگاران باید به دنبال رفع آن باشند... امروز خبرنگاران و رسانه‌ها رسالت ویژه‌ای دارند و باید اهمیت مقاومت را به مردم نشان دهند. اگر ایران از این بحران پیروز خارج شود به قدرتی بزرگ در دنیا تبدیل خواهد شد. از سوی دیگر خبرنگاران باید وحدت اعم از وحدت گروه‌های مختلف سیاسی، شیعه و سنی و اقوام مختلف را در جامعه تقویت و خطر تشتت را گوشزد کنند.

همدلی به مناسبت سالگرد شهادت محمود صارمی نوشت:‌ خبرنگاران تجسم امانت، مسئولیت، تعهد و وظیفه‌شناسی در جامعه‌اند. ۱۷ مرداد روز انسان‌هایی است که در کار ساختن جهانی آگاه و بالنده و به دور از هرگونه ظلم و ستم و پرده برداشتن از ناآگاهی و بی‌خبری تلاش می‌کنند... خبرنگاران پیام‌آوران حقیقت و دیده‌بانان بصیرت و هوشیاری در جامعه هستند، و بدون شک اطلاع‌رسانی آثار و تبعات گرانبها و در عین حال پر خطری دارد، به همین خاطر فعالان این عرصه باید در انجام وظیفه و رسالت اجتماعی خود احساس مسئولیت کنند.

نقش رسانه ها در مدیریت شهری

برزین ضرغامی، ‌ مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران به مناسبت روزخبرنگار  به جایگاه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران در مدیریت شهری می پردازد و درباب اهمیت آن می نویسد:‌ یکی از ابزارهای تحقق مشارکت شهروندان در عرصه مدیریت شهری، آگاهی‌بخشی است؛ آگاهی‌بخشی هم حاصل نمی‌شود مگر با بسترسازی و فرهنگ‌سازی و به تبع آن آموزش جامعه. در آموزش جامعه و فرایند مشارکت‌پذیری مردم در اداره امور شهر، آن چیزی که بیش از همه مهم است، رسانه است، ازهمین‌رو رسانه به‌دلیل دخالت‌دادن مردم در فرایند تصمیم‌گیری و مجهزکردن آنها به دانش و مهارت مورد نیاز در اداره امور شهرها، بیش از سایر عوامل و فاکتورها نقش ایفا می‌کنند.

روزنامه همدلی نیز در این باره نوشت:‌ مطبوعات و نهاد شورای اسلامی شهر، رسالتی تاریخی دارند تا در راستای تحقق جوهره و رویین‌تنی مردم‌سالاری بکوشند. وظیفه ذاتی مطبوعات و شورا، حرکت در عرض اراده دولت است. همگرایی و همسویی مطبوعات و نهاد شورا هم وظیفه مشترک و رسالت تاریخی همسان آنهاست. نقد قدرت، افزایش نقش‌آفرینی در مدیریت‌های شهری، کاهش تصدی‌گری دولت، پاسداری از حقوق و آزادی‌های مدنی، ایجاد شهری شهروندمدار، ایجاب می‌کند تا شورا و مطبوعات، برای نهادینه کردن آنچه گفته شد بکوشند.

وضعیت رسانه های محلی

این موضوعی است که امروز روزنامه اعتماد ذیل تیتر یک خود به آن پرداخته و در این راستا با سردبیران سه نشریه شهرآرای مشهد، اصفهان امروز و استقامت کرمان گفتگو کرده است تا از نگاه‌شان به بازار رسانه در سطح محلی بگویند و موضوعاتی که از قضا از طریق آنها می‌توانند از سطح شهرها و استان‌ها خارج شوند و تبدیل شوند به سوژه‌ای ملی.

در مقدمه این گزارش آمده است:‌ دنیای خبرهای آنها اغلب محدود می‌شود به مرزهای شهر و استان؛ دنیای خبرهایی که گاهی هرگز راهی به رسانه‌های جریان اصلی پیدا نمی‌کنند. حالا که روزنامه‌های سراسری و نشریات بزرگ کاغذی با مشکل کاغذ و پیدا شدن رقبای مجازی سروکله می‌زنند شاید بهتر از قبل بشود اهمیت این نشریات محلی را دید که با پرداختن به سوژه‌های مربوط به زندگی روزمره مردم شهر و استان‌شان می‌توانند هنوز با خیال راحت‌تر در مورد مخاطبان‌شان و ارتباط با مردم صحبت کنند. در روزهایی که اخبار مربوط به برجام و تغییرات سیاسی در سطح بین‌المللی و گفته‌های وزرا و سران قوه‌های قضاییه، مقننه و مجریه در هر کانال خبری و سایت اینترنتی پیدا می‌شود، نشریات محلی نشان داده‌اند که دسترسی‌شان به سوژه‌های متفاوت‌تر امکان بهتری برای ادامه حیات‌شان می‌دهد؛ رسانه‌هایی که از قضا در ریشه دواندن در دنیای مجازی و دسترسی به مخاطبان از طریق شبکه‌های اجتماعی هم موفق‌تر از رسانه‌های جریان اصلی عمل می‌کنند.

 بهروز گنجی، ‌ پیشکسوت عرصه رسانه اردبیل همزمان با روز خبرنگار در دفتر خبرگزاری ایسنا در این استان با بیان اینکه دغدغه رسانه‌های محلی و استانی برخلاف رسانه‌های ملی محدود است، اظهار کرد: در قدم اول باید چارت نشریات محلی و فضای یادداشت، گزارش و تولید محتوا در بخش‌های مختلف مشخص شود تا در یک مجموعه فعال به دور از کپی پیست تولید محتوا با هدف اقناع مخاطب انجام شود. ‌ متاسفانه بالا بودن هزینه چاپ، زینک و کاغذ دخل و خرج نشریات محلی هیچ همخوانی با هم ندارد و اکثر نشریات محلی به بولتن خبری روابط عمومی‌ها و ادارات تبدیل شده است.

وی برگزاری دوره‌های آموزشی مدیریت رسانه، مدیریت اقتصاد رسانه، دوره‌های گرافیک برای مدیران نشریات محلی و همچنین تخصصی شدن فعالی خبرنگاران را از ضرورت‌ها دانست و بیان کرد: در کنار پرداخت حق‌التحریر برای نویسندگان در مطبوعات محلی توجه به بیمه و تامین تجهیزات خبرنگاران از جمله دوربین و ضبط صوت ضروری به نظر می‌رسد.

رسانه های اصولگرا

درکنار طرح مشکلات و مسائل مربوط به این عرصه، ‌ رسانه های اصولگرا "رسالت خبری امروز رسانه های کشور در مقابل فشارهای خارجی"‌ و "اقدامات صورت گرفته برای حل مشکلات خبرنگاران" را نیز مورد توجه قرار دادند.

مشکلات و محدودیت ها خبرنگاران و فعالان رسانه ای

مدیر مسئول روزنامه رسالت در ستون سرمقاله این روزنامه نوشت:‌ خبرنگاری به دو دلیل بسیار دشوار است، اول آن که با دانستن و آگاهی بخشی سر و کار دارد و به نوعی تعلیم است، از این رو خبرنگار، مرارتی پیامبرگونه را تحمل می‌کند و برای افزایش آگاهی یکایک شهروندان جامعه خود، دائما در تکاپوست و حرص می‌خورد. وجه دوم، آن است که خبرنگار، به واسطه شغل خود، بیش از دیگران از مشکلات مردم و آسیب های اجتماع مطلع است و عمده حرف و سخن و کارش، روایت درد مردم است.

به نوشته راه دانا نه تنها خبرنگار بلکه روزش نیز امروز از آنچه باید قدر شود، به دور است؛ نه در شلوغی شبکه های مجازی و نه در تلاطم زندگی انسانها جایی مشخص و خواستنی برای این روز و این شغل نمی توان یافت... اینکه خبرنگاران و فعالان این عرصه همیشه طلبشان بیش از بدهی شان بوده حقی است که هیچکس نمی تواند آن را زیر سوال ببرد و این خود دلیل خوبیست تا این روز دیگر برای هیچ خبرنگاری مهم نباشد! کافیست روزهای یک سال خبرنگاری را مرور کنید؛ "توهین، اخراج و بیکاری"، ملموس ترین واژه هایی که هر روز یکسال، با آن سروکار دارند.

 در یادداشتی از خبرگزاری فارس و در پاسخ به این پرسش که «خبرنگاری یک شغل است یا حرفه»؟ می خوانیم:‌ خبرنگاری چه شغل باشد و چه حرفه، سختی‌های زیادی را دارد و به همین دلیل باید توجه ویژه‌تری نسبت به آن صورت بگیرد. تصور کنید که هیچ خبرنگار و رسانه‌ای وجود نداشت؛ چگونه می‌توانستیم از اخبار اطراف خود اطلاع پیدا کنیم؟ مبادا از حقوق قشر زحمتکش خبرنگار غافل شویم، مبادا فقط در یک روز ۱۷ مرداد احساس دین کرده و به او توجه کنیم. مبادا روزهای دیگر سال زحمات قشر خبرنگار را فراموش کرده و با ادبیات دیگری با او صحبت کنیم و ... ای کاش همه روزها برای خبرنگاران ۱۷ مرداد بود.

مشکلات و محدودیت های رسانه های برون مرزی

مرضیه هاشمی (ملانی فرانکلین)، ‌ خبرنگار و فعال رسانه ای در گفتگو با جوان در خصوص محدودیت رسانه ای ایرانی در برون مرزی می گوید:‌ رسانه‌های ایران از نظر هزینه محدودیت زیادی دارند باید این حقیقت را بپذیریم که رسانه‌های انگلیسی و امریکایی بیش از ۱۵۰ سال است تخصص و تجربه دارند حالا اگر شبکه‌ای مخالف آن‌ها باشد تمام تلاششان را برای حذف و محدودیت آن به خرج می‌دهند. آن‌ها علناً اعلام می‌کنند برای نابودی ایران فعالند درحالی که ما اصلاً نمی‌گوییم برای نابودی امریکا فعالیت داریم با این حال به ما اجازه نمی‌دهند بدون ممنوعیت باشیم. وقتی درباره آزادی بیان حرف می‌زنند کمترین اعتقادی به آن ندارند و اجازه پخش اخبار ما را نمی‌دهند. شبکه‌های ما را از روی ماهواره‌های خودشان برمی‌دارند. اینستاگرام بچه‌های ما را هک کردند، چون از ما با همین محدودیت می‌ترسند، اما ما می‌توانیم با وجود همه محدودیت‌ها با همراهی مردم پیش برویم البته با همکاری و در کنار هم بودن موفق می‌شویم، چون راه ما حق است.

خبرگزاری تسنیم به مناسبت این روز یادداشتی را از پیمان جبلی، معاون برون‌مرزی سازمان صداوسیما و رئیس شبکه پرس‌تی‌وی منتشر کرده که در بخش هایی از آن می خوانیم:‌ امروز شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی برون‌مرزی که بالغ بر نزدیک ۵۰ رسانه‌اند، حال و روز خوشی ندارند... نگاه اصولی به شبکه‌های برون مرزی، با توجه به حساسیت کار خبرنگاری و اطلاع‌رسانی بین‌المللی و تبیین و تعمیق دیدگاه‌های ایران در مقیاس جهانی، می‌طلبد که نگاه مسئولان به این رسانه‌ها، هم افق نگاه به ضرورت‌های دفاعی و امنیتی باشد. که اگر اهمیتش از مباحث دفاعی و امنیتی بالاتر نباشد، پایین‌تر هم نیست. بی‌گمان. چه باک که هم در داخل کشور از سوی برخی نهادهای تصمیم‌گیر و سیاستگذار،   به سبب عدم فهم صحیح و دقیق از حرفه ما، با دشواری رو به روییم و هم از جبهه خارجی با انواع تضییقات، محدودیت‌ها و تحریم‌ها مواجه.

رسالت خبری امروز رسانه های کشور در مقابل فشارهای خارجی

روزنامه سیاست روز در سرمقاله خود به رسالت امروز رسانه های کشور پرداخته و در این باره توصیه می کند:‌ جهانیان اذعان دارند که ایران در عرصه دانش پزشکی، علمی، هسته ای، توسعه و پیشرفت، در حوزه دفاعی و اقتدار ملی دستاوردهای بسیاری داشته و حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد. تبیین این حقایق و دستاوردهای ۴۰ ساله نظام اسلامی وظیفه ما اصحاب رسانه است تا رسالتمان برای دمیدن روح امید و انگیزه در جامعه و خنثی سازی طراحی دشمنان برای القاء ناتوانی ایرانی را محقق سازیم.

در این میان بیان حقایق جاری در جهان و نمایش لایه‌های زیرین آنچه در جوامع و ساختار سیاسی غربی می‌گذرد امری ضروری است. بیان این حقیقت که در آمریکایی که خود را مهد پیشرفت و اقتصاد و هژمونی می‌نامد روزانه دهها نفر در تیراندازی‌های خیابانی جان می‌دهند از رسالت جامعه خبری کشور است تا چهره واقعی آمریکایی که تسلیم شدن در برابر خواسته‌هایش را زمینه امنیت و پیشرفت می‌نامد بر همگان آشکار گردد.

سپهر خلجی، مدیر روابط عمومی دفتر مقام معظم رهبری به مناسبت روزخبرنگار و در دیدار از روزنامه جوان با اشاره به سوء استفاده رسانه‌های بیگانه از برخی اظهارنظرهای چهره‌ها، سیاست‌ها را به دو گروه سیاست‌های اعمالی و اعلامی تقسیم‌بندی کرد و افزود: برخی سیاست‌ها باید اعمال شود و نیازی به اعلام آن‌ها نیست. وقتی در مقابل ما دشمنی قرار گرفته که ما را تحریم و رصد می‌کند تا ببیند از پا افتاده‌ایم یا خیر، نباید از خود ضعف نشان بدهیم. ضعف در گفتار و رفتار، دشمن را امیدوار می‌کند تا به پیشرفت متناسب با هدفش بیشتر در مسیری که انتخاب کرده، امیدوار شود.

بنا به تأکید خلجی، اظهاراتی که در هماوردی با دشمن بیان می‌شود و اینگونه القا می‌کند که همه چیز ما تحت تأثیر تحریم است در عمل به دشمن تنفس مصنوعی می‌دهد و آن‌ها را امیدوار می‌کند که این کار خطای فاحش است.

وی تصریح کرد: بیان مطالب در فضای چاره‌جویانه و محافل علمی یا تصمیم‌گیری خوب است، اما بیان مسائلی که به جامعه ناامیدی القا می‌کند، در فضای رسانه‌ای و در شرایطی که در مقابل دشمن قرار گرفته‌ایم خطایی راهبردی است.

 اقدامات صورت گرفته برای حل مشکلات خبرنگاران

به گزارش روزنامه کیهان علی مظفری مدیرکل بازرسی کار وزارت کار در گفتگو با خبرگزاری مهر خبر داد:‌ اخیرا امکان اصلاح عنوان شغلی خبرنگارانی که از سوی کارفرما، با عناوینی چون کارمند و غیره به سازمان تامین اجتماعی معرفی شده اند، فراهم شده است.

وی در خصوص ابهامات و چالش های پیش روی  اعمال سخت و زیان‌آوری شغل خبرنگاران اظهار داشت: ارتباط موضوعی شغل خبرنگاری با حوزه بازرسی کار زمانی است که خبرنگاران در شمول قانون کار و تأمین اجتماعی باشند. یعنی در بحث رسیدگی به سخت و زیان‌آوری شغل خبرنگاران، هم صندوق بیمه گذار باید تأمین اجتماعی باشد و هم شخص خبرنگار تابعیت قانون کار داشته باشد.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
3 + 4 =