۱۲ مرداد ۱۳۹۸،‏ ۲۰:۱۷
کد خبرنگار: 2536
کد خبر: 83423480
۰ نفر
توسعه و پایان دوران مدل گرایی

تهران- ایرنا- فرایند توسعه اقتصادی در ایران فراز و نشیب هایی بسیار داشته و بارها الگوی کشورهای مختلف غربی و خصوصا شرقی برای استفاده در طرح ریزی های کلان مورد توجه قرار گرفته است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، طی یکی دو روز گذشته اخباری درباره اوضاع اقتصادی ژاپن و شاخص های این کشور در رسانه ها انتشار یافت؛ اعداد و ارقامی که شاید برای بسیاری ناخودآگاه قیاسی را با شرایط و شاخص های کشور ما به دنبال آورد.

بنابر اعلام وزیر دارایی ژاپن، جنگ تعرفه ای آمریکا و چین باعث افزایش ارزش پول ملی ژاپن شده و رشد بهای ین نگرانی هایی را در زمینه رقابت پذیری محصولات ژاپنی و تجارت خارجی این کشور به وجود آورده است.

همزمان با هشدارهای این مقام ژاپنی اعلام شد که نرخ بیکاری در این کشور به ۲.۳ درصد رسیده و سیاستگذاران اقتصادی توکیو باید فکری به حال جمعیت سالخورده شاغل و جایگزین کردن آن ها بکنند. در این پیوند، نرخ مشارکت اقتصادی زنان ژاپنی رقم تامل برانگیز ۷۱.۳ درصد اعلام شد.

این در حالی است که اعداد و ارقام مربوط به شاخص های اقتصادی ایران وضعیتی کاملا متفاوت را به تصویر می کشد. نگاهی به تارنمای مرکز آمار می گوید که کشور ما با نرخ بیکاری ۱۰.۸ درصدی و رشد منفی ۴.۹ درصدی دست و پنجه نرم می کند و نرخ تورم هم در تیرماه ۱۳۹۸ به نسبت سال گذشته ۴۰ درصد بوده است.

این در حالی است که کشور شرایط آرامش بعد از طوفان را از سرمی گذراند و ارزش پول ملی پس از یک سقوط چشمگیر که سال گذشته اتفاق افتاد مسیر ترمیم و تقویت را می پیماید.

تحریم های اقتصادی دولت آمریکا که باعث کاهش شدید میزان فروش نفت ایران شد، آثار خود را در افت رشد تولید ناخالص نمایاند و پس از چند سال پررونق در شاخص رشد اقتصادی، این شاخص باز هم به زیر صفر فروغلتید.

طی یک دهه اخیر پایان تحریم های پولی و نفتی سبب ساز رسیدن میزان صادرات نفت ایران به بالای ۲.۵ میلیون بشکه شد. علاوه بر این، افزایش میزان صادرات غیرنفتی باعث شد تا در سال ۱۳۹۵، رقم خیره کننده رشد ۱۲.۵ درصدی بر اساس سال پایه ۱۳۹۰ به ثبت برسد و شاخص تورم هم زیر ۱۰ درصد مهار شود.

حال پس از روند رو به افول اقتصاد ایران طی یکی دو سال گذشته، چشم اندازهای بازگشت به محدوده بالای صفر در نمودار رشد اقتصادی پدیدار شده است. اوایل ماه جاری بود که صندوق بین المللی پول اعلام کرد اقتصاد ایران در سال ۲۰۲۰ باز هم روندی رو رشد خواهد یافت و رشد ۰.۲ درصدی را تجربه خواهد کرد.

این فراز و فرودهای اقتصادی و افت و خیز شاخص ها در حالی صورت می گیرد که قرار بود بر اساس برنامه ششم توسعه کشور سالانه رشدی هشت درصدی در اقتصاد به ثبت برسد.

تبدیل شدن به قطب اقتصادی منطقه غرب آسیا دهه ها است در صدر هدفگذاری های اقتصادی کشور اعلام شده و در مسیر دستیابی به این هدف بارها الگوپذیری از اقتصادهای موفق مورد توجه سیاسیون و صاحبنظران یا تصمیم سازان اقتصادی قرار گرفته است.

به موازات بررسی تجربه های توسعه و پیشرفت در اقتصادهای غربی، الگوپذیری شرقی جذابیت های فراوانی برای سیاسیون ایرانی داشته است.

با گذر از سال های دفاع مقدس، توسعه اقتصادی کلیدواژه ای بود که در دوره سازندگی بسیار به گوش می رسید. از نگاه بسیاری از تحلیلگران، تجربه توسعه در کشورهایی نظیر چین به رهبری «دنگ شیائو پنگ» پدر اصلاحات اقتصادی این کشور می توانست مدلی کارآمد برای ایران باشد.

برخی اما به دلیل قرابت های مذهبی میان ایران و مالزی، الگوی این کشور آسیای جنوب شرقی را مناسب ترین راهنمای توسعه برای اقتصاد کشور قلمداد می کردند؛ کشوری که از ابتدای دهه هشتاد میلادی تحت هدایت «ماهاتیر محمد» توانست توفیقات اقتصادی چشمگیری را به دست آورد و به دلیل نزدیکی زمانی با تکاپوی ایران به سوی توسعه، مدلی قابل دسترس به چشم می آمد.

علاوه بر این، برخی شخصیت های از الگوهایی چون «ژاپن اسلامی» نیز سخن به میان آورده اند. اواخر سال ۸۲ بود که برخی خبرگزاری ها به نقل از گفت وگوی «غلامعلی حداد عادل» رئیس سابق مجلس با «خبرگزاری فرانسه» نوشتند ایران را به یک ژاپن مسلمان تبدیل خواهیم کرد .

وی البته ده سال بعد و در آستانه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری و در قامت یکی از نامزدهای این انتخابات تصریح کرد به دنبال ساختن ایران برتر هستم، هیچ گاه به دنبال طرح مدل ژاپن اسلامی نبوده ام و این موضوع را به من نسبت داده اند.

ماجرای ژاپن اسلامی ماه گذشته و در جریان سخنرانی «حسن روحانی» در استان خراسان شمالی بار دیگر مورد توجه قرار گرفت و بحث و نظرهایی متعدد را هم به دنبال داشت؛ جایی که رئیس جمهوری اظهار داشت ژاپنی ها بعد از جنگ جهانی دوم برای بازسازی کشورشان علاوه بر هشت ساعت کار در قبال مزد چهار، پنج ساعت هم به طور مجانی کار می کردند.

آنچنان که اشاره شد توجه به الگوی سایر کشورها بارها مورد توجه اهالی سیاست و اقتصاد و حتی فرهنگ قرار گرفته است. در شرایط تحریمی که تولید نفت ایران با کاهش شدیدی مواجه شده، برخی حتی از لزوم توجه به تجربه کشورهایی چون اندونزی سخن می گویند؛ کشوری که سال ها بزرگترین تولید کننده نفت جنوب شرقی آسیا به شمار می رفت اما از سال ۲۰۰۹ از اوپک کنار رفت تا تولید نفت خود را روانه بازارهای داخلی کند.

تصمیم سران اندونزی برای ورود به جرگه واردکنندگان نفت به جای صادرکننده تابعی از رشد اقتصادی این کشور بود که باعث شد اقتصاد اندونزی تا حد زیادی از تکانه های ناشی از افت قیمت نفت در سال های گذشته در امان ماند. با این حال تصمیم این کشور برای بازگشت به اوپک و برخی تبعات نامطلوب عدم سرمایه گذاری در تولید نفت و واردات این کالا باعث شد تا انتقادات بسیاری هم متوجه این الگو شود.

در شرایط کنونی الزامات جدایی از درآمدهای نفتی به عنوان یکی از جدی ترین و اصلی ترین واقعیات پیش روی اقتصاد ایران خودنمایی می کند. دشواری های پیش رو باعث شده بسیاری بگویند گذران اوضاع و عبور از تنگناهای تحریمی چنان دست و بال دولت را بسته که طرح ریزی برای آینده اقتصاد و پویش در مسیر توسعه در عمل ناممکن است.

با این حال موقعیت و منزلت ایران در عرصه بین المللی و منطقه ای در کنار استعداد و ثروت های فراوان نظیر مختصات بی نظیر ترانزیتی، بازار بزرگ و پرکشش، سرمایه ارزشمند انسانی، منابع غنی زیرزمینی، ظرفیت های درآمد ساز همچون جاذبه های گردشگری و ... واقعیت بزرگ دیگری است ضرورت طرح ریزی برای توسعه را بر اساس مقتضیات حال حاضر کشور گریزناپذیر می سازد؛ وضعیتی که به رغم الزامات تجربه پذیری در سطوح خرد و حوزه های مشخص، ماحصل آن می تواند برآمدن الگویی مختص ایران باشد.  

  

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
9 + 3 =