۳۱ تیر ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۶
کد خبرنگار: 2520
کد خبر 83405837
منبع: روزنامه شرق
۰ نفر

برچسب‌ها

کمپین علیه کمپین

تهران- ایرنا- از همان اسفند ۵۷ اولین اختلافات آشکار شد؛ اختلاف بر سر میزان و کیفیت آنچه آن روزها «پوشش» و بعدها «حجاب» زنان نام گرفت. از همان زمانی که امام خمینی (ره) در جمع طلاب قم حاضر شدند و نسبت به پوشش زنان در ادارات هشدار دادند و پس از آن هم در مدرسه رفاه گفتند که زنان در ادارات باید حجاب اسلامی داشته باشند.

روزنامه شرق در گزارشی نوشت: چند روز بعد سیدمحمود طالقانی از اصحاب انقلاب در مصاحبه‌ای با روزنامه اطلاعات در تبیین مساله کوشید و علاوه‌بر حکم شرعی، ملی بودن حجاب را نیز مطرح کرد. این سخنان موافقان و البته معترضانی هم داشت. امام خمینی (ره) سال ۵۹ از دولت وقت به ریاست بنی‌صدر خواستند، ادارات را اسلامی کند و در این حال چند روز بعد نسبت به تعرض به زنان بی‌حجاب هشدار دادند. در نهایت اما از ۱۶ تیر ماه ۵۹ به این سو زنان در ادارات با حجاب شدند و ۳ سال بعد آنچه مورد اختلاف نظر بود در ماده ۱۰۲ قانون تعزیرات قرار گرفت و بعد به صورت ماده‌ای به قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ الحاق شد.

با این حال این روند قانونی شدن، پایان اختلافات در این حوزه و البته به معنای تعیین کم و کیف آن نبود. از همین روی است که هر کاندیدای انتخاباتی و هر دولتی که بر سر کار آمده هم مواضعش در مورد حجاب و هم عملکردش در این مورد سنگ محکی بوده برای ناظران و رای‌دهندگان. اما به نظر می‌رسد بحث در این‌باره را پایانی نیست؛ چه آنکه ۲ سال پایانی دولت دوازدهم بار دیگر این ماجرا به سطح عمومی و حاکمیتی راه یافته و چندی است که بسیاری را به خود مشغول داشته است. ماجرا اما از یک ویدئو برخورد پلیس با دختری جوان در پارکی در شرق تهران سپس تشویق آن مأمور به خاطر رفتارش جدی‌تر شد و در ادامه به یک تقابل رسید: «کمپین در مقابل کمپین»

چهارشنبه‌ها؛ از سفید تا طلایی

بحث بر چهارشنبه‌های سفید کم نبوده و نیست. اینکه کمپینی از خارج از ایران هدایت و گاهی میان معتقدان و ملتزمان به حجاب با معترضان به این امر به ایجاد تقابل منجر می‌شود همواره مورد نقد بوده و هست. کما اینکه ویدیوهایی که از این پویش مجازی منتشر و دست به دست می‌شود اغلب نشان و نمایی از درگیری میان شهروندانی معمولی و عادی است. ایرانیانی که سال‌های سال در اعصار و قرن‌ها و حکومت‌های مختلف با پوشش‌هایی که درخور زمان، سیری را طی کرده و با هم هم‌نشین بوده‌اند امروز به مدد فشارهای داخلی و تحرکات خارجی رودرروی هم می‌ایستند. در این وانفسا، عده‌ای متعلق به یک پایگاه بسیج، پروژه‌ای جدید کلید می‌زنند تا آثار و تبعات چهارشنبه‌های سفید را خنثی کنند. «چهارشنبه‌های طلایی» ابتدا از سوی بسیج زنان بندرانزلی کلید خورد. چهارشنبه‌هایی که قرار شد زنانی با پوشش چادر و احتمالاً با گلی در دست به سراغ زنانی با پوشش متفاوت بروند، آئینه دست بگیرند، احتمالاً با روی خوش و لبخندی بر لب، روسری زنانی که در پوشش با آنها متفاوت هستند را جلو بکشند و با هدیه گیره‌های روسری به آنها یادآوری کنند که اینگونه زیباتر به نظر می‌آیند.

این پویش جدید اما گرچه از سوی گروهی با استقبال روبه‌رو شده اما عمدتاً به آن واکنش منفی نشان داده‌اند. این واکنش‌ها البته تنها مختص به فضای مجازی یا شهروندان نبود و حتی مقامات و مسؤولان نیز به این طرحی که از شمال ایران و یک‌باره بدون نظارت مراجع متولی آغاز شد، واکنش نشان دادند.

برای نمونه سهیلا جلودارزاده، عضو اصلاح‌طلب کمیسیون اجتماعی و فراکسیون زنان مجلس همین دیروز در مورد این موضوع اظهارنظر کرد. او معتقد است که «خانواده‌ها انتظار دارند که با مدارا جوانان‌شان از سونامی دین‌گریزی که مختص این دوران است، عبور کنند» اما برخوردهایی از آن دست که در پارک پلیس تهران اتفاق افتاد، زندگی خصوصی خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

جلودارزاده در مورد راه‌اندازی کمپین چهارشنبه‌های طلایی نیز اظهارنظر کرده و به «اعتمادآنلاین» گفته است: «تشکیل کمپین‌های جدیدی هم که در خیابان با گیره و رفتار خوش به سمت مردم می‌روند و از آنها می‌خواهند حجاب‌شان را بهتر کنند، اثری ندارد. اگر باور انسان نسبت به خداوند باور درستی باشد، بسیاری از کارها خودبه‌خود انجام می‌شود؛ مثلاً اگر زنی حجاب داشته باشد هم به زور کسی برنمی‌دارد. کما اینکه در تاریخ ما دیده‌ایم، زنان خودشان برای کشف حجاب مقاومت سراسری کردند و اجازه ندادند کسی به زور حجاب‌شان را بردارد.» این نماینده مجلس بر این باور است که باید رویکرد نهادهای آموزش مذهبی را تغییر داد و باید پذیرفت که باور دینی چیزی نیست که به زور آموزش داده شود. جلودارزاده همچنین توصیه کرده بود که مسؤولان اندکی به تاریخ رجوع کنند تا متوجه شوند که با این روش‌ها نمی‌شود، کاری از پیش برد. برای اینکه باور مردم را تغییر دهند باید نهادهای آموزش مذهبی خودشان را درست کنند.

پیش از این هم معصومه ابتکار، معاون امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری نیز به «اعتماد» گفته بود: «به هر حال کمپین‌ها و کارزارهای اجتماعی زیادی شکل می‌گیرند. افراد برای اعلام نظرشان چنین کمپین‌هایی تشکیل می‌دهند و عده‌ای موافق و عده‌ای هم مخالف هستند.» اما او نیز تاکید کرده بود که «تشکیل کارزارهای اجتماعی اگر واقعاً مردمی و داخلی باشد، خوب است و مشکل آنجایی پیش می‌آید که در مورد برخی مسائل اجتماعی یا از خارج یا داخل اعمال نظر شود و در واقع کاملاً مردمی نیست».

ابتکار دیروز نیز به «پانا» گفته است: «موضع دولت و شخص رئیس‌جمهوری، برخورد نکردن با عموم جامعه تحت عنوان مقابله با بدحجابی است.» ابتکار تاکید کرده بود که گرچه برخوردها در فصل تابستان با موضوع حجاب تشدید می‌شود، «تلاش دولت همواره بر این مسیر استوار بوده که در زمینه حجاب برخوردی با جوانان صورت نگیرد و تلاش و رویکرد دولت در زمینه حجاب همواره بر مسیر کاهش تنش‌ها استوار بوده است».

فارغ از این اظهارنظرهای رسمی اما آنچه در این تقابل کمپینی به چشم می‌آید «خالی از ابتکار و نوآوری بودن» است و به نظر می‌رسد بیش از آنکه دغدغه نهادینه‌سازی و فرهنگ‌سازی در زمینه حجاب داشته باشد در پی ایجاد تقابل با کمپینی است که از خارج از ایران هدایت می‌شود و خُب البته که این اقدام خالی از نوآوری و تقابلی ممکن است به نحوی به رسمیت بخشی به کمپین چهارشنبه‌های سفید بینجامد. به این معنا که انگار این پویش ضدحجاب آنقدر تأثیرگذار بوده که حالا برای ایستادگی در مقابل آن باید همان طرح را اسلامیزه کرد و درنهایت این برخورد به جای «حسایت‌زدایی» نوعی «حساسیت‌زایی» ایجاد می‌کند. همچنین این کمپین با محوریت پایگاه‌های بسیج راه‌اندازه شده و در مقابل کمپینی قرار دارد که دست‌کم ادعا می‌کند «مردم محور» است. از سویی عده‌ای در انتقاد از این کمپین نیز بر این نکته تاکید داشتند که دست زدن به روسری و لمس افراد نوعی تعرض به حساب می‌آید و حتی برخی کاربران در فضای مجازی نوشتند که اجازه نمی‌دهند در چنین فضایی قرار بگیرند که این خود خبر از ایجاد درگیری‌های تازه می‌داد. در نهایت این ملغمه آن طور که به نظر می‌رسد تنها چیزی که بر جای می‌گذارد، گویا «چهارشنبه‌های تقابل» است.

یک بار دیگر این تقابل در جریان «دختران خیابان انقلاب» نشو و نما یافت و در حالی که دستگیرشدگان این اقدام در زندان بودند، عده‌ای «جشن دختران انقلاب» با این شعار که «حرمت زنانه‌مان را نشانه گرفته‌اند» را در ورزشگاه شیرودی ترتیب دادند.

تقابل؛ سود و زیان کدام گروه؟

پاسخ به این سوال که کدام جریان از این تقابل سود می‌برد، مشکل است و در عوض، گفتن اینکه چه کسانی متضرر می‌شوند، آسان. مردم تنها گروهی هستند که از این تقابل ضرر می‌کنند و ادامه وضعیت کنونی تنها به احساس ناامنی آنان دامن خواهد زد.

چه آنکه رسول خضری، نماینده عضو کمیسیون اجتماعی نیز با تاکید بر «لا اِکراه فِی الدِّینِ قدْ تبین الرُّشْدُ مِن الْغی» به «اعتمادآنلاین» گفته است: «در این شرایط همه مردم متضرر می‌شوند. ما باید به فکر نیازهای اولیه مردم یعنی بحث اقتصادی، اشتغال، نیازهای اساسی و مشکلات مردم در پی تورم و بیکاری و… باشیم.» نگاهی که بسیاری از مردم و برخی از مسؤولان به آن باور دارند. این نماینده عضو فراکسیون مستقلین ولایی معتقد است: «حجاب اجباری مثل بهشت اجباری است که آدم از جهنم سر درمی‌آورد» و ضمن تاکید بر بخش «تشویقی» ماجرا گفته که «اگر بخواهیم اقدامی در خصوص حجاب انجام دهیم باید سیاست‌های تشویقی داشته باشیم و میل و گرایش افراد را به صورت کاملاً اختیاری در این راستا هدایت کنیم نه به صورت اجباری و تحمیلی! تحمیل کردن هیچ‌وقت نمی‌تواند تأثیر مثبتی در مسائل فرهنگی به دنبال داشته باشد.»

«امر به معروف» در دستور کار

همزمان با به راه انداختن این کارزار جدید «ستاد امر به معروف و نهی از منکر» که ریاست آن با امام جمعه موقت تهران است نیز اولین جلسه خود در سال ۱۳۹۸ را همین دیروز تشکیل داد. در این جلسه که در دفتر حجت‌الاسلام سیدمحمدحسن ابوترابی‌فرد و به ریاست او برگزار شد بر اقدامات و حساسیت دستگاه‌ها در مبارزه ریشه‌ای با منکرات تاکید اما از اعضا خواسته شد تا با احصاء معروف‌ها و منکرهای مهم حال حاضر جامعه به بررسی راه‌های نشر این معروف‌ها پرداخته و برنامه‌های اثرگذار و مستمری بر ترویج معروف‌ها تدارک ببینند. برنامه‌هایی از جنس «برگزاری اجتماعات بزرگی که به عنوان مثال در موضوع حجاب و خانواده اخیراً با حضور بانوان محجبه به طور خودجوش شکل گرفت».

همچنین رئیس «ستاد امر به معروف و نهی از منکر» از اعضای ستاد درخواست کرد تا در بحث مدارس و مهدهای کودک نیز بررسی لازم را به منظور اجرای فرهنگ‌سازی مناسب و اقدامات اثربخش انجام دهند.

تاکید امام جمعه تهران بر «امر به معروف» و نه صرفاً «نهی از منکر»، البته امیدبخش است؛ رویکرد مغفولی که گاهی با حضور برخی دولت‌ها پررنگ شده و با رفتن‌شان رنگ می‌بازد این بار از سوی رئیس «ستاد امر به معروف و نهی از منکر»، یکی از چندین متولی بحث حجاب مورد تاکید قرار گرفته و این به نوبه خود از اهمیت بسزایی برخوردار است. زمانی که ابوترابی‌فرد جایگزین آیت‌الله جنتی شد بسیاری بر این باور بودند که این جانشین رویکردهای معتدل‌تری نسبت به سلف خود دارد و باید منتظر سخنرانی‌ها و تصمیم‌گیری‌های معتدل‌تری از سوی او بود.

در همین جلسه البته سردار یزدی، فرمانده سپاه حضرت رسول (ص) و دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران نیز بر این موضوع تاکید کرد که نباید تنها امر به معروف و به خصوص نهی از منکر را در موضوع حجاب دید و در همین رابطه گفت: «بعضی از نامحرمان و بعضی از خودی‌هایی که توجیه نیستند، سعی می‌کنند موضوعات ستاد امر به معروف و نهی از منکر را فقط در قالب موضوع حجاب و عفاف ببرند در حالی که همه می‌دانیم این فقط بخش کوچکی از اقداماتی است که باید انجام بدهیم.» با وجود تاکید این ستاد که به عنوان یکی از متولیان امر حجاب به حساب می‌آید بر «امر به معروف» اما آنچه نباید نادیده انگاشته شود، تعیین حدود مقوله «حجاب» در قانون است تا از برخوردها و معیارهای
سلیقه‌ای جلوگیری شود.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
2 + 11 =