۴ تیر ۱۳۹۸ - ۱۰:۲۷
کد خبرنگار: 1796
کد خبر 83368505
۰ نفر
غفلت از صرفه جویی، پیامد بارش های غیرمنتظره

قزوین - ایرنا - جمعی از کارشناسان و مسئولان معتقدند با وجود کمبود منابع آبی در کشور اما بارندگی های غیرمنتطره امسال باعث شده تا سیاست های سازگاری با کم آبی و صرفه جویی در مصرف مورد غفلت و بی‌توجهی واقع شود.

بارندگی‌های سال جاری در کشور اگر چه بسیار چشمگیر و کم سابقه و غیرمنتظره بود و باعث جاری شدن سیلاب شد، اما مهم‌ترین دستاورد منفی آن ایجاد غفلت و بی توجهی در بین مسئولان و حتی جامعه برای توجه و پیشبرد راهبردهای مقابله با کم آبی بود.

برخی معتقدند بارندگی‌های اخیر موجب شده تا کشور از نظر اقلیمی وارد ترسالی شود و فعلاً صحبت از کمبود منابع آبی بی معنی است، اما عده‌ای دیگر معتقدند که صرفه جویی در مصارف آبی و توجه به سازگاری با کم آبی به عنوان یک اصل ضروری در سرزمین نیمه خشک و نیمه بیابانی ما شناخته شده و همواره باید ادامه یابد.

استان قزوین نیز مانند بسیاری از نقاط کشور سالهاست با مشکل کم آبی دست و پنجه نرم می‌کند اما بارش‌های قابل توجه اخیر موجب شد تا بحث مهم مقابله با کم آبی و صرفه جویی در مصرف در فضای این استان نسبت به سال‌های گذشته کمرنگ‌تر شود.

از سوی دیگر پایین رفتن سطح آب‌های زیرزمینی و همچنین نبود مدیریت صحیح در کشاورزی سبب شده تا بخشی از دشت قزوین دچار فرونشست‌های طبیعی شود، حالا باید دید آیا سازگاری با کم آبی و اتخاذ سیاست‌های مدیریت منابع آبی هنوز به عنوان یک ضرورت شناخته می‌شود یا خیر؟

بارندگی‌های اخیر و غفلت مسئولان نسبت به چالش کم آبی

عضو سازمان مردم نهاد پویش سبز ایرانیان در رابطه با موضوع کم آبی و لزوم صرفه جویی در مصرف آب به خبرنگار ایرنا گفت: کمرنگ شدن سیاست‌های سازگاری با کم آبی را می‌توان به راحتی قبل و پس از بارندگی‌های امسال مقایسه کرد و متأسفانه اتخاذ سیاست‌ها و برنامه مدیران کشور در سال جاری با سال قبل دچار تحول و دگرگونی شده است.

مینا تقوی فرد افزود: سال گذشته در استان قزوین به ریاست استاندار نشست‌های متعددی با عنوان شورای حفاظت از منابع آبی برگزار می‌شد و مسئولان اجرایی و قضائی همواره بر اتخاذ سیاست‌های سازگاری با کم آبی تاکید داشتند، اما به نظر می‌رسد که بارندگی‌های اخیر و جاری شدن سیلاب اولویت‌های مسئولان را تغییر داده و در سه ماهه اول سال جاری هیچ نشستی با این عنوان برگزار نشده است.

این فعال زیست محیطی به مصارف آب شرب در قزوین پرداخت و گفت: سرانه مصرف آب در قزوین بالاتر از میانگین کشوری و معادل ۱۸۰ متر مکعب در روز است، درحالی که این رقم در کشور معادل ۱۵۰ متر مکعب است و این موضوع ضرورت برنامه‌های صرفهجویی را دوچندان می‌کند.

تقوی فرد انجام برنامه‌های عمرانی در حوزه آبرسانی را بدون سیاست‌های صرفه جویی و سازگاری با کم آبی بیهوده عنوان کرد و گفت: قزوین به دنبال انتقال آب از سد طالقان به استان است که به واسطه آن ۱۹۴ روستا و ۱۴ شهر از خدمات آن بهره مند می‌شود، اما سوال اینجاست که اگر برنامه صرفه جویی در دستور کار نباشد، آیا می‌توان به این منابع آبی اکتفا کرد و مطمئن شد که بازهم با کمبود آب مواجه نخواهیم شد؟

عضو سازمان مردم نهاد پویش سبز ایرانیان خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم با یک دوره بارندگی شدید در کشور نتیجه زحمات کارشناسان اقلیم شناسی را در حوزه کم آبی فراموش کنیم، اساساً با چالش‌های جدی دیگر مواجه خواهیم شد.

ترسالی دلیلی بر پرمصرفی نیست، مدیریت چرخه پساب باید مورد توجه قرار گیرد

عضو هیأت علمی علوم مهندسی آب در دانشگاه بین الملل امام خمینی (ره) نیز در این رابطه به خبرنگار ایرنا گفت: برای سازگاری با کم آبی یک سری اقدامات مناسبی مانند طرح تعادل بخشی منابع آب و نصب کنتورهای هوشمند از سوی کشور در تمام استان‌ها اجرایی شده است، اما به طور حتم با وجود اتفاقاتی که در سال‌های گذشته رخ داده، نمی‌توان به راحتی همه تبعات خشکسالی را جبران کرد.

هادی رمضانی تاکید کرد: روند خشکسالی و شدت کاهش منابع آبی زیر زمینی در کشور به حدی بالا بود که اگر طرح‌های سازگاری با کم آبی اجرا نمی‌شد، اکنون وضعیت به مراتب بدتری داشتیم.

وی به کافی نبودن طرح‌های سازگاری با کم آبی اشاره کرد و اظهار داشت: اصلاح الگوی کشت، احیای کشت دیم، اجرای طرح‌های آبخیزداری و سفره‌های زیرزمینی باید در کنار نصب کنتورهای هوشمند انجام شود تا اقدامات به نتیجه مطلوبی دست یابد.

رمضانی در خصوص چرخه آب بعد از پساب نیز گفت: متأسفانه در خصوص استفاده از پساب و بازگرداندن آن به چرخه آبی اقدامات مطلوبی انجام نشده و تصفیه خانه‌های مناسبی در صنعت، کشاورزی و شهری به کار گیری نشده تا بتوانیم روی منابع آبی برنامه ریزی کنیم.

کارشناس و متخصص آبیاری زهکشی به بارندگی‌های اخیر در کشور و جاری شدن سیلاب در استان‌ها پرداخت و گفت: این اتفاقات نباید به عنوان شروع ترسالی مورد توجه قرار گیرد و قطعاً علت اصلی آن تغییرات اقلیم و چرخه طبیعی در محیط است که با بازگشت آن دامن زده است.

این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: متأسفانه هنوز در جامعه ما بین اینکه وارد ترسالی شده‌ایم یا نه اختلاف نظر وجود دارد، اما اگر واقعاً وارد ترسالی هم که شده باشیم بازهم در ادوار بعدی با خشکسالی مواجه خواهیم شد و لازم است که با برنامه ریزی مناسب از فرصت پیش آمده استفاده کرده و همچنان طرح‌های سازگاری با آب را ادامه دهیم؛ چون هرگز نمی‌توان به خاطر یک دوره بارندگی شدید و ورود به ترسالی پرمصرفی را جایگزین مصرف مناسب نمود.

آهنگ کند سازگاری با کم آبی؛ دستگاه‌ها وظایف خودشان را جدی بگیرند

معاون حفاظت و بهره برداری از منابع آبی در شرکت آب منطقه‌ای قزوین نیز به خبرنگار ایرنا گفت: بارندگی اخیر در سراسر کشور اگرچه چشمگیر بود اما نمی‌تواند آنچه که در گذشته از دست رفته را جبران کند و به هرحال واقعیت این است که مصارف آبی در گذشته باعث شد تا سالانه یک تا ۲ متر از سطح آب‌های زیرزمینی پایین رفته و به طور میانگین با کاهش ۱۰۰ متری در دبی سفره‌های زیرزمینی روبرو شویم.

یدالله ملکی با تاکید بر اینکه مباحث صرفه جویی مصارف آبی و سازگاری با کم آبی باید همواره در دستور کار قرار گیرد، افزود: تنها زمانی می‌توان منابع آبی را احیا کرد که سال‌های آینده نیز بارندگی‌ها همانند امسال پی در پی وجود داشته باشد و در کنار آن با کاهش مصارف آبی سطح سفره‌های زیرزمینی را افزایش دهیم.

وی در مورد اهمیت سازگاری با کم آبی توضیح داد: این سیاست به ما می‌گوید که توان ایستادگی در مقابل تغییرات اقلیمی و خشکسالی وجود ندارد و با توجه به کمبود منابع آبی باید سیاست‌ها و رویکرد جامعه بر پایه مصرف بهینه آب تنظیم شود.

ملکی به تشکیل کارگروه سازگاری با کم آبی در سطح ملی و پیگیری آن در استان‌ها اشاره کرد و گفت: آب سد طالقان و سفره‌های زیرزمینی در دشت قزوین به عنوان منابع اصلی این استان محسوب می‌شوند و یکی از وظایف ما این است که بر اساس همین منابع آبی محدود برنامه ریزی کرده و به سمت سازگاری با کم آبی حرکت کنیم.

این کارشناس حوزه آب همچنین تاکید کرد: برای استان قزوین برنامه ریزی و ابلاغ شده تا مصارف کشاورزی به ۸۷۰ هزار متر مکعب در سال برسد که این رقم هم اکنون یک میلیون و ۵۰۰ هزار متر مکعب است و ما مجبوریم که این میزان مصرف را ۴۰ درصد کاهش دهیم.

ملکی با بیان اینکه تعیین رویکرد کاهش مصارف آبی بر اساس برنامه‌های هر استان تبیین می‌شود، اظهار داشت: وزارت نیرو هرگز برای ما تکلیف نکرده که چه اقداماتی را دنبال کنیم تا به این رقم برسیم، بلکه اتخاذ راهبردها و سیاست‌ها باید بر اساس دیدگاه مدیران بومی صورت پذیرد، که از شهرداری‌ها، سازمان جهاد کشاورزی و دستگاه‌های متولی همواره خواسته شده تا برای تحقق این مهم برنامه ارائه کنند.

معاون حفاظت و بهره برداری از منابع آبی در شرکت آب منطقه‌ای قزوین تصریح کرد: شهرداری‌ها تصمیم گرفته اند که ۳۰ درصد از فضای سبز شهری شامل چمن‌ها و درختان را کاهش دهند و جهاد کشاورزی نیز موظف است که با تغییر الگوی آبیاری به تحت فشار و قطره‌ای به سمتی حرکت کند که بتواند علاوه بر پاسخ به نیازهای کشاورزان تا حد زیادی در صرفه جویی منابع آبی گام بردارد.

ملکی عنوان کرد: متأسفانه کشاورزان در مقابل تغییر الگوی آبیاری و تحت فشار، سطح زیر کشت را افزایش می‌دهند و این موضوعی است که هنوز برای کشاورزان به درستی فهم و قابل درک نشده است؛ چون آبیاری تحت فشار همزمان با افزایش سطح کشت هیچ خروجی مثبتی برای صرفه جویی در مصرف آب به همراه نخواه داشت.

این مسئول جلوگیری از برداشت‌های غیر مجاز آب از سفره‌های زیرمینی با حجمی حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار متر مکعب را از دیگر برنامه‌های شرکت آب منطقه‌ای قزوین برشمرد و گفت: تاکنون بیش از هزار و ۷۰۰ چاه فرم پنج (چاه‌هایی که پس از سال ۸۵ حفر شدند) مسدود شده است.

ملکی خاطرنشان کرد: نصب کنتورهای هوشمند از دیگر اقدامات شرکت آب منطقه‌ای قزوین بوده است که از سال ۹۷ آغاز شده و البته به علت نبود واردات و کمبود تولید در کشور و هزینه دار بودن آن (هر کنتور معادل ۲۵ میلیون تومان) توانستیم ۶۰۰ کنتور روی چاه‌های مجاز نصب کنیم؛ البته ناگفته نماند که این اقدامات نیز به صورت خودجوش و با همکاری کشاورزان انجام نشده و دستگاه قضائی همواره حامی و پشتیبان این طرح بود.

وی غفلت از موضوع سازگاری با کم آبی را هشداری جدی تلقی کرد و یادآور شد: به طور حتم بستن چاه‌های غیرمجاز و نصب کنتورهای هوشمند روی چاه‌های آب دارای تبعات اجتماعی فراوانی است که باید مسئولان و دستگاه‌های اجرایی با وحدت رویه و همکاری در کنار یکدیگر بایستند و هرگونه غفلت از این موضوع به دلیل افزایش بارندگی یک خطای راهبردی است.

سنگینی میراث مدیران قبلی روی دوش مدیران امروز

مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین نیز به خبرنگار ایرنا گفت: قبل از سیاست‌های سازگاری با کم آبی، اقدامات صرفه جویی در مصارف آبی با عنوان شورای حفاظت از منابع آبی دنبال می‌شد و این اهمیت همواره وجود دارد.

قدرت الله مهدیخانی افزود: اگر در سال‌های آینده نیز همانند امسال با بارندگی‌های فراوانی همراه باشیم، سیاستی به نام سازگاری با کم آبی بی معنی است، اما هنور هیچ پیش بینی صحیح و دقیقی از اوضاع آینده وجود ندارد و صرفه جویی در مصرف آب نباید به دست فراموش سپرده شود.

وی اظهار داشت: واقعیت این است که کشور ما تحت خشکسالی گسترده‌ای قرار دارد و کمبود منابع آبی سبب شده تا در بخشی از دشتقزوین با فرونشست‌های نگران کننده ای روبرو شویم، بر همین اساس نشست‌های شورای مدیریت بحران استان نه بر مبنای سازگاری با کم آبی، بلکه بیشتر روی مدیریت منابع آبی متمرکز شده است.

مهدیخانی با بیان اینکه زیاده روی در مصرف سفره‌های آب زیرزمینی دشت قزوین را با مشکل روبرو کرده است، گفت: سال‌های ۴۲ و ۴۳ شمسی کارشناسان سازمان ملل بعد از زمین لرزه بویین زهرا به استان قزوین آمده و بررسی کردند که میزان برداشت آب از دشت قزوین باید ۵۰۰ هزار مترمکعب باشد، اما نه تنها به این بررسی‌های کارشناسی توجهی نشد، بلکه اکنون سه برابر این ظرفیت و معادل یک میلیون و ۵۰۰ هزار متر مکعب آب از سفره‌های زیرزمینی برداشت می‌شود.

مدیرکل مدیریت بحران استانداری قزوین تاکید کرد: بخشی از اجرایی نشدن سیاست‌ها در حوزه سازگاری با کم آبی به خاطر کوتاهی برخی مدیران دستگاه‌های اجرایی در گذشته است که میراث آن بر دوش مدیران امروزی سنگینی می‌کند.

مهدیخانی تصریح کرد: نباید فراموش کنیم که عده‌ای در گذشته به جای مقابله با چاه‌های غیرمجاز، برای موتورخانه‌های آنها سوخت فراهم می‌کردند و حتی از کشاورزی که آب را غیرمجاز برداشت می‌کرد، به عنوان کشاورز نمونه تقدیر می‌شد!

وی یادآور شد: مادامی که اعتقاد و باور ما به منابع آبی به عنوان اموال مردم و بیت المال تلقی نشود، هرکس بنا به سلیقه و منافع شخصی خودش از آب برداشت می‌کند که در این فضا لازم است فرهنگ سازی مناسبی را دنبال کرد.

۹۹۲۵*۳۰۱۳

برچسب‌ها

اخبار مرتبط