جلایی پور: واکنش مردم در سیل اخیر بالاتر از متوسط جهانی بود

تهران- ایرنا- استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران با رد دیدگاه کسانی که مفهوم فروپاشی اجتماعی را در ایران مطرح می‌کنند، گفت: سیل ۹۸ بزرگترین سیل قرن حاضر در ایران بود که ۱۰ استان کشور را دربرگرفت، اما آمارها نشان داد ۶۳ درصد مردم در شرایط رکود تورمی به این مصیبت جمعی واکنش نشان دادند و معدل واکنش مردم، بالاتر از متوسط جهانی بود.

به گزارش روز چهارشنبه خبرنگار گروه دانشگاه و آموزش ایرنا، محمد رضا جلایی پور در چهارمین همایش کنکاش‌های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران که در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران از سوی انجمن علمی جامعه شناسی برگزار شد گفت: وظیفه جامعه شناسی تحلیل مسائل پیچیده جامعه است که سعی می‌کنند این مسائل را با مفاهیمی سامان دهد.

وی با بیان اینکه یکی از این مفاهیم «فروپاشی اجتماعی» است، ادامه داد: باورمندان به این مفهوم معتقد هستند که جامعه ایران در معرض فروپاشی اجتماعی است که به نظر من نباید این واژه و مفهوم را در مورد ایران به کار ببریم. چرا که این مفهوم خیلی از مؤلفه‌های جامعه ایران را در بر نمی‌گیرد و تعبیر تندی است که بر سرجامعه ایران می‌زند.

جلایی پور با بیان اینکه به جای استفاده از فروپاشی اجتماعی باید از آشفتگی اجتماعی صحبت کنیم گفت: همه جوامع مدرن با آشفتگی اجتماعی مواجه هستند. جامعه ایران هم صد سال گذشته ۹۰ درصد جمعیت روستایی داشت، اما در سال ۵۷ این جمعیت به هفتاد درصد تبدیل شد و در حال حاضر هم ۸۵ درصد شده و تحول بزرگ اجتماعی رخ داده است. در این وضعیت رخ دادن آشفتگی طبیعی است.

وی تاکید کرد: مواجهه با این آشفتگی هم سخت است و یک نهاد به تنهایی کاری نمی‌تواند انجام دهد، اما نهادهای حاکمیتی ما این جهت گیری را ندارند و به دنبال تربیت شهروند حرفه‌ای آگاه برای عبور از این آشفتگی نیستند.

جلایی پور با بیان اینکه وقتی از فروپاشی اجتماعی سخن می‌گوییم توانایی‌های جامعه ایران را نادیده می‌گیریم گفت: جامعه ایران جامعه‌ای جنبشی و مطالباتی است؛ چطور این جامعه را می‌توان فروپاشیده نامید. جامعه فروپاشیده که دست به جنبش نمی‌زند.

وی ادامه داد: جامعه ایران در صد سال گذشته ۲۰ جریان اعتراضی و جنبشی داشته است. این جریانات متاثر از توانایی ها این جامعه هستند. همین دوسال گذشته که خیلی از مفهوم فروپاشی اجتماعی استفاده می شود جامعه ایران جنبش اعتراضی دی ماه و پویش مبتنی بر پیشروی آرام را در فضای آنلاین داشته است. در دو سال گذشته بیش از هزار اعتراض و مطالبه گری صنفی شکل گرفته است. اگر جامعه ایران فروپاشیده باشد کسی اعتراضی نمی کند. نماد جامعه فروپاشیده وضعیت ۲۰ سال گذشته جامعه سودان است.

جلایی پور افزود: عده ای که صحبت از مفهوم فروپاشی اجتماعی می کنند، باید دقت کنند که مشکل در جای دیگری است. چون نمی توانند آن را مطرح کنند صحبت از فروپاشی اجتماعی می کنند. به نظر من این مشکل، مشکل دولت در دولت و خطر بی ثباتی سیاسی است. تصور فروپاشی سیاسی را می توان داشت، اما فروپاشی اجتماعی بعید است.

وی تاکید کرد: به نظر من از بی ثباتی سیاسی باید صحبت کرد از دولت در دولت صحبت کرد و نگران فروپاشی سیاسی بود. وقتی فروپاشی اجتماعی را مطرح کنیم مسئولان حاکمیتی «می گویند خوب مشکل از جامعه است و به ما ربطی ندارد.»

جلایی پور با بیان این نکته که معتقدان به مفهوم فروپاشی دو دسته استناد دارند، افزود: یک بخشی از این افراد معتقد هستند که نهادهای اصلی جامعه خوب کار نمی‌کنند. نهادهایی مثل نهاد خانواده، نهاد اقتصاد، نهاد فرهنگی و مذهبی و نهاد دولت. بنابراین این جامعه، جامعه فروپاشیده است.

وی اظهار کرد: برخی هم با استناد دادن به پیمایش های دو دهه گذشته و در آخرین مورد به پیمایش سال گذشته مطرح می کنند که ارتباط بین افراد با هم و ارتباط افراد با نهادهای جامعه وضعیت خوبی ندارد. در آخرین ارزیابی پیمایشی سال گذشته گفته می‌شود که ۷۸ درصد مردم به نهادهای عمومی اعتماد ندارند و لذا امیدی هم ندارند و نشان می‌دهند جامعه وضعیت نگران کننده‌ای دارد.

جلایی پور با بیان اینکه وقتی ما یک مفهوم تحلیلی کلان را به کار می بریم این مفهوم باید از پس سوالات و واقعیت های جامعه بر بیاید، تاکید کرد: اگر آن مفهوم نتواند به سوالات پاسخ دهد نشان داده می شود که آن مفهوم کفایت لازم تحلیلی را ندارد و نباید از آن استفاده کنیم.

وی در ادامه سخنان خود به دلایلی پرداخت که نشان می‌دهند جامعه ایران فروپاشیده نیست و گفت: اولین نشانه این مسئله ریشه در شاخص هایی دارد که در آن شاخص ها بر اساس بیست مولفه ۱۸۰ کشور تقسیم بندی می شوند. با توجه به این شاخص ها ایران یک کشور متوسط است. به این معنا که بعضی شاخص‌ها در ایران به گونه‌ای است که ایران را جزو چهل کشور اول قرار می دهد؛ مثل شاخص های امنیت، آموزش، بهداشت، امید به زندگی، تولیدات سینمایی و… که ایران وضعیت خوبی دارد.

جلایی پور ادامه داد: اما در برخی شاخص ها هم جزو چهل کشور پایین آمار هستیم. شاخص های مثل فساد، عدم شفافیت، کارایی سیستم سیاسی و.. که وضعیت مناسبی ندارد. سرجمع این شاخص ها نشان می دهد که جامعه ایران یک جامعه متوسط است. بنابراین جامعه ای که متوسط است جامعه فروپاشیده ای نیست یعنی توانایی ها خود را توانسته نشان دهد.

وی دلیل دوم را همبستگی مردم در سیل اخیر دانست و گفت: سیل ۹۸ بزرگترین سیل در قرن حاضر در ایران بود که ۱۰ استان کشور را دربر گرفت، اما آمارها نشان می داد که ۶۳ درصد مردم ایران در شرایط رکود تورمی نسبت به این مصیبت جمعی واکنش نشان داده اند و معدل واکنش مردم، بالاتر از متوسط جهانی است. این نشان می‌دهد که جامعه پوکیده نیست.

استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران نشانه سوم عدم فروپاشیدگی جامعه ایران را روایت های خبرنگاران خارجی از جامعه ایران دانست و تاکید کرد: ۱۰ سال است که ایران در وضعیت رکود تورمی است و آمریکا به عنوان قدرتمندترین اقتصاد دنیا از برجام خارج شده و ایران را تحریم کرده است تا با فشار آوردن به ایران فروپاشی جامعه ایران را رقم بزند، اما دیدند که جامعه ایران فروپاشیده نیست.

وی افزود: در شش ماه گذشته خبرنگاران خارجی که به ایران آمده اند فصل مشترک صحبت های آنها این مسئله است که حرف هایی که مبنی بر فروپاشی مردم ایران زده می شود، درست نیست و خبری از فروپاشی نیست، بلکه مردم در مورد این مسئله به لطیفه سازی روی آورده اند.

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
6 + 4 =