همگرایی روابط عمومی و فضای مجازی با خرد فناورانه

شهركرد- ایرنا- كارشناسان بر این باورند؛ فضای موجود در عصر ارتباطات اقتضا می كند تا روابط عمومی ها برای تداوم حیات خود با همگرایی و بهره گیری از فضای مجازی، خود را به خِرد فناورانه مجهز كنند.

به گزارش ایرنا، عصر جدید اطلاعات عصر شگفتی است كه در اضطراب پایانی قرن بیستم رخ نمایاند. پیشرفتی فناورانه حاصل تحول در پردازش اطلاعات و ارتباطات نظامی و فوق سری جنگ جهانی كه در آغاز قرن جدید با عبور از مرزهای امنیتی و آكادمیك به محیط عمومی و خصوصی زندگی انسانی هم راه یافت.
سیستم های ارتباط جهانی با ورود رایانه و گوشی های هوشمند به عنوان ابزاری تركیبی دگرگون شد و تكنولوژی مبتنی بر ریزالكترونیك ها، ساختار اجتماعی جامعه را از نو ساخت تا جامعه جدید و ارتباطات انسانی در آن برمبنای پیوستگی تنگاتنگ ذهن انسان و ماشین استقرار یابد.
امروزه، ارتباطات را اگر نگوئیم نخستین عنصر و اساسی ترین اصل مورد نیاز بشر است، اما به جرات می توان گفت یكی از بنیادی ترین دانش ها و مهمترین عوامل پیشرفت انسان امروزی و شالوده و اساس دیگر علوم قرن حاضر است.
از همین رو در دنیای امروز كه مرزهای ارتباطات شكسته شده و انسان به دنبال كشف راهكارهای مطلوب زیستن و نگرش جامعه مدار است، یك سازمان و یك اداره نمی تواند خود را جزیره ای بی ارتباط با این دنیا فرض كند و از تكنولوژی و آورده های آن بی نیاز و با آن بیگانه باشد. در همین راستا هستی و تداوم حیات سازمان ها به ویژه سازمان ها و مراكز انتفاعی مشتری محور، منوط به ایجاد رابطه حداكثری با جامعه پیرامون است و این رابطه از طریق واحدی به نام روابط عمومی برقرار و مدیریت می شود.
روابط عمومی نقطه تماس سازمان و مخاطب است. این محل تماس از وضعیت سنتی به نو و ورود به فضای مجازی به واسطه تغییر ماهیت و نحوه عمل رسانه در دنیای مجازی، دچار تغییراتی شده است.
از همین رو روابط عمومی ها ناگزیر از سرمایه گذاری های آنلاین هستند تا بتوانند در فضای مجازی برای مخاطبان خود پیام های مناسب تولید كنند، به ابهامات و نیازهای آنان به سرعت پاسخ گویند، امكان ایجاد تماس های سریع و بی واسطه را بین مخاطبان با سطوح مختلف سازمان فراهم كنند، در زمان بحران به سرعت وارد عمل شوند و از این بستر برای تامین اهداف ترفیعی یا تعالی نام سازمان و از سوی دیگر خدمات رسانی هرچه بهتر به مردم بهره جویند.
به سبب اهمیت فعالیت روابط عمومی ها و ضرورت بهره گیری این نهاد از فضای مجازی و شبكه های اجتماعی میزگردی بمناسبت 27 اردیبهشت ماه بعنوان روز ملی ارتباطات و روابط عمومی ها با حضور كارشناسان و اساتید علم ارتباطات، مدیران روابط عمومی برخی از دستگاه ها و نهادهای اجرایی و قضایی استان و فعالان عرصه فضای مجازی در ایرنا مركز شهركرد بشرح زیر برگزار شد:

**تغییر انتقال پیام از حالت عمومی به افقی مزیت ارتباطات عصر جدید
یك پژوهشگر و كارشناس حوزه ارتباطات در این میزگرد با مروری بر تاریخچه علم ارتباطات اظهار داشت: ارتباطات یكی از زیرشاخه های علوم انسانی رسالت انتقال مفاهیم و رویدادها را به شیوه علمی بین افراد، گروه ها و سازمانهای مختلف برعهده دارد.
مظاهر توفیقی ادامه داد: ارتباطات با شیوه هایی نظیر روشن كردن دود در عصر باستان آغاز شد و تا امروز كه فضای مجازی به سرعت در حال گسترش است در قالب شبكه های اجتماعی متعدد ظهور و بروز پیدا كرده است.
توفیقی، انتقال پیام از شكل عمومی به افقی را از مزیت های شیوه های ارتباطی عصر جدید عنوان كرد و گفت: از زمانی كه شبكه های اجتماعی در عرصه فضای مجازی شكل گرفت، مخاطب منفعل جای خود را به كاربر فعال داد و انحصارطلبی و یكجانبه گرایی تعدیل یافت.
وی، روابط عمومی نهادها و دستگاه ها را از شیوه های مهم ارتباطی دانست و افزود: روابط عمومی بعنوان یك وظیفه مدیریتی بین سازمان و مردم بخشی از علم ارتباطات است كه می توان برای آن چهار حالت را درنظر گرفت.
این كارشناس حوزه ارتباطات ادامه داد: روابط عمومی های انتشاراتی، روابط عمومی اطلاع رسانی، روابط عمومی دو سویه با تمركز بر مخاطبان و گروه هدف خاص كه این شكل از مترقی ترین نوع روابط عمومی ها است و از آن با عنوان حامی توسعه یاد می شود.
توفیقی خاطرنشان كرد: برای آنكه بتوان روابط عمومی توسعه یا حامی توسعه در كشور محقق شود ناگزیر به استفاده مطلوب از فضای مجازی و انتقال صریح، شفاف و صادقانه مطالب و اطلاعات هستیم.
وی با اشاره به گستردگی علم ارتباطات و فراگیر شدن آن در عصر حاضر افزود: امروزه علاوه بر روابط عمومی های فعال در دستگاه ها و نهادها شاهد فعالیت پررنگ فضای مجازی و شبكه های اجتماعی هستیم كه این دو مقوله نه در مقابل یكدیگر نیستند بلكه باید در كنار هم اهداف و برنامه های خود را پیش ببرند.
توفیقی ادامه داد: یك روابط عمومی فعال و موثر می تواند از فضای مجازی به نحو مطلوبی بهره برداری كند و چنانچه اصول لازم را رعایت كند فضای مجازی می تواند بعنوان یك كارگزار در خدمت روابط عمومی قرار گیرد.
این كارشناس ارشد رسانه و ارتباطات تصریح كرد: از سوی دیگر فعالان فضای مجازی نیز در صورتی می توانند اطلاعات صحیحی را در اختیار مخاطب خود قرار دهند كه بتوانند با روابط عمومی ها ارتباط خوبی برقرار كنند.
توفیقی خاطرنشان كرد: در صورت تحقق چنین ارتباط موثری می توان گفت ارتباط بین روابط عمومی و شبكه های اجتماعی ارتباط برد - برد خواهد بود كه منافع آن شامل حال هر دو طرف می شود.
وی با بیان اینكه شبكه های اجتماعی در انتقال مطالب سرعت عمل و آزادی بیشتری دارند، افزود: این در حالی است كه باید انتقال مفاهیم و مطالب در فضای مجازی تخصصی تر و علمی تر شود.
توفیقی همچنین بی توجهی به نگاه نقادانه در نهادهای روابط عمومی را از آفت های این حوزه عنوان كرد و گفت: روابط عمومی ها باید در جلب اعتماد افكار عمومی بیش از پیش بكوشند چراكه محافظه كاری و بی توجهی به گردش آزاد اطلاعات می تواند از مخاطبان بكاهد و آنها را برای طرح نظرات خود جذب فضای مجازی كند.
وی خاطرنشان كرد: اشكال دیگری كه در این حوزه وارد است، انتخاب سلیقه ای مدیران روابط عمومی است به نحوی كه با تغییر هر مدیری روابط عمومی آن سازمان نیز بدون در نظر گرفتن تجربه و تخصص كاری جابجا می شود.

** گام های بلند دولت تدبیر و امید در تحقق گردش آزاد اطلاعات
مدیركل روابط عمومی و امور بین الملل استانداری چهارمحال و بختیاری نیز در این میزگرد به تحول حوزه ارتباطات و گردش آزاد اطلاعات در دولت تدبیر و امید اشاره كرد و گفت: دولت تدبیر و امید گام های بزرگی در راستای گردش آزاد اطلاعات انجام داده و نمونه آن تصویب قانون حقوق شهروندی و اجرای قانون دسترسی آزاد به اطلاعات است.
احسان فروزنده شهركی ادامه داد: بی شك گردش آزاد اطلاعات آسیب ها و چالش هایی نیز پیش رو دارد كه دولت آن را به جان خریده تا حقوق مردم در این حوزه حفظ شود و بتوانند آزادانه مطالبات خود را عنوان كنند.
وی، راه اندازی سامانه نشر و دسترسی آزاد اطلاعات را از دیگر اقدامات دولت در حوزه ارتباطات دانست و گفت: عموم مردم می توانند به این سامانه دسترسی داشته باشند و سوالات و مطالبات خود را مطرح كنند و چنانچه هر دستگاهی از پاسخگویی امتناع كند مورد بازخواست قرار می گیرد.
فروزنده شهركی خاطرنشان كرد: همچنین دستگاه ها و نهادهای اجرایی موظفند اسناد بالادستی دستگاه خود را در سامانه مربوطه بارگذاری و در اختیار مردم قرار دهند.
مدیركل روابط عمومی و امور بین الملل استانداری چهارمحال و بختیاری ادامه داد: دولت تدبیر و امید تلاش دارد تا از فضای مجازی و شبكه های اجتماعی در پیشبرد هرچه بهتر امور بهره گیری كند و شایسته است تا مدیران روابط عمومی دستگاه ها نیز فضای مجازی را در كنار خود ببیند و از این موقعیت برای اطلاع رسانی هرچه گسترده تر عملكرد دولت و همچنین پاسخگویی به مطالبات و انتقادات مردم بهره بگیرند.
فروزنده شهركی با اشاره به جنگ روانی و رسانه ای آمریكا، تصریح كرد: زمانی كه آمریكا و كشورهای معاند نظام با استفاده از رسانه ها و شبكه های اجتماعی سیاست های خصمانه خود را پیش می برند و از این فضا جنگ رسانه ای علیه ایران راه انداخته اند، ما نیز وظیفه داریم تا در خنثی سازی این فتنه ها از فرصتی كه رسانه ها و فضای مجازی در اختیارمان قرار می دهد استفاده كنیم.
وی به آسیب های فضای مجازی نیز اشاره كرد و گفت: باید از قرار دادن اطلاعات خام در شبكه های اجتماعی كه می تواند زمینه سوء استفاده دشمن از این اطلاعات را فراهم كند خودداری كرده و مصالح نظام و كشور را در این عرصه بیش از پیش رعایت كرد.

** تحول قوه قضائیه در حوزه ارتباطات
مدیر روابط عمومی دادگستری چهارمحال و بختیاری نیز در این میزگرد با تشریح گردش آزاد اطلاعات در حوزه قضایی كشور و استان، اظهار داشت: طی سالهای اخیر قوه قضائیه در حوزه ارتباط با مردم متحول شده و با راه اندازی سامانه های ارتباطی امكان پرسش و پاسخ آنلاین را برای مردم فراهم كرده است.
سهراب مهدیان تصریح كرد: تحول در ارتباطات مجازی سبب كاهش چشمگیر حضور مردم به شعب دادگستری شده، بدین ترتیب اطاله پاسخگویی و رسیدگی زمانبر به امور مردمی برطرف شده است.
وی همچنین افزایش چشمگیر تعداد اخبار بر خروجی سایت دادگستری را از دیگر تحولات قوه قضائیه در امر اطلاع رسانی شفاف و سریع به مردم دانست و گفت: امروز قوه قضائیه در بین مردم حضور پررنگی دارد و هیچ فاصله ای بین این دستگاه و افكار عمومی وجود ندارد.

** امید آفرینی رسالت مهم فعالان فضای مجازی
مدیر روابط عمومی اداره كل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری نیز امید آفرینی و بازگشت سرمایه های اجتماعی را از ضروریات امروز جامعه دانست و گفت: هم روابط عمومی ها و هم فعالان فضای مجازی رسالت مهمی در این حوزه برعهده دارند و با اطلاع رسانی صحیح و شفاف به مردم می توانند امید و اعتماد را به جامعه تزریق كنند.
مهراب عالی افزود: در واقع می توان گفت روابط عمومی ها در خط مقدم امیدآفرینی در جامعه قرار دارند و با دادن اطلاعات صحیح و به موقع به رسانه ها موجی از اعتماد عمومی را شكل دهند.
وی ادامه داد: زمانی كه اطلاع رسانی به موقع و به شكل مناسبی انجام نگیرد فضا برای بروز شایعات و متشنج كردن فضای جامعه بوجود می آید از همین رو اینجا نقش رسانه و روابط عمومی پررنگ تر می شود.
عالی با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری، بازیگران اصلی جنگ اراده ها را رسانه ها دانست و گفت: روابط عمومی ها به عنوان جزیی از عالم ارتباطات به ویژه در عرصه فضای مجازی می توانند بعنوان محرك اراده ها ایفای نقش كنند.
مدیر روابط عمومی اداره كل امور مالیاتی چهارمحال و بختیاری ادامه داد: هرچند انتقاداتی به عملكرد روابط عمومی ها وارد است و یكی از مهمترین این كاستی ها انتقادناپذیری آنهاست كه رفع آن یك ضرورت اساسی است.
عالی، گفتمان سازی در سطح كلان را راهكاری برای تقویت روابط عمومی ها و رفع چالش های فراروی این نهاد عنوان كرد و گفت: هنوز اهمیت و جایگاه روابط عمومی چه در میان مدیران و چه در میان فعالان این حوزه بخوبی درك نشده و این موضوع با گفتمان سازی و فرهنگ سازی قابل رفع است.
وی خاطرنشان كرد: بی شك بهره گیری از فضای مجازی و فرصتی كه این فضا برای مدیران روابط عمومی فراهم می كند می توان در پیشبرد بهتر برنامه ها استفاده كرد و اعتقاد ما بر این است كه فضای مجازی در تقابل با فعالیت های ما قرار ندارد.

** ضرورت نهادینه كردن فرهنگ استفاده از فضای مجازی
مدیر روابط عمومی بانك رفاه كارگران نیز در این میزگرد با اشاره به چالش های فراروی روابط عمومی ها اظهار داشت: در حوزه ارتباطات فرهنگسازی و كار تخصصی انجام نشده و باید به این مقوله مهم بطور علمی و تخصصی نگاه شود.
حجت الله فاضلیان، الزاماتی برای فعالیت در عرصه فضای مجازی تعریف كرد و گفت: فعالیت در فضای مجازی و شبكه های اجتماعی كارشناسی شده نیست و در پاره ای موارد انتقاداتی را كه متوجه نهادها و دستگاه ها می كنند با الفاظ ناشایست و بدون رعایت مصالح موجود انجام می دهند.
وی تصریح كرد: هنوز تهدیدات و فرصت های فضای مجازی بدرستی تبیین نشده و همین موضوع چالش هایی را در جامعه شكل داده است.
مدیر روابط عمومی بانك رفاه كارگران، اطلاع رسانی صحیح و به موقع را یكی از ضرورت های حوزه بانكی دانست و گفت: گاهی مشاهده می شود برخی كانال های فضای مجازی با به راه اندازی شایعه و ورود غیركارشناسی به مباحث اقتصادی موجی از نابسامانی ها را در جامعه به راه می اندازند كه از آفت های بزرگ فضای مجازی به شمار می رود.
فاضلیان خطرنشان كرد: برخی كانال های فعال در فضای مجازی در حالیكه ادعای خدمت رسانی به مردم دارند اما سمت و سویی در پیش گرفته اند كه خلاف آن را ثابت می كند و بیشتر به دنبال تطمیع و مطرح شدن هستند.
وی، آموزش را حلقه مفقوده فعالیت در عرصه فضای مجازی دانست و گفت: این موضوع به شدت در كشور ما مغفول مانده و می طلبد قبل از آنكه ابزارهای تكنولوژی به كشور وارد شود فرهنگ استفاده از آن را به مردم آموزش دهند.

** تدوین سند جامع روابط عمومی، گره گشای مشكلات این حوزه
مدیر روابط عمومی اداره كل ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری نیز در این میزگرد برای رفع چالش های حوزه روابط عمومی و تقویت روابط این نهاد با فضای مجازی، تدوین سند جامع روابط عمومی را پیشنهاد داد.
رسول غلامی گفت: بی شك هم فعالان عرصه روابط عمومی و هم فعالان فضای مجازی در جهت منافع عمومی و كشور حركت می كنند اما تا زمانی كه همگرایی شكل نگیرد نمی توان به اهداف مورد نظر رسید.
وی افزود: همه هم جهت و در یك راستا حركت می كنیم اما چون تعامل سازنده بین دستگاه ها و فعالان فضای مجازی شكل نگرفته، فعالیت ها كمتر به نتیجه موردنظر می رسد.
غلامی با بیان اینكه نباید نگاه حاكم به روابط عمومی محدود به نصب بنر و یا خبرنویسی محض شود، تصریح كرد: رابط عمومی یك هنر و مدیریت چند بعدی است.
مدیر روابط عمومی اداره كل ورزش و جوانان چهارمحال و بختیاری خاطرنشان كرد: روابط عمومی ها در فضای كنونی دچار انفعال شده اند و فضایی كه می تواند پویایی و تحرك لازم را به آن ببخشد فضای مجازی است.
غلامی ادامه داد: امروز فضای مجازی این فرصت را در اختیار روابط عمومی ها قرار داده تا واقعیت هایی را كه نمی توان در چارچوب های رسمی به مردم اطلاع رسانی كرد از طریق فضای مجازی آن را انجام داد.
وی با بیان اینكه هیچ مقامی در كشور به اندازه مقام معظم رهبری دغدغه فضای مجازی را ندارد، تصریح كرد: رهبر معظم انقلاب اعتقاد بسیاری به حرفه روابط عمومی و همچنین فضای مجازی دارند و همین موضوع بخوبی اهمیت این فضا را برای همگان روشن كرده است.
غلامی با تاكید بر تبیین نقش روابط عمومی در دستگاه ها و نهادهای اجرایی، افزود: در بسیاری از ادارات از مدیر تا سایر اركان آن نهاد نسبت به واحد روابط عمومی درك درستی ندارند و آنچه بیش از همه باید به آن پرداخت آموزش مدیران نسبت به این مقوله مهم است.

** نمی توان فضای مجازی را نادیده گرفت
یك فعال فضای مجازی نیز در این میزگرد اظهار داشت: امروزه با توجه به گستردگی فضای مجازی، نمی توان آن را نادیده گرفت و باید آن را به عنوان یكی از اجزای تعیین كننده فضای حقیقی به شمار آورد.
صادق صدری نژاد افزود: تمام تلاش خود را در راستای پیگیری مطالبات مردمی به كار گرفته و در همین مسیر با چالش های بسیاری از قبیل تهدیدهای مردمی و غیرمردمی نیز مواجه شده ایم.
وی تصریح كرد: قبول داریم كه هنوز به پختگی لازم نرسیده ایم و به هر روی مبرا از خطای انسانی نیستیم اما هدف ما برای فعالیت در عرصه فضای مجازی رساندن حرف مردم به مسئولان است.

** فعالیت شبكه های اجتماعی منافاتی با فعالیت روابط عمومی ها ندارد
مدیر كانال تلگرامی دهكرد آنلاین ادامه داد: فعالیت های ما نه تنها منافاتی با فعالیت روابط عمومی ها ندارد بلكه می تواند مكمل یكدیگر باشد این در حالیست كه بسیاری از مدیران روابط عمومی های ادارات و نهادهای استان ما را در مقابل خود می بینند.
صدری نژاد با رد این موضوع كه فضای مجازی التهاب زاست، اظهار داشت: بسیاری فعالیت در فضای مجازی را عامل ایجاد التهاب و تشنج در جامعه می دانند اما ما تلاش داریم تا این تابو را بشكنیم و با حركت در مسیر خواسته ها و مطالبات مردمی با كم كاری ها و سوء مدیریت ها مقابله كنیم.
وی با بیان اینكه كسی توان مقابله با قدرت فضای مجازی را ندارد، تصریح كرد: بهتر است قبل از اینكه فضای مجازی از ما عبور كند آن را درآغوش گرفته و از فرصت هایی كه در اختیار ما می گذارد بهترین استفاده را ببریم.
صدری نژاد خاطرنشان كرد: اگر ما سوار بر موج رسانه ای و فضای مجازی نشویم، رسانه های معاند سوار آن می شوند و بدین ترتیب ابتكار عمل در پیاده سازی اهداف و برنامه های خود را از دست می دهیم و میدان را در جنگ روانی به رقیب واگذار می كنیم.
7363/6021