تندروها می خواهند ترامپ وسیله رسیدن آنها به خواسته هایشان باشد

تهران - ایرنا - دیپلمات سابق و كارشناس ارشد مسائل آمریكا با بیان این كه ترامپ در زمینه ایران مشكل استراتژی دارد، گفت: تندروها در واشنگتن و منطقه خواست های حداكثری دارند و امیدوارند كه رئیس جمهوری مثل ترامپ وسیله رسیدن آنها به خواسته هایشان باشد.

دونالد ترامپ بنا به عادت پیشین و روال همیشگی خود، دوشنبه این هفته پیام های كاملا متضادی آن هم در كمتر از یك ساعت برای ایران فرستاد؛ وی از یكسو در توییتر كه مهمترین رسانه اش برای ابلاغ پیام هایش است، ایران را تهدید به نابودی كرد و سپس در گفت وگو با فاكس نیوز - كه بنا به گفته بسیاری منبع اصلی كسب اطلاعات از سوی ترامپ است – تاكید كرد كه تنها خواهان تواقفی است كه ایران بمب اتمی نداشته باشد و یادآور شد كه او مرد جنگ نیست. تضاد و تناقض صحبت های رئیس جمهور آمریكا موجب شده نه تنها مخاطبان خارجی اش بلكه تیم امنیتی ملی ترامپ هم با آشفتگی و سردرگمی رو به رو باشند. درخصوص سیاست های دونالد ترامپ درباره ایران و رویكردهای احتمالی تیم امنیت ملی كاخ سفید گفت وگویی با كوروش احمدی، دیپلمات سابق و تحلیلگر ارشد مسائل آمریكا داشته ایم كه مشروح آن در ادامه می آید.

*تندروها امیدوارند ترامپ وسیله رسیدن آنها به خواسته هایشان باشد
** ایرنا: دونالد ترامپ روز گذشته در توییتر خود از یكسو ایران را تهدید به نابودی كرد و از سوی دیگر، در گفت وگویی كه با شبكه فاكس نیوز داشت، گفت كه به دنبال جنگ با ایران نیستم. پیش تر هم دیدیم كه از یكسو ناوهای نظامی آمریكا به سمت ایران اعزام شدند و از طرفی به ایران پیشنهاد مذاكره داده می شد. ریشه این تناقض گویی ها در كجاست؟
احمدی: این تناقض ها ریشه در دو مسئله دارد؛ نخست اینكه شواهد و قرائنی وجود دارد كه حكایت از جدی بودن آشفتگی و ناهماهنگی در داخل تیم امنیت ملی ترامپ است. جان بولتون به وضوح عامل اصلی اوج گیری تنش در دوره اخیر بود. او در پنجم ماه مه خبر از تسریع در اعزام ناو هواپیمابر لینكلن به منطقه داد و دست او در دیگر اقدامات تنش زا مانند اعزام بمب افكن های استراتژیك B- 52 و تخلیه بخشی از پرسنل دیپلماتیك آمریكا از عراق نیز كاملا مشهود بود. البته در این حركات تنش زا، مایك پمپئو نیز با فاصله ای بولتون را دنبال می كند. ترامپ نیز البته گاه تهدید می كند اما تهدیدات او از جنس متفاوتی است، او امیدوار است با تهدید ایران را وادار به مذاكره كند در حالی كه بولتون و با اندكی تفاوت پمپئو، نشان داده اند كه اشتیاقی برای مذاكره با ایران ندارند. دوم اینكه تیم ترامپ مشكل استراتژی دارد و هنوز برای آنها مشخص نیست كه در نهایت چه می خواهند. آیا هدف نهایی آنها توافقی متفاوت با برجام است. یا سیاست های منطقه ای و موشكی ایران نیز هدف است؟ یا همه اینها به اضافه «تغییر رژیم»؟ اینجا هم به نظر می رسد كه هدف اصلی ترامپ یك توافق متفاوت جدید است اما تندروها در واشنگتن و منطقه ظاهرا خواست های حداكثری دارند و امیدوارند كه رئیس جمهوری مثل ترامپ وسیله رسیدن آنها به خواسته هایشان باشد.

*ترامپ مایل به درگیر شدن در جنگ بزرگ جدیدی نیست
ایرنا: برخی از تحلیلگران شرایط كنونی آمریكا را همانند دوران پیش از حمله به عراق می دانند و از سویی، بسیاری می گویند هدف ترامپ مهار ایران و به دست آوردن توافقی بهتر از آنچه در دوران اوباما حاصل شد، است. ترامپ در مواجهه با ایران چه سیاستی را دنبال می كند؟
احمدی: به باور من شرایط كنونی اصلا مشابه شرایط قبل از حمله آمریكا به عراق نیست. تفاوت ها بسیار اساسی است. افكارعمومی در آمریكا در آن زمان آماده جنگ و انتقام حادثه تروریستی 11 سپتامبر بود. بوش پسر و نئوكان های اطراف او مصمم به استفاده از فرصت بودند، عراق و افغانستان هم اهداف آسانی بودند و... اكنون شرایط كاملا متفاوت است. من باور دارم كه ترامپ مایل به درگیر شدن در جنگ بزرگ جدیدی نیست. مواضع و قول های انتخاباتی او و خواسته های پایگاه اصلی رای وی هم همین را می گوید. البته ترامپ هدف مهار ایران را دنبال می كند و آن هم از طریق تحریم و «فشار حداكثری» بدون جنگ است.

*ترامپ می خواهد ثابت كند كه از اوباما و دمكرات ها بهتر است
ایرنا: رئیس جمهور آمریكا در گفت وگوی دیروز خود، ضمن انتقاد شدید به برجام، گفته است كه من تنها می خواهم كه آنها سلاح اتمی نداشته باشند تا نتوانند تهدیدی برای ما باشند. توافق ایده آل ترامپ، چه توافقی است؟ به عبارت دیگر، آن توافق از چه شاخصه هایی برخودار است؟
احمدی: ترامپ قبلا به ویژه در آستانه خروج از برجام گفته كه مختصات توافق جدید مورد نظر او چه باید باشد. برداشت من این است كه او عمدتا دنبال حذف «بند غروب» از برجام و تقویت بندهای مربوط به بازرسی و دسترسی است. ترامپ شخصا دنبال این است كه ثابت كند كه برجام با شرایط بهتری برای آمریكا قابل حصول بود. او می خواهد ثابت كند كه از اوباما و دمكرات ها بهتر می تواند مذاكره كرده و منافع آمریكا را بهتر می تواند تامین كند. عملكرد او در حوزه های دیگر همین را ثابت می كند. مثلا در مورد پیمان تجاری نفتا همین سیاست را دنبال كرد و كانادا و مكزیك حاضر به دادن برخی امتیازات جزئی و ازجمله تغییر نام نفتا شدند و این در حكم شكلاتی بود برای ترامپ كه او پیوسته آن را با آب و تاب برای پیروانش تعریف می كند.

*نباید تك تك كلمات و عبارات ترامپ را باید جدی گرفت
ایرنا: ترامپ در گفت وگوی خود، از مجتمع های صنعتی - نظامی نام برده كه خواستار جنگ هستند. پشتیبان این مجتمع ها چه كسانی هستند و با تلاش برای به راه انداختن جنگ علیه ایران، چه اهدافی را دنبال می كنند؟
احمدی: معتقد نیستم كه تك تك كلمات و عبارات ترامپ را باید جدی گرفت و در پی یافتن معانی آنها بود. ترامپ یك سیاستمدار و دانش آموخته این حوزه ها نیست كه كلمات خود را حساب شده انتخاب كند. تعبیر مجتمع های نظامی - صنعتی كه ترامپ در مصاحبه با فاكس نیوز به كار برده، با دیدگاه منتقدین جدی این مجتمع ها متفاوت است. ترامپ از این مجتمع ها به عنوان نیروهایی كه با بازگشت سربازان آمریكایی به وطن مخالفند، یاد كرده است. اگرچه این هم می تواند درست باشد، اما مجتمع های مذكور عمدتا در پی فروش سلاح هستند و خود ترامپ همیشه افتخار كرده كه كشورها، به ویژه عربستان و... را تشویق به خرید از این مجتمع ها كرده است. اتفاقا این مجتمع ها همیشه با جمهوریخواهان ارتباط داشته و از حمایت های آنها برخوردار بوده اند.

ایرنا: ترامپ گفته است كه اگر بخواهد با ایران مقابله كند، جنگ اقتصادی در پیش خواهد گرفت. اكنون این جنگ در جریان است ولی ترامپ تا چه حدی خواهان ادامه این سیاست است؟
احمدی: فكر می كنم ابزار اصلی مد نظر ترامپ همین جنگ اقتصادی یعنی تحریم هاست. اما مسئله این است كه آیا ایران دست بسته خواهد ماند و اجازه خواهد داد كه تحریم ها عمل كند؟ طبعا مقامات ما تلاش میكنند این طور نشود. استراتژی اقدام اخیر ایران مبنی بر كاهش تدریجی پایبندی به برجام در همین چارچوب قابل درك است. به این معنی كه پیشرفت در این حوزه و شروع غنی سازی می تواند علاقه آمریكا به نگه داشتن ایران در فاصله یك سال از ساخت بمب اتمی را كم كند و در اینجا است كه ترامپ با خطر مواجه می شود و سیاست اوباما درست جلوه خواهد كرد. به علاوه، برخی ایران را متهم به اقداماتی در منطقه می كنند و معتقدند كه چنان اقداماتی نیز در همین چارچوب باید درك شود. در چنین شرایطی ظاهرا چالش تیم ترامپ این است كه ضمن اعمال تحریم های حداكثری، مانع اقدامات تقابلی ایران شود به نحوی كه بتواند «فشار حداكثری» را به طور نامحدود ادامه داده و اقتصاد ایران را زمین گیر كند. این معادله ای مهم و حساس است كه اگر طرفین درست آن را مدیریت نكنند و اشتباه محاسبه صورت گیرد، در آن صورت خطر بروز برخورد از همین محل می تواند وجود داشته باشد.

*ترامپ نمی پذیرد كسی جز خودش محور اصلی سیاست ها و تصمیم گیری ها به نظر آید
ایرنا: به نظر می رسد در پی بیانیه بولتون در پنجم ماه مه، اظهارات ترامپ طی حدود یك هفته گذشته در جهت آرام كردن اوضاع حركت بوده و او كوشید تا ترمز تندروهای تیمش را بكشد و نشان دهد كه به عدم جنگ پایبند است و نمی خواهد سیاست فشار حداكثری منجر به جنگ شود.
احمدی: همینطور است. در پاسخ به سوالات قبلی عرض كردم كه سیاست ترامپ «فشار حداكثری» و تشدید تحریم ها منهای جنگ است و این منهای جنگ به آن معنی است كه ترمز تندروهای تیم او كه اهداف متفاوتی را دنبال می كنند، باید كشیده می شد كه به نحو قابل توجهی نیز چنین شد. رسانه های آمریكا مملو از نقل قول هایی از مقامات بدون نام كاخ سفید هستند كه حكایت از سرزنش بولتون توسط ترامپ در نشست های داخلی دارد. البته یك چیز دیگر را هم باید در نظر گرفت و آن این است كه ترامپ هرگز نمی پذیرد كه كسی جز خودش محور اصلی سیاست ها و تصمیم گیری ها به نظر بیاید و این شاید مهمتر از هر عامل دیگری نیز باشد.

ایرنا: تا چه اندازه افزایش فشارها نسبت به ایران به مسئله پروژه معامله قرن ارتباط دارد؟
احمدی: فشارها عمدتا و مستقیما در ادامه فشارهای یك دهه اخیر در ارتباط با بهانه هسته ای و نیز مسائل منطقه ای است. اما آثار جنبی این فشارها می تواند بر قضیه معامله قرن نیز اثر داشته باشد. تیم ترامپ تضعیف ایران را یكی از پیش شرط های مهم برای پیشبرد این معامله می داند. پیش از این از طریق ایجاد اختلاف بین ایران و برخی كشورهای عربی و تبلیغ ایران به عنوان دشمن خطرناك تر این كشورها مقدماتی برای این امر فراهم كرده اند.
گفت وگو از: محمدابراهیم ترقی نژاد
سیام *م.ا.ت*2021**