۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۱۶:۴۷
کد خبر 83322837
۰ نفر
برداشت نمك؛ راهی برای طول عمر دریاچه ارومیه

تهران- ایرنا- معاون محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: جمع‌بندی مطالعات كارشناسی نشان داد برای اینكه بیلان نمك دریاچه ارومیه به سمت صاف و مسطح شدن دریاچه پیش نرود باید مقداری از نمك كف آن برداشت شود.

مسعود تجریشی روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار علمی ایرنا درباره وضعیت آینده دریاچه ارومیه توضیح داد: مطالعات مشاوران خارجی كه برای وزارت نیرو انجام دادند نشان داد كه دریاچه ارومیه حدود 500 سال آینده، صاف و به یك پلایای طبیعی، خور و بیابانك و یا دریاچه نمك تبدیل می‌شود و دیگر دریاچه عمق به خودش نمی‌بیند یا اینكه آب می‌آید و پخش می‌شود و سریع هم تبخیر می‌شود.

** پلایا
پلایا مهم‌ترین حوضه رسوبی در محیط تبخیری است، در واقع حوضه رسوبی بسته‌ای است كه در پست‌ترین نقطه بیابانی و یا فرورفتگی‌های طبیعی به وجود می‌آید، در پلایا زهكش مشخصی وجود نداشته و شیب توپوگرافی آن نزدیك به صفر است.
با اینكه در پلایا سطح آب بالا است اما به علت اقلیم خشك و ویژگی قلیایی زیاد، پوشش گیاهی بسیار كم بوده و یا اصلاً وجود ندارد، پلایاها در فصل‌های مرطوب پر آب می‌شوند اما در فصل خشك آب خود را از دست می‌دهند، برخی پلایاها نیز همیشه خشك هستند.
در مورد شكل‌گیری پلایا نیز نظریات متفاوتی وجود دارد، برخی از پژوهشگران پلایا را باقیمانده دریاچه‌های بارای (pluvial lake) می‌دانند كه در دوره‌های یخچالی و به دلیل بارش فراوان تشكیل شده‌اند و سپس با شروع هولوسن كه با افزایش دما و كاهش باران همراه بوده، این‌گونه دریاچه‌ها، به‌تدریج تحلیل رفته و در نهایت به پلایا تغییر شكل داده‌اند.
مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: در چند سال گذشته به علت كاهش تراز آب دریاچه ارومیه درصد نمك در بستر آن بالا رفته است ازاین‌رو برداشت آن نه‌تنها خللی در كار ستاد احیا ایجاد نمی‌كند بلكه كمكی به احیای دریاچه خواهد بود.
وی تأكید كرد: بر این اساس برداشت نمك از بستر دریاچه با مجوز سازمان حفاظت محیط‌زیست امكان‌پذیر است اما باید این برداشت از مكان‌های تعیین‌شده انجام شود تا آسیب بیشتری به دریاچه وارد نشود.
تجریشی گفت: تمام دریاچه‌های موجود در دنیا به لحاظ طبیعی عمر مشخصی دارند، در واقع دریاچه‌ای كه الآن می‌بینیم قبلاً دریا بوده است، مثلاً دریای خزر و دریاچه وان هزاران سال قبل به هم متصل بودند اما آب موجود در آن‌ها به‌تدریج عقب‌نشینی كرده و از هم جدا شدند، در واقع به‌مرور رسوب‌گذاری انجام شد و فرسایش‌ها اتفاق افتاد و از همدیگر جدا افتادند.
معاون محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست افزود: از نظر علم زمین‌شناسی دریاچه‌ها عمر مشخصی دارند و تمام آن‌ها در آینده خشك می‌شوند و ما برای اینكه این زمان را در خصوص دریاچه ارومیه طولانی‌تر كنیم اقداماتی در قالبی ستاد احیای دریاچه ارومیه انجام می‌دهیم.
وی تأكید كرد: البته تمام این اقدامات باید كاملاً علمی و مطالعه شده باشد، یكی از كارهای پیشنهادی برای نجات دریاچه ارومیه انتقال آب خزر به آن بود كه در این راستا اگر قرار بود آب دریای خزر به سمت دریاچه ارومیه منتقل شود؛ در این صورت عمر دریاچه به 50 سال می‌رسید یعنی كوتاه می‌شد، چون نمك‌های خزر با وارد شدن به ارومیه در كف آن ته‌نشین می‌شد از این‌رو پروژه انتقال منتفی شد.
تجریشی گفت: بر این اساس محاسبات و مطالعات برای انتقال آب را انجام دادیم مخصوصاً بعد از مطالعاتی كه مشاوران خارجی برای انتقال آب خزر به دریاچه ارومیه برای وزارت نیرو داشتند به این جمع‌بندی كارشناسی رسیدیم كه باید مقداری از نمك‌های دریاچه ارومیه را از كف آن برداشت كنیم تا بیلان نمك به سمتی نرود كه دریاچه صاف و مسطح شود.
البته به علت بارش‌های اخیر كشور تراز آبی دریاچه ارومیه اكنون تا حدودی بهبود یافته است، آخرین وضع تراز دریاچه ارومیه در اردیبهشت‌ماه نسبت به زمان مشابه سال گذشته 1.08 متر و نسبت به ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه سال گذشته) 1.61 متر افزایش یافته كه با این افزایش تراز، اكنون حجم آب دریاچه به بیش از 5.19 میلیارد متر مكعب رسیده است درحالی‌كه این میزان در روز مشابه سال قبل 2.13 میلیارد مترمكعب بود.
تراز دریاچه ارومیه از سال 1344 تا سال 1372 در حد فاصل یك هزار و 274 متر تا یك هزار و 278 متر متغیر بود، اما از این تاریخ به بعد روند كاهشی تراز دریاچه آغاز شد و تا سال 1393 كاهش متوسط سالانه 40 سانتی‌متر و در مجموع 8 متر از تراز دریاچه ارومیه به ثبت رسید.
پس از تصویب طرح نجات دریاچه ارومیه و با وجود تغییر چشمگیر نداشتن بارش‌های حوضه در چهار سال گذشته تراز دریاچه ارومیه نسبت به تراز احتمالی از روند گذشته با افزایش همراه شد كه این نشان‌دهنده توقف روند كاهشی و تثبیت وضعیت دریاچه است.
به‌واسطه بارش‌های مناسب سال آبی جاری امیدواری به احیای این گنجینه آبی شمال غرب كشور و تحقق اهداف برنامه‌ریزی برای بازگشت به تراز واسط دریاچه (1272 متر) بیشتر شده است.
دریاچه ارومیه در سال 1354 به‌عنوان سایت رامسر (تالاب بین‌المللی) ثبت و در سال 1356 از سوی یونسكو جزو مناطق حفاظت‌شده اعلام شد.
حوضه آبریز این دریاچه با مساحت 51 هزار و 876 كیلومترمربع یكی از 6 حوضه آبریز اصلی كشور است.
علمی 9014** 1055