۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸ - ۱۸:۱۱
کد خبر 83321472
۰ نفر
نظام آموزشی كارآمد؛ بستر بیداری خلاقیت

تهران- ایرنا- شكوفایی خلاقیت در دانش آموزان بی شك نیازمند نظام آموزشی كارآمد است كه همواره در رفع كاستی ها و نارسایی های خود كوشا باشد و به بهبود امكانات و ارتقای شاخص هایش بیاندیشد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، نظام آموزش و پرورش بی شك نقش مهمی در بروز خلاقیت دانش آموزان دارد. برای این منظور سیستم آموزشی به رغم بسیاری از مشكلات و نارسایی های موجود باید به سمت بهبود و ارتقای شاخص ها و امكانات خود گام بردارد.
بی تردید شكوفایی خلاقیت در میان نسلی كه آینده سازان كشور محسوب می شوند، یكی از مهم ترین گام ها در مسیر پیشرفت و توسعه و باز نماندن جامعه از تحولات پرشتاب جهان امروز است؛ هدفی كه در سایه یك نظام آموزش و پرورش پیشرفته و كارآمد محقق خواهد شد.
به باور بیشتر جامعه شناسان و كارشناسان آموزشی، بروز خلاقیت در میان دانش آموزان نیازمند وجود مولفه هایی در نظام آموزش و پرورش است. نهادینه شدن فضای كافی برای بروز خلاقیت در سیاست های نظام آموزشی یكی از مهم ترین این مولفه هاست. به عقیده كارشناسان در این مسیر باید برنامه‌ ریزان نظام آموزش و پرورش، هدف ‌های آموزشی را در جهت رشد خلاقیت دانش آموزان، متناسب با فلسفه اجتماعی و تربیتی حاكم بر جامعه تدوین كنند.
تجویزی و تحمیلی نبودن محتوای كتاب های درسی، فراهم آوردن امكانات لازم جهت ارایه آموزش ‌های درسی در خارج از محیط كلاس درس، استفاده از معلمان خلاق و پذیرفتن ایده‌ های نو آنان و تشویق دانش‌‌ آموز خلاق از دیگر زمینه های رشد خلاقیت در محیط آموزشی به شمار می رود.

** شناسایی استعدادهای فردی دانش آموزان وظیفه ای بر دوش نظام آموزشی
هر یك از دانش آموزان بی شك توانایی ها و استعدادهای منحصر به فردی دارند كه شناسایی آنها بر عهده نظام آموزشی است. اگر نظام آموزشی كاركرد درستی داشته باشد بستری برای بروز و ظهور شایستگی ها و خلاقیت های فردی دانش آموزان خواهد بود. در همین ارتباط «محمد نیك نژاد» عضو انجمن صنفی معلمان و فعال حوزه آموزش و پرورش، معتقد است كه تنها راه كارآمدی نظام آموزشی در مسیر شناسایی استعدادهای فردی دانش آموزان، ارتقای امكانات و شرایط كمی و كیفی آموزش در مدارس است.
به گفته وی، كشف و پرورش استعدادهای علمی و هنری خلاق باید از پایین ترین سطوح در مدارس آغاز شود و این مهم نیازمند تغییرات اساسی در سیستم آموزشی كشور است.
نیك نژاد در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا می گوید: باید برنامه ریزی در ساختار آموزشی به گونه ای باشد كه بتوان استعدادهای گوناگون در این سیستم را كشف كرد زیرا هر یك از انسان ها ویژگی های منحصر به فردی دارند كه باید این ویژگی ها به سمت رشد و شكوفایی سوق داده شود. فراهم آوردن بسترهای لازم در این زمینه بدون شك بر عهده آموزش و پرورش است. در ساختار آموزشی هم اولین كسی كه باید مسوولیت شناسایی و پرورش افراد خلاق و نخبه را بر عهده گیرد، معلم است.

** نظام آموزشی نیازمند تحول كیفی و محتوایی
تحول در محتوا و تلاش برای بهبود كیفی آموزش در نظام آموزش و پرورش یكی از مهم ترین نكاتی است كه كارشناسان در خصوص راه های ایجاد نظام آموزشی خلاقیت آفرین بر آن تاكید دارند. در همین ارتباط نیك نژاد در ادامه گفت وگو با ما، در خصوص آنچه باید در نظام آموزش به منظور كشف و رشد خلاقیت ها دچار تحول شود، گفت: ابتدا باید معلمان به روز شوند. معلم باید با روش های استعدادیابی در سیستم های آموزشی موفق آشنا شود. در این مسیر می توانیم از تجربه های مثبت كشورهای دیگر استفاده كنیم، این تجربیات را بومی كنیم و در مدارس خود به كار بریم. با بهره گیری از روش های موجود در زمینه شناخت استعدادها در مدارس، قدرت تشخیص معلمان در شناخت دانش آموزان مستعد و خلاق بالا می رود.
به گفته وی، برای این هدف باید سیستم آموزشی برای معلمان كلاس ها و دوره های آموزشی برگزار كند و در كلاس ها روش های نوین استعدادیابی و پرورش استعدادهای درخشان را به آنان بیاموزد.
نیك نژاد افزود: پس از آموزش به معلمان، گام دوم این است كه ما ساختار و امكانات آموزشی را به سمت و سوی رشد و ارتقا پیش بریم و امكانات آموزشی مان را طوری مهیا كنیم كه بستر لازم برای شكوفایی استعدادها و خلاقیت ها در آن فراهم شود. از جمله این امكانات، تجهیزات آموزشی و آزمایشگاهی و فضای كلاسی مناسب است.
این كارشناس آموزشی با تاكید بر لزوم تحول در محتوای آموزشی نیز گفت: باید درونمایه های آموزشی هم تغییر كند و طوری تنظیم شود كه بر اساس آن یادگیری و فهم دانش آموزان از مطالب درسی در اولویت قرار گیرد. تمركز سیستم آموزشی نباید روی حفظ كردن ، نمره و معدل باشد، بلكه باید بر پرورش استعداد و خلاقیت در دانش آموزان مستعد تمركز كند. باید علاوه بر شاد و انگیزه بخش كردن دروس، از روش های ابتدایی آموزشی عبور كرده و به سمت حیطه های بالاتر آموزشی حركت كنیم.
نیك نژاد ادامه داد : باید سیستم آموزشی به سمتی حركت كند كه درك علمی دانش آموزان را بالا برده و از آموختن طوطی وار و حفظ كردن مسایل توسط دانش آموز عبور كند. باید روی قدرت تحلیل، ارزشیابی و درك و فهم بچه ها در مدارس كار كنیم. به این منظور در سطوح مختلف تحصیلی قطعا نیازمند به روز كردن محتوای كتاب های درسی هستیم. محتوای كتاب ها باید به گونه ای باشد كه دانش آموز بتواند با آن ارتباط برقرار كند.

** اهمیت روزآمدی و حذف گذشته نگری در نظام آموزشی
روزآمدی و توجه به آینده به جای گذشته نگری و تمركز بر روش های قدیمی آموزشی، یكی از مواردی است كه به باور كارشناسان در بروز استعداد و خلاقیت دانش آموزان موثر است.
در این باره «مجید ابهری» رفتارشناس و آسیب شناس اجتماعی معتقد است كه نظام آموزشی برای خلاقیت آفرینی باید گذشته نگری را كنار بگذارد.
وی در این زمینه به پژوهشگر ایرنا می گوید: نظام‌ های آموزشی گذشته‌ نگر نمی ‌توانند شهروندان خلاق و مبتكر تربیت كنند چرا كه این گونه نظام‌ های آموزشی قواعد معین و ثابت برای رفتارهای معین و راه‌ حل‌ های خاص برای مسایل خاص تجویز می‌ كنند و دانش ‌آموزان و دانشجویان خلاق مورد بی ‌مهری قرار می ‌گیرند. حتی سوالات و پیشنهادات آنها باید قالبی و در چهارچوب باشد اما در مقابل نظام‌ های آموزشی خلاق و آینده ‌نگر همواره به آینده نگاه دارند و هوشیارانه به پیش ‌بینی و پیشگیری می ‌پردازند.
این آسیب شناس اجتماعی می افزاید: در جامعه رو به رشد ایران با توجه به تحریم ‌های مختلف عملی، اقتصادی و فرهنگی توجه به جایگاه و نقش خلاقیت از اهمیت حیاتی برخوردار است و شایسته است این حركت و توجه از خانواده‌ ها، مهدهای كودك و مراكز پیش‌ دبستانی آغاز شود.
كوتاه سخن آنكه، بروز خلاقیت در شهروندان كه اساس ایجاد نوآوری در جامعه به شمار می رود، نیازمند روزآمدی و تلاش نهادهای آموزشی و تربیتی از جمله خانواده و مدارس است. خانواده و نظام آموزشی باید فرصت‌ های لازم را برای سوال كردن، تجربه كردن و كنجكاوی كودكان فراهم كرده و در مقابل اینگونه رفتارها روش سركوب و دعوت به سكوت پیشه نكنند. در این شرایط بی شك در آینده شاهد بروز خلاقیت هایی علمی و هنری خواهیم بود؛ خلاقیت هایی كه تضمین كننده پیشرفت آتی كشور خواهند بود.
پژوهشم**9282**1552