تقویت اصول مهارت های زندگی برای جلوگیری از اعتیاد مجدد زنان

تهران-ایرنا- «سعید صفاتیان» تحلیلگر و كارشناس حوزه مواد مخدر می گوید: بهترین روش برای پیشگیری از اعتیاد دوباره زنان پس از خروج از كمپ های ترك اعتیاد این است كه اصول مهارت های زندگی مانند حل مساله، تصمیم گیری و تفكر خلاق را در آنها تقویت كنیم.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ مساله اعتیاد زنان در دهه های گذشته در ایران بسیار كم رنگ و تعداد زنان معتاد اندك بود اما در سال های اخیر اعتیاد زنان 2 برابر شده است كه عوامل متعددی زنان را به سمت مواد مخدر و روانگردان ها می كشاند كه از جمله این عوامل می توان به پایین بودن اعتماد به ‌نفس، نیاز به تایید، اضطراب و افسردگی، عدم رشد یافتگی و ... اشاره كرد. البته بسیاری بر این باورند كه زنان اغلب قربانیان اعتیاد هستند به‌ گونه ای ‌كه به‌واسطه یكی از اعضای معتاد خانواده كه اغلب هم پدر، برادر، همسر و پدرشوهر هستند به اعتیاد كشیده می‌شوند و برخی از مردان، این افراد را وادار به مصرف مواد می‌كنند.

اعتیاد زنانی كه می تواند مسبب بسیاری از آسیب های اجتماعی باشد زیرا از یك طرف عده ای از این افراد دچار افسردگی شدید می‌شوند و از طرفی دیگر از خانواده طرد می‌شوند، شغل خود را از دست می‌دهند و اغلب وارد جرگه زنان خیابانی می‌شوند.

با توجه به این مسایل لازم است تا درباره اعتیاد زنان تحقیق و بررسی هایی صورت بگیرد و تعداد آنها مشخص شوند تا به كمپ های ترك اعتیاد بروند اما گاهی مشاهده می شود كه این كمپ ها هم با مشكل هایی مواجه هستند و یا اینكه زنان بعد از خروج از این كمپ ها به دلیل انواع مشكل های دیگر مجدد به سمت مواد كشیده می شوند.

با توجه به این مسایل پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا درباره وضعیت اعتیاد در زنان و آسیب شناسی كمپ ها ترك اعتیاد با «سعید صفاتیان» تحلیلگر و كارشناس حوزه مواد مخدر و رییس كارگروه كاهش تقاضای مواد مخدر در مجمع تشخیص مصلحت نظام به گفت وگو پرداخته است.

-در ادامه متن این گفت وگو را می خوانیم:
**ایرنا: اعتیاد زنان در ایران در چه وضعیتی قرار دارد؟
***صفاتیان: براساس تحقیق هایی كه در 1390 و 1391خورشیدی در مورد وضعیت اعتیاد زنان در ایران انجام شده بود پنج درصد از كل تعداد معتادان كشور را زنان تشكیل می دادند اما در 1394 و اواخر 1395 خورشیدی براساس تحقیق های به عمل آمده 10 درصد از كل معتادان كشور زنان بودند و آمار زنان معتاد از پنج درصد در طول پنج سال به 10 درصد رسید. اینها آمارهایی بود كه بیشتر با استفاده از تعداد زنانی كه به مراكز درمانی مراجعه می كنند، به دست آمده است.

تعداد زنان معتاد در جامعه به علت تغییر الگوی مصرف یعنی رفتن به سمت مواد روانگردان به ویژه ماده شیشه روبه افزایش است. اگرچه پایین بودن قیمت مواد نقش مهمی در تمایل زنان به سمت مواد دارد.

**ایرنا: در ایران چه تعداد كمپ ترك اعتیاد برای زنان وجود دارد؟
***صفاتیان: سال های طولانی است كه كمپ ها در همه جای دنیا به ویژه در كشورهای توسعه یافته فعالیت می كنند و یك الگوی درمانی هستند. در واقع كمپ ها یكی از بازوهای اجرایی و قدرتمند حوزه درمان محسوب می شوند كه در ایران هم كمپ های مجاز در داخل كشور به صورت یك الگوی درمانی درآمده و تا به امروز هم موفق عمل كرده اند.

در كل بیش از یك هزار كمپ در ایران وجود دارد كه در حوزه های مختلف برای درمان معتادان فعالیت می كنند از این تعداد كمتر از 10 درصد از كمپ ها برای زنان معتاد وجود دارد كه سالی پنج هزار تَن را تحت پوشش قرار می دهند. اگرچه تعداد كمپ های ترك اعتیاد برای زنان در ایران كم بوده اما ورود بسیار خوبی در این حوزه شده است زیرا رفتن در داخل كمپ به ویژه برای زنان مشكلات مختلفی ایجاد می كند.

**ایرنا: به نظر شما زنانی كه در كمپ ترك می كنند تا چه اندازه ممكن است دوباره معتاد شوند و نگاه جامعه به این زنان چگونه است؟
***صفاتیان: اگر برگشت مجدد به اعتیاد را كلی در نظر بگیریم حدود 85 درصد معتادها پس از اینكه درمان می شوند بعد از یك یا 2 سال ممكن است به حوزه اعتیاد برگشت پیدا كنند اما برگشت دوباره به اعتیاد در زنان بیشتر از مردان است زیرا حمایت های اجتماعی و خانوادگی از خانم هایی كه ترك اعتیاد كردند نسبت به آقایان خیلی كمتر است. نكته دوم دیدگاه جامعه به زنانی كه اعتیاد خود را ترك می كنند، است؛ یعنی مردی كه اعتیاد را ترك می كند می تواند خیلی راحت سركار برود و هیچ مشكلی برای شغلش پیش نیاید اما برای خانم ها این مشكل خیلی سخت تر است و یك نوعی نگاه خاص به خانم هایی می شود كه اعتیاد خود را ترك می كنند.

**ایرنا: نوع برخورد با زنان معتاد در كمپ های مجاز و غیرمجاز چگونه است؟
***صفاتیان: اگر كمپ زیر نظر یك سازمان و یك نهاد باشد مسلماً برخورد با زنان معتاد مناسب خواهد بود زیرا در آن كمپ كارشناسانی وجود دارند كه بر آن كمپ ها نظارت می كنند و افرادی كه در آنجا فعالیت دارند نگاهشان مثبت است؛ یعنی نگاه آنها اقتصادی نیست بلكه نگاه اجتماعی، درمانی و حمایتی دارند اما در كمپ های غیرمجاز این اصول رعایت نمی شود و تابع هیچ قانون و ضوابطی نیستند. بنابراین برخوردها ممكن است با خشونت باشد و مشكلات زیادی به وجود آورد.

**ایرنا: علت به وجود آمدن كمپ های غیرمجاز چیست؟ شما چه راهكاری برای كاهش این كمپ ها دارید؟
***صفاتیان: یكی از مهم ترین علت های به وجود آمدن كمپ های غیرمجاز در سال های گذشته سخت بودن گرفتن مجوز بود كه نزدیك به 2 سال طول می كشید. نكته دوم اینكه مسایل اقتصادی كمپ ها به لحاظ اینكه درآمد بالایی دارند باعث شده تا كمپ های غیرمجاز شكل بگیرد و نكته سوم اینكه كمپ ها به دلیل اینكه عموماً در حاشیه شهرها هستند و تابلو ندارند از ضعف قانون و برنامه ها استفاده می كنند و غیرمجاز ایجاد می شوند. بنابراین اگر برنامه و مدیریت خوبی وجود داشته باشد كه بتوان در حوزه درمان تمام زنان معتاد را تحت پوشش قرار داد عموما كمپ های غیر مجاز فعالیت نمی كنند. همچنین اگر برای ورود به كمپ ها شرایط سخت نباشد در این صورت بسیاری از معتادها كمپ های غیر مجاز كه ورودی بسیار آسانتری دارند، انتخاب نمی كنند.

**ایرنا: زنانی كه به كمپ های ترك اعتیاد می روند بعد از خروج از این مكان ها با چه مشكل هایی مواجه هستند؟
***صفاتیان: یكی اینكه مراقبت های بعد از خروج یا پس از درمان بسیار كم است. حمایت های اجتماعی، خانوادگی از این زنان نمی شود، مشكلات شغلی دارند و روابط اجتماعی آنها محدود می شود. از طرف دیگر بحث نظارت، بودجه، اختلاف نگاه مسوولان كشوری، استانی و كارشناسان در این حوزه وجود دارد؛ یعنی بسیاری از جاها دیده می شود كه پروتكل ها و آیین نامه هایی كه تصویب می شود یا دیدگاهی كه یك مسوول كشوری دارد یك دیدگاه مثبتی در مورد كمپ ها است اما در برخی از استان ها بعضی از كارشناسان این موضوع را قبول ندارند انگار دغدغه آنها این نیست. بنابراین اگر مشكلات كمپ ها و زنان معتاد دغدغه مسوولان كشور باشد خیلی بهتر می توانند موفق عمل كنند.

**ایرنا: راهكارهای شما برای پیشگیری از اعتیاد دوباره زنان بعد از خارج شدن از كمپ ها چیست؟
***صفاتیان: برای پیشگیری از اعتیاد دوباره زنان بعد از خارج شدن از كمپ در چند حوزه باید فعالیت كرد. یكی اینكه در مسایل و مشكلات شخصی كه زنان با آن روبه رو هستند، مانند بیماری افسردگی، اضطراب یا افرادی كه از لحاظ شخصیت اعتماد به نفسشان خیلی پایین است و ناامید هستند، باید درمان هایی صورت بگیرد. دوم در بحث خانوادگی باید ورود كرد. برای نمونه این زنان ممكن است در خانواده ای باشند كه پدر و مادرش طلاق گرفته اند یا همسر و بچه معتاد دارند و به همین دلایل به سمت اعتیاد كشیده شده اند. از این رو باید سعی كرد كه این مشكل های خانوادگی آنها را مورد توجه قرار داد. نكته سوم بحث های اجتماعی و موضوع های كلان در اجتماع مانند فساد، طلاق و فشارهای اقتصادی، در دسترس بودن مواد و ... است كه برای این مسایل هم باید چاره ای اندیشید.

بنابراین با توجه به این مسایل بهترین كار برای پیشگیری از اعتیاد دوباره این است كه اصول مهارت های زندگی را تقویت كنیم. موضوع هایی مانند حل مساله،تصمیم گیری، تفكر خلاق و ... مهم هستند. البته نوع ارتباط گیری زنان با افراد دیگر بسیار مهم است. زنانی كه در نوع ارتباط گیری اجتماعی ضعیف هستند در آنها مشكلاتی به وجود می آید و یا زنانی كه مهارت كنترل هیجان و استرس پایینی دارند در یك شرایط استرس زا نمی توانند خودشان را كنترل و تصمیم گیری كنند. بنابراین برای حل این مشكلات لازم است دستگاه هایی مانند آموزش و پرورش ورود داشته باشند و بحث مهارت های زندگی را آموزش دهند. اگرچه سازمان بهزیستی به عنوان متولی اصلی و نخستین سازمان در كشور به بحث كمپ ها ورود پیدا كرده است كه با توجه به سیستم نظارتی و بودجه ای كه دارد عملكرد مثبت و موفقی از خود نشان داده است.

پژوهشم**ف.ج**9370**9131