۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۸:۱۳
کد خبر: 83320410
۰ نفر
«كلدر» غاری كهن با قدمت 54 هزار ساله

خرم آباد - ایرنا - غار 'كلدر' در روستای قلعه سنگی خرم آباد با قدمتی 54 هزار ساله بنابر كاوش های باستان شناختی اخیر، نخستین زادگاه انسان های هوشمند در ایران بوده كه موفق به مهاجرت به قاره اروپا شده اند.

به گزارش ایرنا، خرم آباد كنونی در دره ای به درازای 15 و پهنای 10 كیلومتر بین كوه های آهكی كه به موازات هم كشیده شده‌اند واقع شده واز سطح دریا یكهزار و170 مترارتفاع دارد.
در این منطقه غارهای مسكونی زیادی وجود دارد كه از آن جمله می‌توان به غارهای 'كنجی'، 'یافته'، 'پاسنگر' ،'گراجنه' و 'اشكفت قمری' نام برد كه حاوی آثار زندگی انسان غارنشین در دوره‌های موسترین، بارادوستی و زارزی بوده‌ است.
بنابر تاریخ گذاری‌هایی از طریق آزمایش رادیو كربن در غار 'كنجی' واقع در دره خرم آباد قدمت آثار یافته شده در این غار متجاوز از 40 تا 50 هزار سال پیش است.
مطالعات باستان شناسی در غار كلدر خرم آباد نتایج جدیدی از قدمت دره خرم آباد را نشان داد كه قدمت این منطقه را از 40 هزار سال به 54 هزار سال پیش رسانده است.
در 24 اردیبهشت ماه جاری بخشی از جمجمه انسان هوشمند در غار كلدر خرم آباد كشف شد كه به این غار جایگاه جهانی بخشیده و تكمیل كننده نظریات كارشناسان پیرامون فرآیند موج دوم مهاجرت انسان‌های هوشمند یا هموساپین به اروپا است.

** جمجمه انسان هوشمند، كشفی مهم در مطالعات پارینه سنگی دنیا قلمداد می شود
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان گفت: در فصل سوم مطالعات باستان شناسی غار كلدر جمجمه انسان هوشمند كشف شد و این جمجمه یكی از نادرترین كشفیات در غرب قاره آسیا محسوب می‌شود كه می‌تواند بخشی از حلقه مفقوده زنجیره تكامل بشر و مسیرهای مهاجرتی انسان‌های هوشمند را تكمیل كند.
سید امین قاسمی افزود: كشف این جمجمه می تواند مسیرهای مهاجرتی انسان‌های هوشمند از قاره آفریقا به آسیا، جنوب غرب آسیا، منطقه اوراسیا و نهایتا رسیدن اولین گونه‌ها به قاره اروپا را پوشش داده و به عنوان یك كشف مهم در مطالعات پارینه سنگی دنیا قلمداد شود.
وی با اشاره به اینكه این اداره كل در حال انجام پیگیری‌های لازم جهت ادامه انجام كاوش و ثبت جهانی غارهای تاریخی استان است، بیان كرد: جذب سرمایه گذار به منظور تبدیل این غار و منطقه كلدر به سایت موزه از دیگر برنامه‌های این اداره كل به منظور توسعه گردشگری استان است.
قاسمی با بیان اینكه فصل سوم كاوش باستان شناختی غار كلدر با مجوز پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری انجام شده است، تصریح كرد: كاوش باستان شناختی این فصل غار كلدر هم اكنون به اتمام رسیده و اعضای هیأت در حال انجام امور تاریخ نگاری لایه‌های پارینه سنگی جدید و میانه این غار با استفاده از روش‌های ترمولومینسانس و او. اس. ال هستند.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری لرستان با اشاره به اینكه فصل سوم كاوش‌های باستان شناسی غار كلدر به سرپرستی بهروز بازگیر یكی از باستان شناسان برجسته كشور صورت گرفته است؛ اظهار داشت: مطالب كلی از یافته‌ها با حضور سرپرست هیات كاوش و پروفسور جان وندرماد دیرین شناس هلندی بررسی شد.
وی با بیان اینكه 45 روز عملیات كاوش در غار كلدر صورت گرفت و اعضای تیم 12 ساعت در روز كار می كردند ، تصریح كرد: با توجه به یافته‌های خیلی خوبی كه به دست آوردیم نیاز است سطح مقطع منطقه‌ای كه كاوش شده بیشتر شود.

** كشف فسیل حیوانات در مطالعات غار های باستانی خرم آباد
پروفسور 'جان وندرماد' باستانشناس هلندی كه در این فصل كاوش مشاركت داشته است با اشاره به تحقیقات صورت گرفته غارهای باستانی دره خرم آباد، شامل غارهای گیلوران، قمری و كلدر و صخره‌های گرارجنه اظهار داشت: سالیان زیادی هست در این راستا مطالعه شده و مقالاتی نوشته شده است.
وی با بیان اینكه گونه‌های شناسایی شده در غار 'قمری' شامل گونه‌هایی از بز وحشی، گوزن قرمز یا خالدار، گاو وحشی و جوجه تیغی است، تصریح كرد: فسیل‌های حیوانی در صخره‌های 'گرارجنه' نیز حاكی از وجود گوزن زرد است.
پروفسور جان وندرماد به اشاره به اینكه در فصل اول كاوش‌های غار كلدر گونه‌هایی از دست خرچنگ به عنوان یكی از منابع پروتئینی مصرفی ساكنان غار، لاكپشت و جوجه تیغی به دست آمد، ادامه داد: بخشی از استخوان فك و دست روباه، دندان سگ، بخشی از استخوان پای گرگ، دندان اسب وحشی، دندان گراز، گاو وحشی و گاو اهلی نیز در این غار به دست آمده است.
وی با بیان اینكه آثار به دست آمده از گونه گوزن در دوران پارینه سنگی میانه در غار كلدر 100 هزار سال قدمت دارد، تصریح كرد: فسیل انسانی مربوط به جمجمه انسان هوشمند یا هموساپین در لایه پارینه سنگی جدید كشف شده است.
پروفسور جان وندرماد تاكید كرد: مطالعات مقدماتی در غار كلدر انجام شده و با اطمینان این اثر كاوش شده ، فسیل انسانی است، چراكه آناتومی و قسمتی از فسیل پیدا شده با فسیل یافت شده از انسان هوشمند در هلند چك شده و مطابقت داشته است.

** كاوش‌های محوطه‌های پارینه سنگی دره خرم آباد
سرپرست هیات كاوش غار كلدر نیز با تاكید بر اینكه كشفیات غار كلدر را نباید محدود به خرم آباد و لرستان كنیم وبحث جایگاه جهانی است،گفت: قدیمی ترین تاریخ نگاری به دست آمده در این غار مربوط به 54 هزار و 400 سال پیش است و تا امروز غار كلدر قدیمی ترین محوطه تاریخ نگاری شده مربوط به موج دوم مهاجرت انسان‌های هوشمند در كشور است.
بهروز بازگیر با اشاره به گونه‌های ابزار به دست آمده از غار كلدر اظهار داشت: مقایسه ابزارهای ساخت انسان‌های نئاندرتال و انسان هوشمند تكامل فرآیند ساخت ابزار را نشان می‌دهد، تداوم و تكامل در تكنولوژی ابزارسازی را می‌توان متوجه شد كه این فرآیند از تولید تراشه به تولید ریز تیغه رسیده است.
بازگیر تاكید كرد: غار كلدر در بحث تكامل فرآیند موج دوم مهاجرت انسان‌های هوشمند دارای جایگاه جهانی شده است.
وی با بیان اینكه شواهد نشان می‌دهد از 60 هزار سال پیش انسان‌های هوشمند وجود داشتند و 140 هزار سال طول كشید تا انسان از تولید تراشه به ریز تیغه برسد، تصریح كرد: غار كلدر در بحث موج دوم مهاجرت انسان‌های هوشمند دارای جایگاه جهانی شده است.
سرپرست هیات كاوش غار كلدر گفت: در این فصل مطالعات سه هدف درك گاه نگاری محوطه از دوره پلیستوسین تا هولوسین به ویژه دستیابی به گاه نگاری استقراری پارینه سنگی میانه، جست و جو برای كشف فسیل گونه‌های انسانی به منظور انجام آنالیز DNA برای پی بردن به منشا و خاستگاه انسان‌های هوشمند و درك مسیر مهاجرتی اینگونه و همچنین تداوم آنالیزهای Use-wear و Residue به منظور درك صحیح‌تری از كاربری مصنوعات سنگی و اقتصاد معیشتی منطقه مورد مطالعه دنبال شده است.

**مستند سازی كاوش‌های غار كلدر
بازگیر با بیان اینكه تا امروز به اهداف خود در بحث تاریخ نگاری و جستجو برای كشف فسیل انسانی نزدیك شده‌ایم، بیان كرد: علاوه بر دستاوردهای علمی، آموزشی نیروهای جوان ،مطالعات پارینه سنگی از دیگر دستاوردهای این فصل از كاوش بود و این مطالعات در كشور ما جوان و معمولا به مطالعات دوره‌های قبل تر كمتر پرداخته شده است.
وی اظهار داشت: با یك تیم مستند نگار هم هماهنگ كرده ایم تا از روز اول تا آخر كاوش در غار كلدر مستند سازی شود.
سرپرست هیئت كاوش غار كلدر با اشاره به كشف گونه فسیل انسانی در این غار اظهار داشت: این گونه فسیل انسانی در قسمت دیواره جنوبی غار پیدا شده و نیاز است كه كاوش ها در این زمینه ادامه پیدا كند.
بازگیر با تاكید بر اینكه این پتانسیل وجود دارد كه مابقی فسیل انسانی در كاوش‌ها به دست آید، افزود: كشف مابقی این فسیل انسانی در بحث گردشگری می‌تواند اثر داشته باشد.

**كشف گونه‌های درختان با بیش از 60 هزار سال قدمت
بازگیر همچننی گفت: بر اساس آخرین مقاله علمی منتشر شده، گونه‌های درختان دره خرم‌آباد با قدمتی بیش از 60 هزار سال شناسایی شده است.
وی افزود: در ادامه مطالعات میان رشته‌ای و چند رشته‌ای حاصل از كاوش‌های باستان شناختی غارهای كلدر و گیلوران، محققان ایرانی - اسپانیایی موفق به گونه شناسی درختان دوران پارینه سنگی میانه (دورانی كه انسان‌های نئاندرتال می‌زیستند) و پارینه سنگی جدید (دوران زیست انسان‌های هموساپین، هوشمند) شدند.
این باستان شناس لرستانی اظهارداشت: نتایج گونه شناسی درختانی كه در آن دوران پوشش اصلی كوهستان‌های دره خرم‌آباد را تشكیل داده‌اند نشان می‌دهد كه شرایط اقلیمی این منطقه به صورت معتدل متمایل به سرد بوده و تغییرات دمایی محسوسی در منطقه رخ نداده و بدین ترتیب شرایط لازم برای زیست انسانهای نئاندرتال و هوشمند و گونه‌های مختلف جانوری فراهم بوده است.
وی به اهمیت نتایج این كاوش‌ها اشاره كرد و افزود: بر خلاف نظر متداول كه انقراض نئاندرتال‌ها و ظهور انسان‌های هوشمند به دلیل تغییرات محسوس شرایط آب و هوایی انجام گرفته است، این نتایج نشان می‌دهد كه تكامل این دو گونه انسانی (حداقل در مورد دره خرم آباد) به صورت تدریجی صورت پذیرفته و تغییرات شدید آب و هوایی نقشی در انقراض انسان‌های نئاندرتال نداشته است.
وی غار كلدر را یكی از كلیدی‌ترین محوطه‌های باستانی غرب قاره آسیا می‌داند و بیان می‌كند: در سال 2014 میلادی غار كلدر برای دومین بار در مقیاس بزرگتر و با هدف درك بهتر لایه‌های فرهنگی و دستیابی به تاریخ نگاری دقیق توسط هیئت ایرانی- اسپانیایی مورد كاوش قرار گرفت كه نتایج كاوش را می توان مهمترین دستاورد مطالعات پارینه سنگی ایران و یكی از مهمترین كشفیات در غرب قاره آسیا دانست.
بازگیر غار كلدر را در برگیرنده شواهد فرهنگی بی‌نظیری از انسان‌های هوشمند و تاریخ ظهور آنها در غرب قاره آسیا و ایران می‌داند.
به گفته وی غار كلدر گنجینه‌ای ارزشمند از نحوه معیشت انسان‌های هوشمند و نئاندرتال‌ها است از طرفی تحقیقات انجام گرفته بر روی سر نیزه‌های مكشوفه از این نشان می‌دهد كه جوامع شكارگری كه در دره خرم‌آباد زیست داشته‌اند آگاهی بسیار بالایی از جغرافیا و منابع پیرامون خود داشته‌اند.
7274/6060