۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۱۸:۵۵
کد خبر: 83318855
۰ نفر
ماموریت برجامی روی جاده ابریشم

تهران- ایرنا- اصلی ترین و مبنایی ترین چالشی كه امروز ایران و قدرت های شرقی را كنار هم قرار می دهد حاكمیت یكجانبه گرایی بر رفتار و سیاست های كاخ سفید است؛ وضعیتی كه می تواند بسیاری از منافع و معادلات مبتنی بر ثبات، تعامل، همكاری و توسعه را در جهان كنونی به هم بریزد.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه امروز در پایان سفر آسیایی خود، پكن را به مقصد تهران ترك كرد.
ظریف این سفر یك هفته ای را از روز یكشنبه بیست و دوم اردیبهشت ماه آغاز كرد كه نخستین مقصد وی تركمنستان بود. وی پس از رایزنی با سران این كشور، دوشنبه شب راهی دهلی نو شد.
در ادامه و پنجشنبه هفته گذشته، گفت وگوهای ظریف با مقامات توكیو صورت گرفت تا در نهایت وزیر امور خارجه كشورمان پایان هفته را میهمان همتای چینی خود باشد.

** نگاهی كوتاه به برنامه سفر آسیایی ظریف
اصلی ترین دستوركار ظریف در عشق آباد، مذاكره با رئیس جمهوری و وزیر امور خارجه تركمنستان جهت توسعه همكاری در بخش های ترانزیت و انرژی، مبارزه با مواد مخدر و افزایش تجارت بود. دو طرف همچنین بر اهمیت حسن همجواری و همكاری های فرهنگی تاكید كردند.
ظریف در سفر به هند یعنی دومین مشتری بزرگ نفت ایران پیش از تشدید تحریم های نفتی آمریكا، پیگیر توافقات دی ماه پارسال در دهلی نو شد؛ توافق هایی پیرامون نحوه فعالیت و سرمایه گذاری هندی ها در بندر چابهار كه از تحریم های واشنگتن معاف شده و همچنین مبادلات نفتی كه قرار است پس از انتخابات سراسری این كشور در مورد آن تصمیم گیری قطعی صورت گیرد.
یكی دیگر از موارد توافق تهران و دهلی نو، استفاده از سازوكار روپیه برای تسویه مبادلات دوجانبه با محوریت فعالیت مالی یك بانك معتبر بانك هندی و همكاری آن با یك بانك ایرانی بود.
رخدادی كه در جریان حضور ظریف در هند مورد توجه رسانه ها قرار گرفت و وزیر امور خارجه را به واكنش واداشت، عملیات خرابكاری در گلوگاه نفتی امارات یعنی «الفجیره» بود. ظریف روز سه شنبه در دهلی نو اظهار داشت قابل پیش بینی بود كه برخی تندروهای در آمریكا و منطقه بخواهند با عملیاتی از این دست منطقه را به آشوب بكشانند.
به این ترتیب، تشریح اهداف تیم تندرو ضد ایرانی موسوم به تیم «ب» متشكل از «جان بولتون»، «بنیامین نتانیاهو»، «محمد بن سلمان» و «محمد بن زاید» از موضوعاتی بود كه ظریف در این سفر و در گفت وگوهای سیاسی و رسانه ای خود به طور مستمر دنبال كرد و بارها تبعات سیاست های آشوب زای رادیكال های آمریكا و منطقه را یادآور شد.
بخش مهمی از گفت وگوهای ظریف با نخست وزیر و وزیر امور خارجه ژاپن به مسائل منطقه ای و روابط دوجانبه تهران و توكیو اختصاص یافت. مقامات ژاپنی كه در كنار كشورهایی چون عراق و عمان در اوج تنش ها میان تهران و واشنگتن طرح میانجیگری را مطرح ساخته بودند، صراحتا اعلام داشتند كه از بروز ناامنی و بی ثباتی در خاورمیانه به شدت نگرانند و از همه توان خود بهره می جویند تا برجام به عنوان سند تضمین آرامش در منطقه را پابرجا نگاه دارد.
در چین نیز دیدار وزرای امور خارجه دو كشور در مورد راه های حفظ توافق هسته ای ایران و 1+5 به گفت وگو پرداختند. وزیر امور خارجه چین بار دیگر ضمن رد تحریم های آمریكایی اعلام داشت كه كشورش از ایران برای حفاظت از منافع مشروعش حمایت قطعی را به عمل می آورد.
یكی از مهمترین رویدادهای مرتبط با روابط ایران و چین در جریان سفر آسیایی ظریف، افزایش هشدارهای واشنگتن علیه دو كشور بود. پس از انتشار گزارش هایی از ذخیره نفت ایران در یكی از بنادر چین، بار دیگر آمریكایی ها به پكن در مورد نقض تحریم های ایران هشدار دادند.
از سوی دیگر اقدام آمریكا علیه شركت چینی «هواوی» و نیز شاخ و شانه كشیدن كاخ سفید برابر چین برای بازداشتن رهبران این كشور از اقدام تلافی جویانه در جنگ تعرفه ای سبب شد تا پكن مواضعی جدی را برابر دولت «دونالد ترامپ» اتخاذ كند.
در این پیوند، سخنگوی وزارت امور خارجه چین در واكنش به تهدیدهای آمریكا درباره افزایش تعرفه گمركی محصولات چینی تصریح كرد: پكن تمایلی به ورود به جنگ تجاری ندارد اما از آن هراسی نیز ندارد. ما هرگز مقابل فشارهای خارجی تسلیم نمی شویم و قاطعانه از حقوق و منافع قانونی خود دفاع خواهیم كرد.
در موضع گیری مشابهی برابر تهدیدات واشنگتن، ظریف نیز در چین ضمن تاكید بر تلاش تهران برای دفاع از منافع جمهوری اسلامی ایران بیان داشت: ایران جنگ نمی خواهد و خواستار صلح و ثبات در خلیج فارس است.

** ایران، شركای شرقی و اهداف مشتركی در مقابله با یكجانبه گرایی
از سالگرد خروج آمریكا از برجام كه جمهوری اسلامی ایران در واكنش به عدم مسوولیت پذیری سایر اعضای توافق هسته ای خصوصا اروپایی ها اقدام به كاهش تعهدات هسته ای كرد تا امروز، پایتخت های شرقی مهمترین مقاصد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده اند.
در زمان اعلام كاهش تعهدات برجامی كه البته بر اساس مفاد همین توافق صورت گرفت، ظریف برای رایزنی با مقامات روسیه در این كشور به سر می برد و در موضع گیری های متعدد به تشریح دلایل و حمایت از این تصمیم می پرداخت. همزمان، رهبران كرملین نیز تصریح داشتند كه مسوولیت و تبعات تضعیف و فروپاشی برجام متوجه آمریكایی ها است و مسكو از مواضع برجامی تهران به طور جدی حمایت می كند.
نگاه ویژه ایران به گسترش همكاری های سیاسی، اقتصادی و امنیتی با شركای شرقی نه تنها در دوره تضعیف برجام كه در دوره شكوفایی این توافق نیز جریان داشت؛ دوره ای كه برخی ناظران گمانه زنی هایی بی مبنا را درباره گرایش تهران به سوی همكاری با قدرت های اروپایی و كمرنگ شدن همكاری های شرقی مطرح می كردند.
اكنون نیز منافع مشترك زیادی وجود دارد كه ایران و شركای شرقی را به هم نزدیك می سازد. آنچنان كه وزیر امور خارجه چین در دیدار با ظریف اظهار داشت وضعیت بسیار مهمی در جامعه بین المللی و منطقه شكل گرفته كه به سرعت هم درحال تحول است به همین دلیل لازم است دو كشور ارتباطات و همكاری هایشان را در این شرایط تقویت كنند.
اشاره «وانگ یی» به تهدیدات واحدی بود كه از جانب غرب به خصوص دولت كنونی آمریكا متوجه نظام بین الملل و به طور ویژه قدرت های شرقی است. وزیر امور خارجه چین تاكید كرد «توافق هسته ای حافظ اقتدار سازمان ملل و اصول و هنجارهای بین المللی است و منازعاتی كه اكنون به توافق هسته ای پیوند خورده، نشانه ای آشكار از برخورد یكجانبه گرایی و چند جانبه گرایی است و یك تحول تاریخی را نمایندگی می كند.»
اكنون كشوری نظیر چین كه در راهبرد امنیتی دولت ترامپ در كنار روسیه، ایران و كره شمالی به عنوان كانون های اصلی تهدید شناسایی و توقف رشد فزاینده قدرت اقتصادی اژدهای زرد به هدف اساسی سیاست تجاری واشنگتن مبدل شده، قصد دارد تا از طرقی چون تمركز بر پروژه «جاده ابریشم جدید» راه ترقی در سلسله مراتب جهانی را در پیش گیرد.
قدرت هایی چون هند نیز در هزاره سوم میلادی كه هزاره آسیایی نام گرفته، قصد دارند تا جهشی خیره كننده را در قدرت ملی و جایگاه بین المللی خود به نمایش بگذارند.
برای كشورهایی چون ژاپن و روسیه نیز برقراری امنیت در نقطه حساسی چون خاورمیانه به دلایل گوناگون اقتصادی و سیاسی از اهمیتی حیاتی برخوردار است.
این در حالی است كه یكجانبه گرایی آمریكا اكنون به بزرگترین چالش برای منافع و اهداف كلان قدرت های شرقی مبدل شده است و همین موضوع ضرورت همگرایی را با ایران به عنوان اصلی ترین كشور هدف سیاست های خصمانه دولت ترامپ بیشتر نشان می دهد. به این ترتیب سفر اخیر ظریف را می توان ماموریتی روی جاده ابریشم برای دفاع از منافع ایران و نیز توافق هسته ای به عنوان سند تضمینگر ثبات و امنیت در منطقه توصیف كرد.
پژوهش**9279