گشت و گذاری در موزه های جذاب و دیدنی سیستان و بلوچستان

زاهدان- ایرنا- موزه های زیبای سیستان و بلوچستان مكانی جذاب و دیدنی برای آشنایی با تاریخ و فرهنگ كهن مردم این خطه از ایران اسلامی است.

به گزارش ایرنا، روز جهانی موزه هر سال در 18 می كه امسال با 28 اردیبهشت همزمان شده در سراسر دنیا برگزار می شود.
این روز فرصت مناسبی برای معرفی موزه های سیستان و بلوچستان و ارتقاء آگاهی عمومی از نقش موزه ها در به نمایش گذاشتن آثار بدست آمده از محوطه های تاریخی و باستانی است.

**موزه منطقه ای جنوب شرق در زاهدان
موزه منطقه ای جنوب شرق ایران در فروردین سال 90 با معماری خاص و 13 هزار متر مربع مساحت و 10 هزار متر مربع زیربنا در بلواز شهید مطهری زاهدان راه اندازی شده است.
این موزه در سه طبقه و در سه بخش اصلی باستان شناسی، مردم شناسی و بوم شناسی استان های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و كرمان در قالب تصاویر و اشیای تاریخی به معرفی منطقه جنوب شرق می‌ پردازد.
موزه منطقه ‌ای جنوب شرق یكی از بزرگترین و جذابترین موزه‌ های استان سیستان و بلوچستان است كه در آن آثاری از تاریخ و فرهنگ و كشفیات باستانی به نمایش گذاشته شده است.
یكی از جذابیت هایی كه در بدو ورود به این موزه هر گردشگر و بازدید كننده ‌ای را به خود مجذوب می كند، مجسمه ‌ای از رستم ساخته استاد فارسی است كه پوشش مدرن به خود گرفته و شمشیرش را غلاف كرده و به جای آن قلمی ساخته شده از پر سیمرغ در دست دارد. در كنارش نیز زال و سیمرغ با نگرانی، او و قلمی كه می ‌خواهد به كسی تقدیم كند را نگاه می ‌كنند.
همچنین در این قسمت سه ماكت از قلعه ناصری ایرانشهر، قلعه سب شهرستان سیب سوران و آسباد قلعه مچی زابل قرار دارد.
برای دیدن این موزه باید رمپ یا مسیری شیب دار را طی كرد مسیری كه در آن هم می توان آثار زیبای تاریخی را مشاهده كرد و هم یك طبقه بالا رفت بدون اینكه پله ای طی شود، اما در مسیر بازگشت برای سهولت در رفت و آمد بازدید كنندگان می توانند از پله استفاده كنند.
در بخش باستان شناسی این موزه اشیایی از محوطه های باستانی جیرفت و شهداد كرمان، اسپیدژ ایرانشهر، چگردك دلگان، كشیك نیكشهر، دهانه غلامان زهك و شهر سوخته به نمایش گذاشته شده است.
از جمله اشیا این بخش می‌ توان به ظروف سنگی جیرفت، ظروف سفالی با نقوش و فرم های متنوع از محوطه های بلوچستان و مهرها، پیكرك ها و زیورآلات شهر سوخته اشاره كرد.
بخش مردم شناسی این موزه نیز شامل نمایش نسخ خطی، سكه ها، اشیای مربوط به دوران اسلامی و معاصر و همچنین معرفی آداب و رسوم، پوشاك و صنایع دستی استان سیستان و بلوچستان در قالب صحنه سازی است.
بخش بوم شناسی موزه كه در طبقه همكف قرار دارد با 17 ویترین، نمونه هایی از تاكسیدرمی پرندگان و حیوانات در كنار آكواریوم بزرگ از آبزیان است و علاوه بر این تابلوهایی از جاذبه های طبیعی و تاریخی در این قسمت در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.
از دیگر قسمت های مهم موزه منطقه ای جنوب شرق می توان به گالری، كتابخانه های تخصصی، سالن آمفی تئاتر، كارگاه مرمت، آزمایشگاه گیاه باستان شناسی و سن روباز در حیاط موزه اشاره كرد.
یكی از ویژگی های این موزه وجود نخستین چشم مصنوعی مربوط به جسد زن مدفون شده در گورستان شهر سوخته متعلق به پنج هزار سال پیش است.
روی این چشم مصنوعی ریزترین مویرگ ‌های داخل كره چشم توسط مفتول ‌های طلایی به قطر كمتر از نیم میلی‌ متر طراحی شده و به دلیل حساس بودن باید در دمای مخصوص نگهداری شود به همین دلیل امكان نمایش دائمی آن در ویترین نیست.
مولاژ نخستین جمجمه جراحی شده كه از گورستان شهرسوخته به دست آمده نیز در موزه منطقه ای جنوب شرق به نمایش درآمده است.
در این موزه حتی می ‌توان با برخی از تدفین‌ های انجام شده در شهر سوخته نیز آشنا شد به گونه ای كه یك اسكلت واقعی كشف شده از شهر سوخته در آنجا جانمایی شده است.
این اسكلت نمونه‌ ای از ده مدل تدفین انجام شده در شهر سوخته است كه در این موزه به نمایش درآمده و با موادی كه مشكلی برای آن به وجود نیاورد پوشانده شده است.


**موزه مردم شناسی سیستان
این موزه در ساختمانی واقع در خیابان شهید مصطفی خمینی زابل با عنوان كنسولگری قدیمی ایران و انگلیس در زمینی به مساحت چهار هزار متر مربع قرار دارد و در سال 85 به عنوان اولین موزه سیستان و بلوچستان راه اندازی شد.
در سال 76 مرمت بنا آغاز و هم اكنون نیز به عنوان موزه مردم شناسی همه روزه پذیرای محققان و بسیاری از علاقه مندان به مقوله آداب و سنن و روش های زندگی مردم استان است.

**موزه شهر سوخته
این موزه برای معرفی سایت باستانی شهر سوخته با مساحت 470 متر مربع در محل مجتمع فرهنگی پژوهشی آن در سال 91 افتتاح شد.
در این موزه اشیای حاصل از كشفیات شهر سوخته نگهداری و به معرض نمایش گذاشته شده است.
با توجه به اهمیت جهانی این محوطه سعی بر آن شده تا بخش ‌های مختلف از آثار كشف شده شامل گورستان، ظروف، زیورآلات و غیره را به نمایش بگذارد.
موزه شهر سوخته در 56 كیلومتری حاشیه جاده زابل زاهدان قرار دارد.

**موزه قرآن و عترت ایرانشهر
این موزه در خیابان ولایت ایرانشهر با هدف آشنایی با مفاهیم ارزشمند قرآنی و شیوه زندگی ائمه با تاكید بر ارزش های اسلامی و وحدت مسلمانان در مكانی كه یادآور خاطرات سكونت مقام معظم رهبری در زمان تبعید از سوی رژیم ستم شاهی است، در سال 87 افتتاح شد.
ساختمان این موزه مربوط به اواخر دوران پهلوی است و با توجه به سكونت حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در آن، نمادی از حركت های انقلابی و محل رجوع علما و مكانی برای اتحاد شیعه و سنی بوده است.
این ساختمان در سال 70 توسط پرویز فاضلی مالك بنا به سازمان میراث فرهنگی اهدا و در سال 86 در فهرست آثار ملی ثبت و مرمت آن توسط سازمان انجام و به نام موزه قرآن و عترت تغییر كاربری یافت.

**موزه پست و ارتباطات زاهدان
ساختمان تاریخی این موزه در خیابان شهید طالقانی زاهدان به معرفی وضعیت پست از آغاز تاكنون در این شهر می‌ پردازد كه از جمله ساختمان های اداری است كه اوایل سلسله پهلوی برای انجام مراسلات پستی با توجه به كتیبه موجود در سر در آن به سال 11 هجری شمسی توسط دولت بنا شده و نام اداره ایالتی پست و تلگراف سیستان و بلوچستان به خود گرفته است.
سبك معماری سنتی و تزئینات آجری ایوان ورودی رفیع از ویژگی ‌های این بناست كه بیانگر هویت و اصالت و شناسنامه شهر نوپای زاهدان است كه در سال 87 افتتاح و هم اكنون نیز در این موزه انواع تلفن ها و تمبرهای مربوط به دوره های مختلف به نمایش گذاشته شده است.

**موزه محلی سرباز
این بنا در خیابان ایران سرباز یكی از بناهای دوره پهلوی اول است كه طبق معماری آن دوره ساخته شده است.
از ویژگی های شاخص این بنا می ‌توان به اجرای طاق آهنگ سقف ها اشاره كرد.
این بنا به عنوان تلگرافخانه شهرستان كاربری داشته كه پس از ثبت به عنوان موزه محلی سرباز در سال 94 راه اندازی شده است.


**موزه محلی سراوان
این موزه در خیابان آزادی در ساختمان قدیم فرمانداری سراوان در بین سال‌ های 16 تا 18 احداث شده است.
محتوای این موزه شامل گذری بر تاریخ بلوچستان، از نحوه زندگی مردم و آداب و رسومشان گرفته تا آثار تاریخی و طبیعی و حیات وحش منطقه را به وسیله ماكت و تصاویر صحنه سازی نموده است.
در سال 88 بعد از اتمام عملیات مرمت راه اندازی شد.


**موزه زنده سفال كلپورگان (موزه خاك)
در روستایی به همین نام در فاصله 25 كیلومتری جنوب شرق سراوان واقع شده است.
سفال تولیدی در منطقه كلپورگان نشان دهنده تداوم حیات 6 هزار ساله نوعی سفال پیش از تاریخ در ایران است.
روش ساخت، تزیین و معادن تامین مصالح این نوع سفال طی هزاره ها تغییر نكرده است.
این كارگاه به عنوان یك موزه زنده كه تداوم سنت سفالگری پیش از تاریخ بلوچستان را به نمایش گذاشته، در سال 88 به ثبت آثار ملی كشور رسیده است.

**موزه محلی چابهار
این موزه در ساختمان فرمانداری قدیم چابهار در میدان 22 بهمن واقع شده كه مصالح آن از خشت و در 2 طبقه ساخته شده است.
در حال حاضر از این بنا به عنوان موزه محلی چابهار استفاده می شود كه بخش حیاط آن به بوم شناسی بلوچستان اختصاص یافته است.
موزه محلی چابهار در سال 89 راه اندازی شده است.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان به مناسبت 28 اردیبهشت روز جهانی موزه ها در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: همزمان با این روز، موزه منطقه جنوب شرق و موزه شهر سوخته به عنوان موزه های برتر كشور معرفی شدند كه در همایشی در تهران از مسئولان این موزه ها تقدیر می شود.
علیرضا جلالزایی همچنین به برنامه های امروز اشاره كرد و گفت: همزمان با روز جهانی موزه ها، موزه منطقه ای جنوب شرق از ساعت 20 تا 23 با اجرای برنامه های متنوع شاهنامه خوانی، اجرای رقص محلی و موسیقی سنتی میزبان گردشگران و بازدید كنندگان خواهد بود.
وی افزود: امسال برنامه های روز جهانی موزه ها با شعار 'موزه ها به مشابه كانون های فرهنگی، آینده ملت ها' در سیستان و بلوچستان برگزار می شوند.
مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان بیان كرد: در روز جهانی موزه ها، مجسمه زن صاحب چشم مصنوعی و اسكلت میمون از شهر سوخته در موزه منطقه ای جنوب شرق كشور در زاهدان به نمایش گذاشته می شود.
به گزارش ایرنا، كمیته بین ‌المللی موزه‌ ها (ایكوم) در سال 1977 روز 18 ماه می میلادی برابر با 28 اردیبهشت را روز جهانی موزه‌ ها نامگذاری كرد.
براساس تعریف ایكوم، موزه مكان گردآوری، نگهداری، مطالعه، بررسی و به نمایش گذاشتن نعمت ‌های فرهنگی یا طبیعی به منظور آموزش، پژوهش و ارزش دادن به این مجموعه ‌ها و لذت بردن از آنها است.
9923 **6081