ضرورت مشاركت مردم برای مقابله با آتش سوزی در مراتع

یاسوج- ایرنا- امسال آسمان با باران های بهاری دست لطفش را بر سر طبیعت كشیده و پس از سالها، سایه خشكسالی را كمی دور كرده است، اما این دغدغه ایجاد شده كه در صورت بروز آتش سوزی، برای مراتع خشكی كه ارتفاعشان بین 20 سانتی متر تا یك متر است، چه تدابیری اندیشیده ایم.

آتش سوزی ها در سال گذشته 220 هكتار از جنگل ها و اراضی كهگیلویه و بویراحمد را از بین برد این در حالی است كه سال 96 نیز بالغ بر 480 هكتار از جنگل های استان در آتش سوخت.
اگرچه همین آمار نشان از كاهش 50 درصدی خسارت ناشی از آتش سوزی ها در استان دارد اما بارندگی های سال 98 و رشد مراتع و علوفه در استان می تواند به اندازه ای باشد كه زنگ خطر برای پوشش گیاهی استان كهگیلویه و بویراحمد در آغاز فصل گرم را به صدا در آورد.
همین موضوع باعث شد تا مدیركل بحران استانداری، مدیركل حفاظت محیط زیست و مدیركل منابع طبیعی و آبخیزداری استان كهگیلویه و بویراحمد در میزگردی در ایرنا از برنامه ها، نیازها و مشكلاتشان برای مهار آتش سوزی های احتمالی بگویند.

**خطر آتش تمامی عرصه های جنگلی و مرتعی را تهدید می كند
ممكن است این سوال پیش بیاید كه چقدر از پهنه استان كهگیلویه و بویراحمد كه 8 درصد جنگل های كشور و 20 درصد از جنگل های زاگرس را شامل می شود در معرض خطر آتش سوزی است.
مدیر كل منابع طبیعی استان در این باره می گوید:خطر تمامی عرصه های جنگلی استان با پوشش مرتعی را تهدید می كند اما بعضی از نقاط بحرانی تر هستند.
غلام حسین حكمتیان می افزاید: 70 نقطه استان كه در گذشته سابقه آتش سوزی داشتند به عنوان نقاط بحرانی شناسایی شده است كه امسال باتوجه به پوشش گیاهی و افزایش ارتفاع علوفه، احتمال خطر در این مناطق بیشتر می شود.
وی می گوید: تمامی مناطق گرمسیری استان در حال حاضر نقاط تهدید آمیز برای آتش سوزی است در ارتفاعات خامی، ارتفاع علف تا یك متر هم می رسد. ارتفاع مراتع شلالدان باشت بالای 40 سانتی متر است.

**چه كسانی جرقه آتش را می زنند؟
اما گاهی كسانی باعث آتش سوزی می شوند كه شاید هیچ عمدی در كارشان نباشد.
مدیركل خفاظت محیط زیست استان در این باره می گوید: 90 درصد آتش سوزی ها منشا انسانی دارند كه گاهی عمدی و گاهی نیز سهوی ایجاد می شوند.
محسن جعفری نژاد می افزاید: آتش زدن پسماند و كاه و كلش كشاورزی، بی دقتی در خاموش كردن آتش و گاهی جرقه ناشی از تیراندازی های تفریحی در طبیعت از دلایل سهوی آتش سوزی ها است.
وی ادامه می دهد: برخی نیز با قصد زمین خواری ، زغال گیری و یا درگیر كردن محیط بانان با آتش دریك منطقه و شكار غیر مجاز در منطقه ای دیگر اقدام به آتش زدن مراتع و یا جنگل ها می كنند.
به گفته جعفری نژاد صاعقه و رعد و برق و همچنین خاصیت ذره بینی شیشه، بطری و فلزات براق رها شده در طبیعت و در معرض تابش خورشید، نیز از دلایل طبیعی آتش سوزی جنگل ها و مراتع محسوب می شوند با این حال عوامل انسانی بیشترین سهم را در آتش سوزی ها دارند.

**زمان مهمترین عنصر در مهار آتش
زمان رسیدن برای اطفا مهمترین عنصر در هنگام وقوع آتش سوزی ها است. آنگونه كه مدیركل حفاظت محیط زیست كهگیلویه و بویراحمد در این باره می گوید: به دلیل دیر خبر دار شدن از زمان وقوع آتش سوزی در جنگل های استان، نیروهای امداد و نجات، پس از ساعت‌ها پیاده روی به منطقه وقوع حادثه می‌رسند كه این موضوع در طولانی شدن مهار آتش و افزایش خسارت‌ها نقش مهم دارد.
محسن جعفری نژاد ادامه می دهد: شیب تند كوه، دسترسی نداشتن به محل عرصه، وجود پرتگاه‌های خطرناك، وزش باد و عدم آنتن‌دهی برای خطوط تلفن همراه در برخی منطقه ضرورت وجود بالگرد را برخی مواقع برای انتقال نیروها و تجهیزات بیشتر كرده است.
وی با اشاره به عدم هماهنگی میان دستگاه ها در هنگام وقوع آتش سوزی ها ابراز امیدواری می كند امسال در صورت وقوع آتش سوزی ها با كمك دهیاران و فرمانداران این هماهنگی ها افزایش یابد.

** باید جوامع محلی و تشكل ها پای كار بیایند
غلام حسین حكمتیان هم از انعقاد تفاهم نامه ای میان منابع طبیعی استان و محیط زیست استان می گوید كه بر اساس آن در هنگام اطفا حریق، پیشگیری از تخریب اراضی، جلوگیری از قطع درختان و وقوع بحران هر دو دستگاه در كنار هم قرار می گیرند.
وی تاكید می كند: در كنار هم بودن این دو دستگاه تنها بخشی از مشكلات را حل می كند و باید جوامع محلی و تشكل ها در كنار دستگاه های مسئول در بحران قرار بگیرند تا هم واكنش ها سریعتر شود و هم توان مقابله با آتش در استان بالا برود.
حكمتیان می گوید: 74 قرق بان در استان از یك میلیون و 2450 هزار هكتار اراضی ملی حفاظت می كنند یعنی سرانه هر كدام افزون بر 18 هزار هكتار است كه این رقم بسیار بالایی است و جز با كمك و مشاركت مردم نمی توان حفاظت از این اراضی را به سرانجام رساند.

**در زمان بحران تمامی دستگاه مسئولیت دارند
مدیركل بحران استانداری كهگیلویه و بویراحمد علاوه بر تاكید بر نقش این دو دستگاه و مشاركت های مردمی در بحران ها از جمله آتش سوزی می گوید: بر اساس قانون در زمان وقوع آتش سوزی تمامی دستگاه ها شامل كشوری ، لشكری و شهرداریها در هر لباس و جایگاهی باید پای كار بیایند.
وحید محمدی تبار می افزاید: در سال های گذشته برخی دستگاه ها در هنگام وقوع آتش سوزیها كوتاهی كردند اما شهرداری، هلال احمر، بسیج و فرمانداریها در كنار دو دستگاه محیط زیست و منابع طبیعی پای كار بودند.
وی یادآوری می كند امسال سازمان بازرسی به موضوع كم كاریها ورود می كند و هر دستگاهی در هنگام بحران كم كاری كند به جد با آن برخورد می كند.
محمدی تبار گریزی هم به نقش مشاركت و حضور فیزیكی مدیران در بحران ها می زند و می گوید: مدیران محیط زیست و منابع طبیعی در بحران ها حضور داشتند و همین هم باعث ایجاد انگیزه و بالابردن مشاركت در میان نیروهای مردمی می شود.
وی تاكید می كند تصمیمات شورای بحران فراتر از ماموریت و روال اداری دستگاه ها و قانون جاری است و فلسفه تشكیل این شورا هم همین است پس دستگاه ها هم باید فارغ از مرزها و ماموریت های مرسومشان وارد عمل شوند.
محمدی تبار می گوید: در زمان بحران همه سرباز نظام هستند و باید در هر لباس و جایگاهی از خاك و سرزمین در برابر بحران ها صیانت كنند.

**با تیم های مردمی قرارداد می بندیم
جلب مشاركت مردم جز آن موضوعاتی است كه در این میزگرد روی آن بارها تاكید شد. مشاركتی كه بارزترین مصداق آن را در فروردین ماه در استان خوزستان همه دیدند و جهانی شد.
مردمی كه برای حفظ خاك و خانه خود گاه با تن و جانشان سدی در برابر سیل شدند و با پشتوانه همدلی توانستند از شدت خسارات سیل در شهرهایشان بكاهند.
و حالا این آتش هم دنباله همان سیل است. باران های سیل آسایی كه به پشتوانه جنگل ها در كهگیلویه و بویراحمد خسارتشان كم شد اما در عوض با سیراب شدن مراتع بهاری سبز و بی نظیر را در كهگیلویه و بویراحمد رقم زد و حالا كه سبزها زرد و خشك شده اند همه باید خود را برای محافظت از زمین آماده كنند تا این فصل هم بدون بحران بگذرد. چرا كه با یك جرقه كوچك هرآنچه بهار دراین استان رشته بود، پنبه می شود.
مدیركل منابع طبیعی می گوید: ما وقتی مردم را به مشاركت برای حفاظت از عرصه های منابع دعوت می كنیم در عوض برای آنها پیشنهاداتی هم داریم.
حكمتیان می گوید: طرح مشاركتی احیا عرصه های منابع طبیعی و كاشت گیاهان دارویی با حضور كارشناسان منابع طبیعی ، بذر رایگان و آموزش از جمله این برنامه هاست كه منفعت حفاظت از عرصه نیز برای خود آن جوامع است.
وی ادامه می دهد: تشكل ها و جوامع محلی می توانند در روستاها تیم معرفی كنند و منابع طبیعی نیز در حد وسع خود با این افراد قرارداد می بندد.
وی یادآوری می كند: اگر در هنگام وقوع آتش سوزی افراد به كمك دستگاه ها بیایند اگر هر نوع جراحتی به آنها وارد شود مشروط به تایید بخشداری و فرمانداری برای آنها بیمه حوادث و بیمه بی نام صادر می شود.

**امتیاز های محیط زیستی برای افراد و جوامع محلی
مدیركل حفاظت محیط زیست هم می گوید: روستاها و افرادی كه با محیط زیست همكاری بكنند شرایط ویژه تری خواهند داشت و اگر نیاز به سایت پسماند داشته باشند به آنها كمك می كنیم.
جعفری نژاد می افزاید: تعامل و همیاری مردم نقش بسزایی در كاهش آتش سوزی ها و خاموش كردن به موقع آتش سوزی ها خواهد داشت. باید تلاش شود مدیریت مشاركتی با مردم منطقه داشت و تعارضات باید به حداقل خود برسند.
وی تاكید می كند: می توان با برنامه ریزی مناسب و مشاركتی زمینه توسعه و احیای بیشتر جنگل ها و كشت گیاهان دارویی را با كمك مردم در این استان افزایش داد.

**فرهنگسازی، گام اول پیشگیری از آتش سوزی
با این حال میهمانان میزگرد ایرنا بر این باوردند قبل از آتش سوزی پیشگیری از آن اهمیت دارد؛ یعنی مردم باید بدانند عوامل وقوع آتش سوزی و نحوه مقابله با آتش قبل از رسیدن نیروهای اطفا حریق چگونه است.
مدیركل حفاظت محیط زیست كهگیلویه و بویراحمد در این باره می گوید: موضوع پیشگیری در مورد وقوع آتش سوزی ها بسیار مهم است و باید آتش در محل پیشگیری شود.
وی می افزاید: فرهنگ سازی صحیح در مورد پیشگیری از وقوع آتش سوزی ها می تواند حجم این آتش سوزی ها را در جنگل به حداقل برساند.

**بالگرد فقط برای انتقال نیرو و تجهیزات كارایی دارد
اما اینكه چه اقداماتی برای پیشگیری انجام شده هم موضوعی است كه مدیركل منابع طبیعی در توضیح آن می گوید: امسال هم نیروهای منابع طبیعی و هم نیروهای داوطلب مردمی و جوامع محلی تجهیز شده اند.
حكمتیان ادامه می دهد: امسال 29 دستگاه دمنده برای استان خریداری شده كه با اینكه حمل این دستگاه ها تا محل وقوع آتش سوزی سخت است اما در محل حادثه هر دستگاه به اندازه 10 نفر كارایی دارد.
وی می افزاید: 200 كیلومتر آتش بر در مراتع استان ایجاد شده و به شهرستانها اعلام شده هر كجا نیاز بود نسبت به ایجاد آتش بر اقدام كنند.
وی می گوید: در مناطق مختلف به دیده بان هم نیاز داریم و در مواردی كه آتش زنندگان شناسایی بشوند برخورد قضایی صورت می گیرد آنچنان كه در سالهای گذشته برخی متخلفان از 40 تا 70 میلیون تومان جریمه شدند.
حكمتیان درباره ضرورت بالگرد اطفا حریق در استان هم می گوید: نگهداری از بالگرد برای اداره ای كه سهم ناچیزی از اعتبارات استانی دارد دشوار است ضمن اینكه به دلیل موقعیت جغرافیایی، بالگرد نمی تواند كارایی لازم را داشته باشد.
وی ادامه می دهد: با این حال اگر بالگرد داشته باشیم ، با انتقال نیروها ، تجهیزات ، آذوقه و آب آشامیدنی به مناطق بحرانی، سرعت مقابله با آتش بالا می رود.

**مسئولیتی ساده اما تاثیر گذار
در اهمیت حفاظت از منایع طبیعی ، جنگل ها و محیط زیست بسیار گفته شد. اما واقعیت هایی هم وجود دارد كه میهمانان ما در میزگرد تمایلی به مطرح شدن آنها نداشتند.
مسائلی كه به رغم جزئی بودنشان اما تاثیر زیادی روی كار مدافعان آب و خاك می گذارد. مدافعان گمنامی كه گاه دو شبانه روز تشنه و گرسنه به جنگ آتش می روند. آدمهایی كه دود و آتش را وارد قلب و ریه خود می كنند تا درختان كمتری بسوزند و زمین از این كه هست تنهاتر نشود.
آدمهایی كه فیش حقوقی و شرایط زندگیشان در مقابل كاری كه انجام می دهند قابل مقایسه نیست اما وقت بحران بدون ترس و فكر كردن به مشكلات جان را در كف دست می گذارند و رودرروی شعله های آتش می ایستند زیرا می دانند اگر درختان نباشند زندگی سخت و شاید هم ناممكن باشد.
و چنین به نظر می رسد مسئولیت ما مردم در مقابل این همه جان فشانی ها، خیلی كوچك اما تعیین كننده باشد.
كارسختی نیست كه هركجایی آتش روشن نكنیم و اگر آتشی روشن كردیم با دقت آن را خاموش كنیم. شیشه ، بطری و فلزهای براق را در طبیعت رها نكنیم و هر كجا هم تخلفی در حق طبیعت دیدیم آن را به شماره تلفن 1504 گزارش كنیم.
9929/1662