۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۱۰:۲۴
کد خبر: 83317997
۰ نفر
ظریف در خط مقدم كارزار دیپلماتیك

تهران- ایرنا- با اعلام كاهش تعهدات برجامی ایران و اولتیماتوم 60 روزه به شركای توافق هسته‌ای، تحركات دیپلماتیك به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.محمد جواد ظریف هفته گذشته در میانه كارزار دیپلماتیك روزهای شلوغی را طی كرد و در رایزنی با شركای سنتی ایران مواضع جمهوری اسلامی را تبیین كرد.

آمریكا در آخرین اقدام خصمانه علیه ملت ایران در هفته های اخیر معافیت های هسته ای مندرج در برجام را لغو كرد تا به زعم خود ضربه دیگری به پیكر توافق هسته ای وارد كرده باشد. لغو معافیت برای خریداران نفت ایران هم برگ دیگری بود كه ترامپ علیه ملت ایران رو كرد. به نظر می رسید خویشتنداری یك ساله ایران در قبال عهد شكنی های آمریكا و بی عملی دیگر شركای برجام ترامپ را به این نتیجه رسانده بود كه تا هركجا بتواند می تواند در مواجهه با ایران پیش برود.
با این حال اعلام كاهش تعهدات برجامی ایران و ارائه مهلت 60 روزه برای اعاده وضعیت این توافق، و اینكه در غیر این صورت ایران بخش دیگری از تعهدات خود را در این مهلت كاهش می دهد، نشان داد كه ایران برگ هایی در اختیار دارد كه بتواند مقابل زیاده خواهی ها و بدعهدی های ترامپ بایستد. اگر ایران در روزهای پس از خروج غیرقانونی ایالات متحده از توافق هسته‌ای در 18 اردیبهشت ماه سال گذشته، از خود صبوری پیشه كرد و با خویشتنداری تلاش كرد در گفت‌وگو با شركای برجامی مانع از اقدامات یكجانبه آمریكا علیه برجام و اعمال مجدد تحریم‌ها علیه كشورمان شود، اكنون با گذشت یك سال از آن زمان و پس از اخذ تصمیم برای كاهش و توقف برخی از تعهدات برجامی و دادن اولیتماتیوم به شركای توافق هسته‌ای، می‌كوشد با منطق گفت‌وگو و زبان دیپلماسی همچنان راه همكاری‌های اقتصادی ایران با كشورهای مختلف به ویژه شركای سنتی خود را هموار نگه دارد. به همین خاطر، ظریف تور دیپلماتیك خویش را از سفر از پیش تعیین شده خود را از عشق‌آباد شروع كرد و سپس به دهلی‌نو، توكیو و پكن رفت تا پیام ایران را به گوش آنهایی كه باید بشوند، برساند.

**جای خالی چهره‌ها
چه بخواهیم و چه نخواهیم، ایران در جنگ اقتصادی با آمریكا قرار دارد و ایالات متحده با اعمال مجدد و غیرقانونی تحریم‌ها تلاش دارد ایران را به میز مذاكره‌ای فرابخواند كه هم یك طرفه است و هم بسیاری، نتیجه آن را از پیش مشخص شده و مطلوب نظر ساكنان كاخ سفید می‌دانند. دولت ترامپ با در پیش گرفتن سیاست فشار حداكثری و با هدف به صفر رساندن فروش نفت ایران تلاش می‌كند مقاومت ملت ایران را در هم بشكند. آنها همچنین با در پیش گرفتن تاكتیك ارعاب و فشار همه جانبه با چاشنی جنگ روانی و تبلیغاتی تلاش می‌كنند اراده كشورهای دیگر به ویژه شركای برجامی را تضعیف كرده و مناسبات تجاری و اقتصادی جمهوری اسلامی ایران با كشورهای دیگر را مختل كنند.
یكی از اهداف اعلام شده ترامپ ایجاد شكاف در داخل جامعه ایران است.مواجهه با چنین شرایطی نیازمند همراهی همه اقشار، طیف های سیاسی و نهادهای مختلف حاكمیتی است. كشورها زمانی كه در شرایط دشوار قرار می‌گیرند، همه دستگاه‌های حاكمیتی، احزاب، گروه‌ها و افكارعمومی اختلافات درونی و جناحی را كنار گذاشته و تلاش می‌كنند با یكدستی و همراهی، از شرایط ایجاد شده عبور كنند.
همچنین در چنین شرایطی، چهره‌ها و افراد معتبر و بین‌المللی هر كشوری تلاش می‌كنند تا با تاثیرگذاری بر افكارعمومی و دولت‌ها بخشی از بار مواجهه با دشمن خارجی را برعهده بگیرند ومانع از اجماع جهانی علیه كشورشان شوند. در این باره، تفاوتی هم پیدا نمی‌كند كه چهره مورد نظر، از جنس و در چه حیطه و قلمرویی فعالیت می‌كند؛ گاه ممكن است این فرد می‌تواند سیاستمداری مشهور، قهرمانی ملی، نویسنده‌ای فرهیخته، دانشمندی نام‌آشنا، هنرمندی پرآوازه، ورزشكاری محبوب، كارآفرینی با شهره جهانی یا هر چیز دیگری باشد. همچنین در چنین مواقعی، دیپلمات‌های مجرب پیشین هر كشور كه كوله‌باری از تجربه و دانش را بر دوش دارند، برای اثرگذاری بر اندیشكده‌ها و مراكز تصمیم‌سازی كشورهای مختلف وارد عمل می شوند. تجارب پیشین كشورهای مختلف نشان داده است كه اثرگذاری دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای گاه بر دیپلماسی رسمی و معمول چربیده و دارای تاثیرگذاری بسیار بیشتری بوده است.
ایران نیز همانند هر كشور دیگر ده‌ها و حتی صدها چهره معتبر و نام‌آشنای در حوزه‌های مختلف دارد؛ هم سیاستمداران محبوب و مشهور، هم نویسندگانی با شهرت جهانی دارد، هم دانشمندانی نامدار دارد، هنرمندانی پرآوازه دارد و هم ورزشكارانی در سطح بین‌المللی. دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران هم در چهل سال گذشته آنقدر دیپلمات‌های زبده و كاربلد تربیت كرده است كه از توان اثرگذاری بر دولت و همراه ساختن اندیشكده‌ها برخودار باشند. اما آنچه بیش از پیش در شرایط كنونی، جلوه بیشتری یافته و خود را نشان می‌دهد، یك حلقه مفقوده در زنجیره دیپلماسی ایران است و آن، عدم حضور این چهره‌ها و بهره گیری از آن در عرصه دیپلماسی عمومی است، چهره‌هایی می توانند در این برهه حساس به مسئولیت اجتماعی خود عمل كنند

**یك مرد جنگی به از صد هزار
در فقدان حلقه بهره گیری از ظرفیت های موجود در دیپلماسی عمومی در زنجیره سیاست خارجی، به نظر می‌رسد محمدجواد ظریف جور همه را یك تنه بر دوش می كشد. گذشته از رایزنیها در سطوح رسمی، محمد جواد ظریف در عرصه شبكه های اجتماعی هم نقش غیر قابل انكاری در مواجهه با سیاستهای خصمانه ترامپ و تیم بی دارد. سخنرانی در مجامع و نشست های بین المللی و توییت های به موقع ظریف توانسته نقش غیر قابل انكاری در كارزار نابرابر رسانه ای با دشمن داشته باشد. وی می داند چگونه در مواقع حساس ورق را به سود جمهوری اسلامی ایران برگرداند. او با بهره‌گیری قابلیت های فردی و استفاده از زبان روز دنیا توانسته است پیام‌آور صلح جمهوری اسلامی ایران در زمانه‌ای باشد كه همگان از جنگ سخن می‌گویند و بر طبل اختلاف و درگیری می‌كوبند. نمونه این مسئله را می‌توان در ابتكار اخیر وی در تور دیپلماتیك چند روزه‌اش به چند كشور آسیایی می‌توان مشاهده كرد كه با تحركات خود دریچه‌های امید برای همكاری و صلح را همچنان باز نگه داشت. نمونه دیگر آن را می‌توان در سفر چند هفته پیش وی به نیویورك می‌توان مثال زد. در آن موقع، كاخ سفید با تروریستی اعلام كردن سپاه و افزودن بر لیست تحریم‌ها، می‌خواست هزینه همكاری با ایران را به صورت غیرقابل باوری افزایش دهد اما ظریف با افشای طرح «تیم بی» توانست نقشه ‌های جنگ‌طلبان آمریكایی، اسرائیلی، سعودی و اماراتی را افشا كرده و مكر آنها را به خودشان برگرداند؛ مسئله‌ای كه به نظر می‌آید وزیر امور خارجه در اجرای آن موفق بوده و نشانه‌های از شكاف در میان دولتمردان آمریكایی در مورد نحوه برخورد با ایران به صورت عام و به صورت خاص، میان ترامپ و جان بولتون پدیدار شده است.
ظریف نشان داده است كه به عنوان یك سرباز مومن و مورد اعتماد توانسته ماموریت‌های خویش را به خوبی و فراتر از انتظار به پایان برساند اما این مسئله موجب نمی‌شود چشم‌هایمان نسبت به بهره گیری از سایر ظرفیت های كشور ببندیم.
هرچند قاطعیت رهبر انقلاب اسلامی، و آمادگی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از موانع جدی هر گونه اشتباه محاسباتی دشمنان ایران شده است با این حال در میانه كارزار همه جانبه ای كه دشمنان ایران به راه انداخته اند، باید از همه ظرفیت ها و قابلیت های موجود در عرصه های داخلی، منطقه ای و بین المللی استفاده كرد.
سیام م.ا..ت**2021**