۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸،‏ ۱۴:۵۶
کد خبر: 83315674
۰ نفر
فضای مجازی، سر ریز دنیای واقعی است

تهران- ایرنا- صاحب‌نظران حاضر در نشست تخصصی «گفتمان اخلاق محور در فضای مجازی» با اشاره به پیوند فضای مجازی و واقعی در دنیای امروز، تأكید كردند كه فضای مجازی، درواقع سرریز دنیای واقعی است.

شانزدهمین جلسه از سلسله نشست‌های نقد و اندیشه با موضوع «صیانت از اخلاق در فضای مجازی» با تمركز بر «گفتمان اخلاق محور در فضای مجازی» روز چهارشنبه در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برگزار شد.
هادی خانیكی، پژوهشگر و استاد علوم ارتباطات، حجت‌الاسلام محمدرضا زائری استاد حوزه و دانشگاه و فعال فضای مجازی، سید بشیر حسینی استاد دانشگاه و رئیس باشگاه سواد رسانه‌ای در نشست صیانت از اخلاق در فضای مجازی درباره «گفتمان اخلاق محور در فضای مجازی» به بحث و تبادل‌نظر پرداختند.

**هادی خانیكی: پدیده جدید و چالش‌های جدی
خانیكی استاد دانشگاه علامه طباطبایی این نشست را با اشاره به این‌كه فضای مجازی و به‌تبع آن شبكه‌های اجتماعی مجازی پدیده نوینی در جامعه ما و كلاً جهان به‌حساب می‌آید، آغاز كرد.
وی گفت: این پدیده جدید مدام ما را با پرسش‌ها و چالش‌های مختلف روبه‌رو می‌كند. ممكن است در این فضا افراطی‌گری و خشونتی شكل بگیرد كه حقوق دیگران را نقض كند، مسائلی از این دست سلسله‌ای از نابهنجاری‌ها را شكل می‌دهد و اولین چیزی كه می‌تواند مهاركننده این چالش‌ها باشد نظم اخلاقی است.
این صاحب‌نظر عرصه ارتباطات در ادامه گفت: در فضای مجازی، قانون و محدودیت كمتر كارایی دارد به همین دلیل اخلاق می‌تواند تنظیم‌كننده فعالیت‌ها در این فضا باشد.
خانیكی بحث این جلسه از نشست نقد و اندیشه را با اشاره به این‌كه امكان اخلاقی‌تر شدن فضای مجازی وجود دارد، این‌طور ادامه داد: یكی از نقدهایی كه در سیاست‌گذاری وجود دارد این است كه فكر می‌كنیم عمده مسائل فقط سراغ ما آمده و در كشورهای دیگر خبری از این مشكلات نیست. اما این مسائل همه‌جا وجود دارد و برایش راه‌اندیشی هم كرده‌اند.
او با بیان اینكه اخلاقی كه در پسِ ترس به وجود بیاید، ماندگار نیست، خاطرنشان كرد: چند مانع مهم اخلاقی عمل كردن در فضای مجازی وجود دارد؛ فضای مجازی به دلیل فناوری رسانه‌ای، كاربر را به فضای رمانتیك و هیجانی دعوت می‌كند. قدرت حرف زدن در این فضا، با دنیای واقعی متفاوت است. در این دنیا شبه گفت‌وگو وجود دارد و گفت‌وگو به معنای واقعی وجود ندارد.
استاد ارتباطات افزود: ابراز خشم در فضای واقعی به یك كنش تبدیل می‌شود و ممكن است عامل اصلاح‌كننده در جامعه باشد. اما ابراز خشم در فضای سست مجازی چطور عمل می‌كند؟ عمدتاً میزان زیادی از نفرت پراكنی را رقم می‌زند.
وی تصریح كرد: فضای مجازی در كنار تهدیدها، فرصتی است برای گفت‌وگو. رویكرد اخلاقی ما را وادار می‌كند به سازوكارهای گفت‌وگویی در فضای مجازی بیندیشیم كه البته این كار ساده‌ای نیست.
او در توضیح ساده نبودن این كار گفت: جامعه ما در معرض تغییر پر دامنه‌ قرار دارد؛ تغییری كه همه‌جا را در برگرفته است، از كودكان تا بزرگسالان.
غر زدن در این وضعیت چاره‌گشا نیست. ما در این فضا، مرتب سیاست‌هایی اتخاذ می‌كنیم كه درست و به موقع نیست. برای شكل‌گیری گفت‌وگو در جامعه باید فرصت‌هایی را كشف و خلق كنیم.

** حجت‌الاسلام زائری: ما فقط شعار می‌دهیم
حجت‌الاسلام زائری استاد حوزه و دانشگاه نیز صحبت‌های خود را با پاسخ به اینكه اوضاع اخلاق در جامعه ما چگونه است؟ آغاز كرد: بعد از پیروزی انقلاب، با شناخت درستی از حكومت‌داری وارد این حیطه نشدیم. تصوری درباره كشورداری وجود داشت كه می‌گفت قصه راحت است. وقتی خانواده 5 نفری را مدیریت كرده‌ام، 50 میلیون نفر را هم می‌توانم مدیریت كنم.
وی افزود: نیت نادرستی هم پشت ماجرا نبود، اما تصور اشتباه بود. بزرگ‌ترین چالشی كه مدعیان دینداری با آن روبه‌رو شدیم این بود كه فهمیدیم حكومت‌داری به این راحتی نیست. فضای مجازی آیینه‌ای است كه آن «روی» واقعی ما را به خودمان نشان می‌دهد و این آزاردهنده است.
حجت‌الاسلام زائری با یادآوری اینكه در ایران هم مانند تمام دنیا فقر، بیكاری، اعتیاد و دیگر مشكلات وجود دارد، گفت: در اغلب كشورهای دنیا برای مقابله با این مشكلات به راه‌حل فكر می‌كنند و متأسفانه ما بیشتر به صحبت كردن عادت كردیم. روسای قوای ما فقط سخنرانی می‌كنند. وضعیت فضای مجازی، سرریز جامعه واقعی است.
در ادامه گفت: ما خلأ جدی در تربیت داریم، نسل امروز ما نسل بی‌تربیتی است چون ما نقشه‌ای برای همگام بودن با سرعت پیشرفت مظاهر تكنولوژی نداشته‌ایم.
او به این نكته اشاره كرد كه ما از غرب‌گرایی مدیر بانكمان در اختلاس، غرب‌گرایی وزیرمان در تعامل با دیگران ناراحت نمی‌شویم، اما جوانی كه تی‌شرت با جمله انگلیسی به تن می‌كند را به غرب‌گرایی محكوم می‌كنیم و از او ناراحت می‌شویم. فضایی كه امروز به جامعه ما حكمرانی می‌كند فضای توجیه و پاك كردن صورت‌مسئله است. این روش، هیچ‌وقت اجازه حل مسائل را به ما نمی‌دهد.

** سید بشیر حسینی : ظهور یك «من» هیجان‌زده در فضای مجازی
سید بشیر حسینی با فاصله گرفتن از حوزه دانشگاهی، كمی به موضوع گفتمان رسانه‌ای، مردمی‌تر نگاه كرد و گفت: ما مردم دو تا «من» داریم؛ «من» در فضای مجازی و «من» در دنیای فیزیكی كه این دو تفاوت بسیاری با یكدیگر دارند.
وی افزود: در محیط فیزیكی محدودیت زمان، مكان، زبان و امكان وجود دارد، چیزهایی كه در دنیای مجازی نیست. ما در دنیای حقیقی به دنبال مكان و در دنیای مجازی به دنبال فضا هستیم.
حسینی خاطرنشان كرد: از آنجا كه فضای مجازی به دلیل نهی محدودیت‌ها قید و شرط ندارد، دو مسیر را ایجاد می‌كند؛ یكی از این مسیرها می‌تواند ما را به سمت بی‌بندوباری و مسیر دیگر به سمت پیشرفت ببرد. در فضای مجازی بیشتر آن «من» وجودمان شروع می‌كند به عقده‌گشایی و برخورد هیجانی با ماجرا و همین مقدمه ایست بر بی‌اخلاق شدن فضای مجازی.
وی در ادامه به حوزه رسانه و شبكه‌های اجتماعی پرداخت و گفت: دوران كودكی ما با نهضت سوادآموزی مصادف شد و در این زمینه پیشرفت خوبی هم داشتیم. دهه90 باید نهضت سواد رسانه‌ای راه می‌افتاد. تا زمانی كه سواد رسانه‌ای به‌صورت نهضت دنبال نشود به موفقیت نمی‌رسیم و هر روز از آن دور می‌مانیم.
این عضو هیات علمی دانشگاه گفت: رسانه و نهاد قدرت، مانع رشد و تكثیر سواد رسانه‌ای می‌شود. اگر این‌ها درك كنند این اتفاق چه بحرانی ایجاد می‌كند قطعاً با آن همراه می‌شوند.
او در پایان گفت: ما نسل انقلاب بودیم و نسل بعدی نسل انتقام است كه از همه نسل‌های قبلی‌ انتقام می‌گیرد. اگر فضای رسانه‌ای درست نشود به سمت شكاف نسلی خواهیم رفت، با توجه به اینكه نوجوانان می‌توانند در آینده، بحران‌های اجتماعی را رقم بزنند، مكتب‌های بزرگ سواد رسانه‌ای می‌گویند لاجرم نیازمند این هستیم كه نه‌تنها در انتخاب مدیران و مسئولان جوان‌گرایی كنیم، بلكه به سمت نوجوان‎ها نیز برویم.
علمی**9207** 1055

سرخط اخبار اقتصاد